ที่ประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนที่พม่าสุดสัปดาห์นี้เน้นหารือกรณีพิพาทเหนือดินแดนในทะเลจีนใต้เป็นประเด็นหลั
สำนักข่าวเอเอฟพี รายงานเมื่อวันอาทิตย์ (10 ส.ค.) รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศฟิลิปปินส์ นายอัลเบิร์ต เดล โรซาริโอ ได้ยื่นข้อเสนอในที่ประชุม เพื่อหารือและลงมติ หวังยับยั้งกิจกรรมใดๆ ที่จะก่อให้เกิดความตึงเครียดระหว่างประเทศ จากกรณีพิพาทเหนือดินแดนหมู่เกาะในทะเลจีนใต้ ที่ประเทศสมาชิกอาเซียน ทั้งฟิลิปปินส์ และเวียดนาม ต่างอ้างสิทธิครอบครองทับซ้อนกับจีน
ข้อเสนอของฟิลิปปินส์ในครั้งนี้ เป็นแผน 3 ขั้นตอน ได้แก่ หยุดยั้งการกระทำใดๆที่จะก่อให้เกิดข้อพิพาท ขอให้อาเซียนและจีน จัดทำแนวทางการปฏิบัติ (Code of Conduct) ต่อกรณีพิพาทให้แล้วเสร็จ และนำกรณีพิพาทเข้าสู่กระบวนการอนุญาโตตุลาการ โดยอ้างอิงกฎของการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล
ข้อเสนอดังกล่าว ได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐ ที่ส่งรัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศ นายจอห์น แคร์รี เข้าร่วมประชุม ขณะที่จีน ส่งผู้แทนเข้าร่วมประชุมในกลุ่มอาเซียนบวก 3 ในฐานะประเทศพันธมิตรอาเซียน
ทั้งนี้ ในการประชุมอาเซียนครั้งที่แล้ว เมื่อปี 2556 จีน ตกลงว่าจะหลีกเลี่ยงการดำเนินการใดๆ ที่เป็นการยั่วยุให้เกิดความตึงเครียดในทะเลจีนใต้ แต่ในภาคปฏิบัติแล้ว ไม่ประสบผลสำเร็จมากนัก เนื่องจากการเจรจาต่อรองระหว่างประเทศคู่พิพาทต้องชะงักงัน ความตึงเครียดระหว่างประเทศเพิ่มสูงขึ้น และจีน ได้ส่งเรือรบเข้าพื้นที่พิพาท เพื่ออ้างสิทธิเหนือดินแดน ทั้งยังติดตั้งแท่นขุดเจาะน้ำมัน รวมทั้งก่อสร้างอาคารในพื้นที่หินโสโครกที่เป็นพื้นที่พิพาท เพื่อเตรียมการขุดเจาะน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ ท่ามกลางการต่อต้านจากฟิลิปปินส์และเวียดนาม รวมทั้งประเทศอื่นๆ
