โควิด-19 ฉุดเศรษฐกิจซบ เปิดช่องค้ามนุษย์เอเชียโต

ในฐานะลูกเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพด ถือว่าทศพลได้รับการสนับสนุนน้อยมาก แต่ถึงอย่างนั้น เขาก็เป็นคนแรกของหมู่บ้านที่ได้ศึกษาต่อระดับมหาวิทยาลัย และหลังจากจบการศึกษาระดับปริญญาตรีแล้ว ทศพลก็เลือกที่จะทำงานเพื่อสังคม

“หนึ่งในแรงจูงใจหลักของผมคือการช่วยเหลือชุมชนและช่วยเด็กๆ ผมอยากช่วยให้พวกเขาได้รับโอกาสที่ดี” ทศพล กล่าว

ประเทศไทยประกาศล็อกดาวน์เมื่อวันที่ 18 มี.ค.พร้อมประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินที่ทำให้โรงงานผลิตและธุรกิจมากมายต้องยุติการผลิตและปิดกิจการชั่วคราว แรงงานหลายสิบล้านคนตกงาน และธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) คาดการณ์ว่า เศรษฐกิจของไทยจะหดตัว 5.3% ในปีนี้

รัฐบาลพยายามแก้ปัญหาผลกระทบจากการระบาดของโรคโควิด-19 ด้วยการเสนอเงินช่วยเยียวยาประชาชนที่เดือดร้อนรายละ 5,000 บาท แต่บรรดาผู้เชี่ยวชาญวิตกกังวลว่าคนตกงานที่มีฐานะยากจนทั้งในไทยและในประเทศอื่นๆ ของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะตกเป็นเหยื่อของขบวนการค้ามนุษย์มากที่สุดในช่วงที่พยายามดิ้นรนเอาตัวรอดจากปัญหาปากท้อง

“ในช่วงการระบาดของโรคโควิด-19 เรารู้สึกวิตกกังวลและจับตามองผลกระทบทางเศรษฐกิจที่มีต่อชุมชนที่เปราะบาง ทั้งผู้หญิงและผู้ชายต่างอยู่ในฐานะเสี่ยงที่จะถูกแสวงหาประโยชน์จากกลุ่มผู้ไม่หวังดี ขณะที่พวกเขาพยายามหางานทำเพื่อจะได้มีรายได้เลี้ยงชีพ” เอมี กอสเซลิน จาก “10 ทาวซันด์ วินโดว์” องค์กรที่จัดทำโครงการทางด้านเศรษฐกิจสำหรับคนที่รอดจากการถูกบังคับใช้แรงงานและถูกเอาเปรียบด้านแรงงาน โดยเฉพาะในฟิลิปปินส์ กล่าว

สำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีปัญหาเรื่องการค้ามนุษย์มาโดยตลอด ในทุกๆ ปี รัฐบาลสหรัฐจะเผยแพร่รายงานการค้ามนุษย์ พร้อมทั้งประเมินความพยายามของแต่ละประเทศในการต่อสู้กับปัญหานี้ ซึ่งประเทศในอาเซียนส่วนใหญ่อยู่ในบัญชีรายชื่อประเทศที่ต้องจับตามองเทียร์ 2 หรือ เทียร์ 3 ซึ่งถือเป็นกลุ่มที่น่าวิตกกังวลมากที่สุด

ในปี 2561รายงานการค้ามนุษย์ของสหรัฐจัดให้ประเทศไทยอยู่ที่ระดับเทียร์ 2 ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนแปลงที่สำคัญของไทยในการการพัฒนาธุรกิจเกษตรและอุตสาหกรรมประมงในอนาคต ตลอดจนส่งเสริมการลงทุนของต่างชาติ และเพิ่มความเชื่อมั่นให้แก่สินค้าประมงหรือสินค้าประเภทอื่นๆ ที่ส่งออกไปขายต่างประเทศมากขึ้น

บรรดาผู้เชี่ยวชาญคนอื่นๆ มีความเห็นว่า ปัญหาเศรษฐกิจ หรือปัญหาปากท้องที่เป็นผลพวงจากการระบาดของโรคโควิด-19 ทำให้แรงงานเสี่ยงที่จะถูกบังคับใช้แรงงานตามโรงงานผลิตต่างๆ หรือถูกบังคับใช้แรงงานในเรือประมง โดยเฉพาะเมื่อคนกลุ่มนี้ได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐน้อยมาก 

ยกตัวอย่างกรณีแรงงานในอุตสาหกรรมสิ่งทอของกัมพูชา ที่มีคนตกงานจำนวนกว่า 1 แสนคนและคนตกงานเหล่านี้ได้รับการช่วยเหลือจากรัฐบาลน้อยมากและเมื่อไม่มีเงิน แรงงานส่วนใหญ่ก็ต้องไปกู้หนี้ยืมสินที่ต้องจ่ายดอกเบี้ยจำนวนมาก

สำหรับ จ.น่าน แรงงานที่มีฐานะยากจนที่ถูกจัดให้เป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงว่าจะตกเป็นเหยื่อของการค้ามนุษย์นั้นไม่ใช่แนวคิดนามธรรม เพราะขณะนี้ครอบครัวจำนวนมากต้องดิ้นรนต่อสู้เพื่อหาเงินดูแลลูกๆ ส่วนวัยรุ่นก็แยกตัวเองออกไปจากบ้านหรือสังคมมากว่าที่เคยเป็น

“พวกเขาเป็นกลุ่มเสี่ยงมากกว่าเด็กกลุ่มอื่นๆ เพราะไม่มีโอกาสด้านการศึกษา หลายครอบครัวมีปัญหาคือพ่อแม่ไปทำมาหากินในจังหวัดอื่นๆ ลูกก็ไม่มีคนดูแลหรืออาศัยอยู่ในบ้านที่มีแต่เด็กดูแลกันเอง บางครั้งพวกเขาไม่รู้จะพูดคุย หรือปรึกษาใครในยามที่มีปัญหา ซึ่งเราพยายามทำให้พวกเขาเห็นว่ายังมีบางคนที่พวกเขาพึ่งพาได้” ทศพล กล่าว

สำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ(ยูเอ็นโอดีซี) ระบุว่า การค้ามนุษย์เกิดขึ้นในโครงข่ายที่มีความสลับซับซ้อนทั้งในเชิงสังคม เศรษฐกิจ และบางครั้งก็มีตัวแปรทางวัฒนธรรมที่เป็นเหมือนกับดักทำให้คนที่ไม่มีทางเลือกตกเป็นเหยื่อของขวนการนี้ และการเป็นแรงงานทาสยุคใหม่ก็ครอบคลุมถึงการค้ามนุษย์ทางเพศ การค้าประเวณีเด็ก การบังคับใช้แรงงาน การผูกแรงงานกับวงจรหนี้ การถูกใช้งานราวกับทาสในบ้านตัวเอง การบังคับใช้แรงงานอย่างผิดกฎหมายและการใช้เด็กไปเป็นทหาร 

ขณะที่รัฐบาลสหรัฐประเมินว่า ในแต่ละปีมีการค้ามนุษย์ข้ามพรมแดนประเทศต่างๆ มากถึง 8 แสนคน ส่วนยูเอ็นประเมินว่าตลาดค้ามนุษย์มีมูลค่าประมาณ 32,000 ล้านดอลลาร์