ภูมิทัศน์ของรูปแบบการจ้างงานเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัดหลังจากการเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ โดย นายฮาบิบ นัสเซอร์ ผู้จัดการแผนก ด้านความมั่งคั่ง ประจำกลุ่มธนาคารโลก กล่าวในหัวข้อ “A sharp, data-driven framing of the 210 million job gap” วันนี้ว่า ภูมิภาคเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก กำลังเผชิญกับจุดเปลี่ยนสำคัญด้านตลาดแรงงาน โดยในอีก 10 ปีข้างหน้า คาดว่าจะมีประชากรวัยทำงาน (อายุ 15-65 ปี) เพิ่มขึ้นถึง 320 ล้านคน
อย่างไรก็ตาม มีการประเมินว่าจะมีตำแหน่งงานรองรับเพียงประมาณ 110 ล้านตำแหน่งเท่านั้น ซึ่งสะท้อนถึงวิกฤติการขาดแคลนงานในอนาคต
สภาวะดังกล่าวยังถูกซ้ำเติมด้วยการชะลอตัวของเศรษฐกิจหลังการระบาดใหญ่ของโควิด-19 ซึ่งเป็นผลมาจากภาระหนี้สินที่สูงขึ้น และการลงทุนที่ลดลง ส่งผลให้การขยายตัวของ "งานที่ดี" เป็นไปอย่างล่าช้า
นอกจากนี้ นายฮาบิบ กล่าวว่า แรงงานส่วนใหญ่ที่ย้ายออกจากภาคเกษตรกรรมมักจะเข้าสู่ภาคบริการที่ใช้ทักษะต่ำในเขตเมือง ซึ่งเป็นงานที่ให้ค่าตอบแทนน้อย และมีมูลค่าเพิ่มต่ำ
ในส่วนของผลกระทบจากเทคโนโลยีเอไอ และระบบอัตโนมัติได้เข้ามาเปลี่ยนแปลงลักษณะของงานอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะการ "แทนที่" แรงงานมนุษย์ในงานที่มีลักษณะเป็นกิจวัตร
กลุ่มงานที่ตกเป็นเป้าหมายหลักประกอบด้วย งานที่ใช้แรงกายเป็นประจำ เช่น พนักงานในสายการผลิตหรือโรงงานซึ่งกำลังถูกแทนที่ด้วยหุ่นยนต์ และงานที่ใช้ความคิดที่เป็นระบบ เช่น พนักงานธนาคารที่ถูกแทนที่ด้วยตู้เอทีเอ็ม หรือแม้แต่นักวิเคราะห์ทางการเงิน และนักเศรษฐศาสตร์ที่เริ่มถูก AI เข้ามาทำหน้าที่แทน
ข้อมูลระบุว่าในภูมิภาคนี้มีแรงงานหลายล้านคนต้องสูญเสียงานไปแล้วจากการเข้ามาของระบบอัตโนมัติ โดยเฉพาะในประเทศที่มีการผลิตเข้มข้นอย่างเวียดนาม
อย่างไรก็ตาม ท่ามกลางการเลิกจ้างในงานรูปแบบเดิม ยังมีกลุ่มคนที่ได้รับประโยชน์จากการเปลี่ยนแปลงนี้คือ กลุ่มคนที่มีการพัฒนาทักษะ และขีดความสามารถให้เท่าทันเทคโนโลยี เนื่องจาก AI จะช่วยสร้างงาน และกิจกรรมใหม่ๆ ที่ต้องการทักษะสูงขึ้น
สำหรับประเทศไทย เวิลด์แบงก์ ระบุว่าเรามีข้อได้เปรียบในเรื่อง "ขีดความสามารถ" ของแรงงานที่อยู่ในระดับดี แต่ปัญหาหลักคือ "โอกาส" ในเชิงเศรษฐกิจที่ยังมีไม่เพียงพอ
ดังนั้น นายฮาบิบ ทิ้งท้ายว่า ความท้าทายของภูมิภาคนี้คือ การสร้างสมดุลระหว่างการเสริมสร้างทักษะแรงงาน และการเปิดโอกาสใหม่ๆ เพื่อให้ผู้ที่สูญเสียงานเดิมสามารถเปลี่ยนผ่านไปสู่ตำแหน่งงานใหม่ที่เทคโนโลยีสร้างขึ้นได้อย่างเท่าเทียม
พิสูจน์อักษร....สุรีย์ ศิลาวงษ์