มาเลเซียกำลังสร้างฐานเศรษฐกิจ AI อย่างไร? สำรวจ Data Center Google ก่อนถึงคิวไทย

เมื่อการใช้งานเอไอเพิ่มขึ้น ความต้องการประมวลผลข้อมูลก็สูงขึ้นตาม บริษัทเทคโนโลยีจึงเร่งลงทุนและขยายศูนย์ข้อมูลเพื่อรองรับบริการที่ซับซ้อนขึ้น การลงทุนเหล่านี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่การสร้างอาคารหรือติดตั้งเครื่องคอมพิวเตอร์ แต่ยังเกี่ยวข้องกับพลังงาน น้ำ และโครงสร้างพื้นฐานของประเทศที่เป็นฐานการลงทุนด้วย

หนึ่งในความเคลื่อนไหวสำคัญเกิดขึ้นในมาเลเซีย เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 กูเกิล (Google) ประกาศแผนลงทุน 15,000 ล้านดอลลาร์ในช่วงปี 2570-2571 เพื่อขยายโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล ครอบคลุมการพัฒนาสร้างศูนย์ข้อมูล (Data Center) เพิ่มเติมในรัฐ Selangor และ Negeri Sembilan การเพิ่มพลังงานสะอาดเข้าสู่ระบบไฟฟ้า การดูแลความมั่นคงทางน้ำ และการพัฒนาทักษะประชาชน

ก่อนหน้านี้ กูเกิลเปิดศูนย์ข้อมูลแห่งแรกในมาเลเซียที่ Elmina Business Park รัฐ Selangor ซึ่งเริ่มดำเนินงานเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2569 ส่วนศูนย์ข้อมูลแห่งใหม่ยังอยู่ในแผนพัฒนาระยะถัดไป โดยบริษัทตั้งเป้าเพิ่มกำลังการผลิตพลังงานสะอาดเข้าสู่โครงข่ายไฟฟ้ามาเลเซียมากกว่า 1 กิกะวัตต์ และพัฒนาทักษะให้ประชาชนประมาณ 800,000 คนภายในปี 2574

ความเคลื่อนไหวนี้ยังเชื่อมโยงกับประเทศไทย หลังจากกูเกิลประกาศแผนลงทุน 1,000 ล้านดอลลาร์ในเดือนกันยายน 2567 เพื่อพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานคลาวด์และศูนย์ข้อมูล โดยเลือกจังหวัดชลบุรีเป็นที่ตั้งศูนย์ข้อมูลแห่งแรกในไทย ปัจจุบันโครงการยังอยู่ระหว่างการพัฒนา และมีช่วงเริ่มก่อสร้างตามหลังโครงการในมาเลเซียประมาณ 6-9 เดือน ขณะที่บริษัทยังไม่เปิดเผยกำหนดเปิดดำเนินงานอย่างแน่นอน

กรุงเทพธุรกิจเดินทางไปสำรวจศูนย์ข้อมูลของกูเกิลที่ Elmina Business Park เพื่อดูว่าโครงสร้างพื้นฐานเบื้องหลังโลกออนไลน์และเอไอทำงานอย่างไร ตั้งแต่ห้องเซิร์ฟเวอร์ ระบบระบายความร้อน ไปจนถึงระบบไฟฟ้าและเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรอง พร้อมพูดคุยกับผู้บริหารถึงการบริหารจัดการทรัพยากรที่จำเป็นต่อการดำเนินงาน

การสำรวจครั้งนี้ชวนมองศูนย์ข้อมูลให้ไกลกว่าอาคารเก็บข้อมูล เพราะเบื้องหลังการเติบโตของเศรษฐกิจดิจิทัลยังมีโจทย์เรื่องน้ำ พลังงาน ห่วงโซ่อุปทาน และการจ้างงานที่ต้องพิจารณาควบคู่กัน เมื่อไทยกำลังเดินหน้าเข้าสู่ธุรกิจนี้ คำถามจึงไม่ใช่เพียงจะดึงดูดเงินลงทุนได้มากแค่ไหน แต่จะเตรียมโครงสร้างพื้นฐานและบริหารทรัพยากรอย่างไรให้การเติบโตเกิดประโยชน์ต่อประเทศในระยะยาว

ทำไมบริษัทเทคโนโลยีต้องสร้างศูนย์ข้อมูลในประเทศ

นิโคลัส ตัน (Nicholas Tan) หัวหน้าฝ่ายสื่อสารด้านโครงสร้างพื้นฐานทางเทคนิค ประจำภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกของกูเกิล ระบุว่า กูเกิลสร้างศูนย์ข้อมูลมาแล้วมากกว่า 20 ปี และมีโครงสร้างพื้นฐานอยู่ในหลายภูมิภาคทั่วโลก การลงทุนในมาเลเซียและไทยเป็นผลจากแนวโน้มการใช้งานดิจิทัลและเอไอที่เพิ่มขึ้น ไม่ใช่เพราะบริษัทไม่สามารถขยายการลงทุนในสหรัฐได้

ศูนย์ข้อมูลของกูเกิลรองรับบริการที่ผู้คนคุ้นเคย เช่น YouTube, Google Maps และ Google Search รวมถึงบริการคลาวด์ที่องค์กรนำไปใช้พัฒนาระบบและดำเนินธุรกิจ การมีศูนย์ข้อมูลในประเทศจึงมีความสำคัญกับองค์กรบางประเภท โดยเฉพาะธุรกิจที่อยู่ภายใต้ข้อกำกับดูแล เช่น ธนาคารและหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งอาจมีข้อกำหนดให้ข้อมูลบางประเภทต้องจัดเก็บไว้ภายในประเทศ 

ตันยกตัวอย่างองค์กรในไทยที่ใช้บริการคลาวด์ เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยและธนาคารทิสโก้ โดยอธิบายว่า การมีโครงสร้างพื้นฐานในประเทศช่วยให้องค์กรที่มีข้อกำหนดด้านข้อมูลสามารถใช้บริการคลาวด์กับข้อมูลที่เกี่ยวข้องได้ภายใต้เงื่อนไขของแต่ละอุตสาหกรรม

อีกเหตุผลหนึ่งคือ ความหน่วงในการรับส่งข้อมูล (Latency) ซึ่งมีความสำคัญมากขึ้นเมื่อเทคโนโลยีต้องตอบสนองอย่างรวดเร็ว เช่น ระบบจราจรอัจฉริยะ หุ่นยนต์ในโรงงาน หรืออุปกรณ์ที่ต้องรับข้อมูลและส่งคำสั่งกลับไปทำงานแทบจะทันที การมีศูนย์ข้อมูลอยู่ใกล้พื้นที่ใช้งานจึงช่วยลดระยะทางที่ข้อมูลต้องเดินทางและลดความล่าช้าได้

อย่างไรก็ตาม เหตุผลที่กูเกิลให้ความสำคัญมากขึ้นคือ การขยายการใช้เอไอจากโครงการนำร่องไปสู่การใช้งานในวงกว้าง ตันยกตัวอย่างภาคการศึกษาและสาธารณสุขของไทย ซึ่งมีองค์กรนำเอไอไปใช้แล้ว แต่การขยายจากโรงเรียนหรือโรงพยาบาลเพียงแห่งเดียวไปสู่หลายแห่งจำเป็นต้องมีโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับการประมวลผลและข้อมูลปริมาณมาก

ภายในศูนย์ข้อมูลมีอะไรบ้าง ทำไมต้องรักษาความปลอดภัยถึง 6 ชั้น?

การเข้าไปในศูนย์ข้อมูลไม่ได้เริ่มต้นที่ห้องเซิร์ฟเวอร์ แต่เริ่มจากกระบวนการตรวจสอบและควบคุมสิทธิ์การเข้าถึงพื้นที่อย่างเข้มงวด เพราะอาคารแห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงสถานที่เก็บอุปกรณ์ราคาแพง หากยังเป็นพื้นที่ที่ดูแลข้อมูลของผู้ใช้งาน องค์กรธุรกิจ ตลอดจนเทคโนโลยีที่กูเกิลพัฒนาขึ้นเอง

นิโคลัสอธิบายว่า ระบบรักษาความปลอดภัยของศูนย์ข้อมูลแบ่งออกเป็น 6 ระดับ แต่ละพื้นที่มีข้อกำหนดในการเข้าถึงแตกต่างกัน โดยห้องเซิร์ฟเวอร์ (Server Hall) อยู่ในระดับ L5 ซึ่งถือเป็นพื้นที่ที่มีการควบคุมอย่างเข้มงวด

“การที่เราจะพาคนเข้าไปในห้องเซิร์ฟเวอร์ได้ ต้องผ่านการอนุมัตินานถึง 3 สัปดาห์ โดยปกติแล้วมีพนักงานกูเกิลเพียงส่วนน้อยมากที่ได้เข้าไปเห็นพื้นที่นี้” นิโคลัสเล่าถึงข้อจำกัดในการเข้าชม พร้อมอธิบายว่า ผู้เข้าไปในห้องเซิร์ฟเวอร์ไม่สามารถนำโทรศัพท์มือถือหรือกล้องถ่ายภาพเข้าไปได้

แต่ระดับ L5 ยังไม่ใช่ระดับสูงสุด เพราะภายในศูนย์ข้อมูลยังมีพื้นที่ระดับ L6 ซึ่งเป็นพื้นที่เฉพาะสำหรับจัดการอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลที่หมดอายุการใช้งาน ไม่ว่าจะเป็นการลบข้อมูลหรือทำลายอุปกรณ์ (Disk Erase / Disk Destroy) กระบวนการดังกล่าวดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่ที่ได้รับสิทธิ์เฉพาะ และมีระบบกล้องวงจรปิดที่ติดตามจากส่วนกลางโดยทีมงานซึ่งอยู่นอกพื้นที่ศูนย์ข้อมูลบุคคลอื่นไม่สามารถเข้าไปในห้องนี้ได้

เหตุผลที่ต้องควบคุมการเข้าถึงอย่างละเอียด ไม่ได้มีเพียงเรื่องข้อมูลของผู้ใช้งาน แต่ยังรวมถึงความปลอดภัยของบุคลากรและเทคโนโลยีที่อยู่ภายในศูนย์ข้อมูลด้วย

“เราดูแลทั้งคนที่ทำงานอยู่ในพื้นที่ ดูแลนวัตกรรมเฉพาะของกูเกิลตั้งแต่ชิปไปจนถึงสิ่งต่างๆ ที่เราพัฒนาขึ้นเพื่อทำให้ศูนย์ข้อมูลมีประสิทธิภาพมากขึ้น และที่สำคัญที่สุดคือ เราดูแลข้อมูลของผู้ใช้งานและองค์กรในประเทศนั้นๆ” นิโคลัสอธิบาย

การทำลายอุปกรณ์เมื่อหมดอายุจึงเป็นส่วนหนึ่งของวงจรความปลอดภัย ไม่ใช่เพียงการนำเครื่องเก่าออกจากระบบ เพราะอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลยังอาจมีข้อมูลที่ไม่ควรหลุดออกไปสู่ภายนอก แม้จะไม่ได้เชื่อมต่อกับระบบแล้วก็ตาม

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ กูเกิลไม่ได้ดำเนินธุรกิจศูนย์ข้อมูลในรูปแบบเดียวกับผู้ให้บริการโคโลเคชัน (Colocation) ซึ่งสร้างพื้นที่และระบบสาธารณูปโภคไว้ให้บริษัทอื่นเช่าพื้นที่ติดตั้งเซิร์ฟเวอร์ แต่เป็นผู้ดำเนินงานศูนย์ข้อมูลของตนเอง โดยเซิร์ฟเวอร์และชิปส่วนใหญ่ได้รับการออกแบบโดยกูเกิลก่อนร่วมมือกับบริษัทในห่วงโซ่อุปทานผลิตอุปกรณ์ตามข้อกำหนดของบริษัท

นิโคลัสเปรียบเทียบการออกแบบศูนย์ข้อมูลว่าเป็นการนำชิ้นส่วนจำนวนมากมาประกอบกัน “เรามองศูนย์ข้อมูลเหมือนจิ๊กซอว์ ทุกชิ้นส่วนมีโอกาสที่จะทำให้ดีขึ้นได้อีก 10% หรือ 1-2% เมื่อทุกชิ้นส่วนมาประกอบกันเป็นภาพเดียว เราก็จะได้ระบบที่ใช้พลังงานน้อยลง และในหลายกรณีก็ใช้น้ำน้อยลงด้วย”

ตั้งแต่ชิป ระบบจ่ายไฟฟ้า ไปจนถึงอุปกรณ์กระจายสารหล่อเย็น (Coolant Distribution Units) ล้วนมีการออกแบบให้ทำงานสัมพันธ์กัน และกูเกิลเป็นผู้ดำเนินงานศูนย์ข้อมูลด้วยบุคลากรประจำของบริษัทเอง ไม่ได้เปิดพื้นที่ให้บริษัทอื่นเข้ามาเช่าตู้เซิร์ฟเวอร์เหมือนผู้ให้บริการบางประเภท

เซิร์ฟเวอร์ร้อนประมาณ 90 องศา ระบบน้ำจึงเป็นส่วนสำคัญของการทำงาน

หากมองศูนย์ข้อมูลจากภายนอก เราอาจเห็นเพียงอาคารขนาดใหญ่ แต่หัวใจของสถานที่แห่งนี้คืออุปกรณ์ประมวลผลที่ทำงานต่อเนื่องตลอดเวลา และยิ่งมีการใช้งานเอไอมากขึ้น ความต้องการพลังประมวลผลก็ยิ่งเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

หนึ่งในความท้าทายคือ ความร้อน เพราะเมื่อเซิร์ฟเวอร์ประมวลผลข้อมูลอย่างต่อเนื่อง อุปกรณ์จะเกิดความร้อนสะสม หากไม่สามารถระบายความร้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ระบบอาจทำงานผิดปกติหรือหยุดทำงาน ซึ่งส่งผลต่อบริการที่ต้องให้บริการตลอดเวลา

นิโคลัสอธิบายให้เห็นภาพว่า เซิร์ฟเวอร์ทำงานคล้ายกับคอมพิวเตอร์หรือแล็ปท็อปที่เราใช้งานอยู่ เพียงแต่มีปริมาณการประมวลผลและความร้อนสูงกว่ามาก โดยอุณหภูมิความร้อนจากเซิร์ฟเวอร์อาจอยู่ที่ประมาณ 90 องศาเซลเซียส พัดลมภายในระบบจะทำหน้าที่เป่าความร้อนออกจากอุปกรณ์เข้าสู่พื้นที่ที่เรียกว่า Hot Aisle หรือทางเดินลมร้อน ซึ่งเป็นพื้นที่ปิดที่ออกแบบมาเพื่อควบคุมทิศทางการไหลเวียนของอากาศ

ภายในพื้นที่ดังกล่าวมีขดท่อแลกเปลี่ยนความร้อนที่น้ำจะไหลผ่าน โดยน้ำที่เข้าสู่ระบบมีอุณหภูมิประมาณ 22 องศาเซลเซียส ทำหน้าที่ดึงความร้อนออกจากอากาศ ก่อนที่ระบบจะนำอากาศที่ผ่านการลดอุณหภูมิกลับไปช่วยควบคุมความร้อนของอุปกรณ์อีกครั้ง

นี่คือเหตุผลที่ระบบระบายความร้อนกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญของศูนย์ข้อมูล และเป็นจุดที่ทำให้เรื่องเทคโนโลยีเชื่อมโยงเข้ากับประเด็นทรัพยากรธรรมชาติอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เพราะการทำให้เซิร์ฟเวอร์ทำงานได้ต่อเนื่องจำเป็นต้องใช้ทั้งพลังงานและน้ำในกระบวนการระบายความร้อน

ระบบระบายความร้อนด้วยน้ำ (Water Cooling) จึงไม่ได้หมายถึงการนำน้ำไปสัมผัสกับเซิร์ฟเวอร์โดยตรง แต่เป็นการใช้ระบบแลกเปลี่ยนความร้อนเพื่อดึงความร้อนออกจากอากาศภายในศูนย์ข้อมูลก่อนส่งต่อไปยังกระบวนการระบายความร้อนภายนอกอาคาร

อย่างไรก็ตาม การเลือกใช้ระบบน้ำไม่ได้เป็นมาตรฐานเดียวกันทุกแห่ง กูเกิลระบุว่าก่อนตัดสินใจจะใช้ระบบระบายความร้อนด้วยน้ำหรืออากาศ บริษัทต้องทำการประเมินความเสี่ยงด้านน้ำโดยผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมและอุทกวิทยาจะศึกษาสภาพลุ่มน้ำ แหล่งน้ำใต้ดิน ระดับน้ำ ตลอดจนประวัติภัยแล้งและน้ำท่วมย้อนหลัง ซึ่งอาจใช้ข้อมูลย้อนหลัง 50-100 ปี หากพื้นที่นั้นมีข้อมูลเพียงพอ

ผลการประเมินจะช่วยพิจารณาว่าพื้นที่ดังกล่าวมีความเสี่ยงขาดแคลนน้ำอย่างต่อเนื่องหรือไม่ หากเป็นพื้นที่ที่มีภาวะขาดแคลนน้ำ บริษัทจะเลือกใช้ระบบ Air Cooling ซึ่งไม่ใช้น้ำเพื่อระบายความร้อนให้กับอุปกรณ์ แต่ยังมีการใช้น้ำสำหรับพนักงาน โรงอาหาร และห้องน้ำตามปกติ

กูเกิลยกตัวอย่างพื้นที่ทะเลทรายในรัฐ Arizona, Texas และ Nevada ของสหรัฐ รวมถึงบางพื้นที่ในสหราชอาณาจักรและอินเดีย ซึ่งบริษัทเลือกใช้ระบบระบายความร้อนด้วยอากาศ แม้บางแห่งจะมีสภาพแวดล้อมที่ดูเขียวชอุ่ม แต่จากการประเมินพบว่ามีความเสี่ยงด้านน้ำในระยะยาว

สำหรับมาเลเซียและไทย บริษัทระบุว่า ผลการประเมินพบว่าลุ่มน้ำมีสุขภาพดีและมีความยืดหยุ่นเพียงพอ จึงพิจารณาใช้ระบบ Water Cooling โดยให้เหตุผลว่าน้ำเป็นตัวนำความร้อนที่ดีกว่าอากาศ และช่วยให้ระบบใช้พลังงานน้อยกว่าการระบายความร้อนด้วยอากาศประมาณ 10% ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นการประเมินที่กูเกิลนำเสนอจากการเปรียบเทียบระบบทั้งสองประเภท

ประเด็นนี้ทำให้การบริหารจัดการศูนย์ข้อมูลมีโจทย์ที่ต้องชั่งน้ำหนักมากกว่าการเลือกวิธีที่ใช้น้ำน้อยที่สุด เพราะระบบระบายความร้อนแต่ละแบบมีผลต่อการใช้พลังงานแตกต่างกัน การเลือกเทคโนโลยีจึงต้องพิจารณาความเหมาะสมของพื้นที่และทรัพยากรในภาพรวม ไม่ใช่ตัดสินจากปริมาณน้ำเพียงอย่างเดียว

ในกระบวนการระบายความร้อนด้วยน้ำ น้ำบางส่วนจะระเหยออกผ่าน Cooling Tower ขณะที่แร่ธาตุที่ปะปนอยู่ในน้ำจะสะสมมากขึ้นเมื่อปริมาณน้ำลดลง กูเกิลอธิบายว่า จึงต้องมีการระบายน้ำส่วนที่มีแร่ธาตุสะสมออกจากระบบ หรือที่เรียกว่า Blowdown ก่อนส่งให้บริษัทจัดการของเสียเข้ามาดำเนินการตามมาตรฐานของหน่วยงานสิ่งแวดล้อม โดยบริษัทระบุว่าไม่ได้ปล่อยน้ำส่วนดังกล่าวลงสู่ท่อระบายน้ำหรือแม่น้ำโดยตรง

ส่วนคำถามว่าศูนย์ข้อมูลแต่ละแห่งใช้น้ำมากเพียงใด กูเกิลยังไม่เปิดเผยตัวเลขก่อนการเปิดดำเนินงาน เนื่องจากมองว่าเป็นเพียงค่าประมาณการที่อาจเปลี่ยนแปลงได้ตามการใช้งานจริง บริษัทระบุว่า จะเปิดเผยปริมาณการใช้น้ำรายปีแยกตาม Data Center Campus ในรายงานด้านสิ่งแวดล้อม โดยปกติจะเริ่มมีข้อมูลหลังจากศูนย์ข้อมูลเปิดดำเนินงานแล้วประมาณ 1 ปี

น้ำที่ใช้ในศูนย์ข้อมูลต้องไม่แย่งน้ำของชุมชน

นอกจากประสิทธิภาพของระบบภายในแล้ว อีกประเด็นที่กูเกิลให้ความสำคัญคือ ผลกระทบต่อแหล่งน้ำและชุมชนโดยรอบ โดยเฉพาะเมื่อศุนย์ข้อมูลเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่ต้องดำเนินงานต่อเนื่องในระยะยาว การจัดหาน้ำจึงไม่ควรพิจารณาเพียงความต้องการของบริษัท แต่ต้องมองถึงความมั่นคงด้านน้ำของพื้นที่ไปพร้อมกัน

ไบรอัน ยู (Bryan Yue) ผู้ดูแลตลาดในทีม Global Infrastructure and Energy ของกูเกิลกล่าวว่า บริษัทมีแนวทางทำโครงการ Water Replenishment เพื่อสนับสนุนความมั่นคงด้านน้ำของชุมชนและลุ่มน้ำที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน โดยทำงานร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่นและผู้เชี่ยวชาญเพื่อพิจารณาว่าโครงการลักษณะใดจะตอบโจทย์ของแต่ละพื้นที่ได้มากที่สุด

ตัวอย่างหนึ่งในมาเลเซียคือ การสนับสนุนเงิน 160 ล้านดอลลาร์ให้แก่โครงการโรงบำบัดน้ำในรัฐ Negeri Sembilan ซึ่งมีเป้าหมายรองรับความต้องการใช้น้ำของศูนย์ข้อมูลที่กำลังจะพัฒนาในพื้นที่ พร้อมเพิ่มกำลังการผลิตน้ำเพื่อให้บริการแก่ประชาชนด้วย โดยกูเกิลระบุว่า เมื่อโครงการก่อสร้างแล้วเสร็จ กรรมสิทธิ์ของโรงบำบัดน้ำจะเป็นของรัฐ

พื้นที่ดังกล่าวอยู่บริเวณแม่น้ำ Linggi ซึ่งบริษัทอธิบายว่ามีทั้งปัญหาคุณภาพน้ำจากน้ำไหลบ่าที่อาจพาสิ่งปนเปื้อนลงสู่แม่น้ำ และปัญหาน้ำท่วมในช่วงฤดูมรสุม โครงการจึงมีทั้งส่วนของการจัดเก็บน้ำและการบำบัดน้ำ เพื่อให้สามารถนำทรัพยากรมาใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น ทั้งในส่วนของภาคประชาชนและภาคธุรกิจ

สำหรับประเทศไทย กูเกิลระบุว่า กำลังหารือกับหน่วยงานและองค์กรในพื้นที่เพื่อพิจารณาโครงการที่เหมาะสมกับบริบทของจังหวัดชลบุรี ซึ่งมีประวัติปัญหาทั้งภัยแล้งและน้ำท่วมในบางพื้นที่ บริษัทมองว่าโจทย์ด้านน้ำอาจไม่ได้อยู่ที่ปริมาณน้ำในลุ่มน้ำเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับระบบกระจายน้ำ การกักเก็บ และการบำบัด เพื่อให้ทรัพยากรไปถึงผู้ใช้งานที่ต้องการได้จริง

อย่างไรก็ตาม แนวทางดังกล่าวยังเป็นคำอธิบายจากบริษัทเกี่ยวกับการประเมินและการดำเนินงานที่วางแผนไว้ จึงยังต้องติดตามข้อมูลการใช้น้ำจริงของศูนย์ข้อมูลในไทยเมื่อเริ่มเปิดดำเนินงาน รวมถึงผลลัพธ์ของโครงการที่เกี่ยวข้องกับแหล่งน้ำในพื้นที่ ว่าสามารถสร้างประโยชน์ให้ชุมชนได้ตามเป้าหมายเพียงใด

ไฟฟ้าต้องไม่สะดุด แม้เกิดเหตุขัดข้องระดับพื้นที่

นอกจากน้ำแล้ว ไฟฟ้าเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ศูนย์ข้อมูลขาดไม่ได้ เพราะระบบเซิร์ฟเวอร์และอุปกรณ์เครือข่ายต้องทำงานต่อเนื่องตลอดเวลา ภายในพื้นที่ของกูเกิลที่มาเลเซียมีสถานีไฟฟ้าย่อย (Substation) ที่บริษัทใช้ชื่อภายในว่า Perun ซึ่งมาจากชื่อเทพแห่งสายฟ้าและฟ้าร้องในตำนานสลาฟ รวมถึงเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรองที่เตรียมไว้รองรับกรณีไฟฟ้าดับ

กูเกิลระบุว่า เครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรองสามารถประคองการทำงานของศูนย์ข้อมูลได้นานอย่างน้อย 24 ชั่วโมง หากเกิดเหตุไฟฟ้าดับทั่วทั้งรัฐ Selangor โดยมองว่าความต่อเนื่องของบริการมีความสำคัญอย่างมาก เพราะศูนย์ข้อมูลไม่ได้รองรับเพียงบริการทั่วไป แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของระบบสื่อสารและบริการดิจิทัลที่จำเป็นในสถานการณ์ฉุกเฉินด้วย

สำหรับประสิทธิภาพการใช้พลังงาน กูเกิลใช้ตัวชี้วัด Power Usage Effectiveness (PUE) เพื่อสะท้อนพลังงานที่ใช้ในศูนย์ข้อมูลโดยรวมเมื่อเทียบกับพลังงานที่ส่งไปยังอุปกรณ์ไอที ค่า PUE ยิ่งต่ำยิ่งหมายถึงการใช้พลังงานในส่วนสนับสนุน เช่น ระบบทำความเย็นและระบบไฟฟ้า มีประสิทธิภาพมากขึ้น

บริษัทระบุว่า PUE เฉลี่ยของศูนย์ข้อมูลทั่วโลกอยู่ที่ประมาณ 1.08-1.09 ขณะที่ศูนย์ข้อมูลในเขตอากาศร้อนอย่างสิงคโปร์อยู่ที่ประมาณ 1.12 เมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยอุตสาหกรรมที่บริษัทอ้างอิงประมาณ 1.54-1.58 ทั้งนี้ กูเกิลไม่เปิดเผยกำลังไฟฟ้าของศูนย์ข้อมูลแต่ละแห่งในหน่วยเมกะวัตต์ โดยให้เหตุผลว่าเป็นข้อมูลเชิงพาณิชย์ที่อาจสะท้อนขนาดและรูปแบบการดำเนินงานของบริษัท

อีกแนวทางที่กูเกิลระบุว่าใช้เพื่อลดภาระพลังงาน คือการนำเอไอเข้ามาช่วยบริหารจัดการการทำงานของศูนย์ข้อมูลในเครือข่ายทั่วโลก เนื่องจากศูนย์ข้อมูลแต่ละแห่งสามารถรองรับภาระงานที่แตกต่างกัน ระบบจึงต้องประเมินและจัดสรรทรัพยากรประมวลผลอย่างต่อเนื่องว่า งานแต่ละประเภทควรถูกส่งไปประมวลผลที่ใดและใช้ทรัพยากรอย่างไรให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

นอกจากการเพิ่มประสิทธิภาพภายในศูนย์ข้อมูล กูเกิลยังระบุเป้าหมายในการเพิ่มพลังงานสะอาดเข้าสู่ระบบโครงข่ายไฟฟ้าให้มีปริมาณเทียบเท่าหรือมากกว่าปริมาณไฟฟ้าที่ศูนย์ข้อมูลใช้ พร้อมยืนยันว่า จะรับผิดชอบค่าไฟฟ้าทั้งหมดที่ใช้และค่าใช้จ่ายในการปรับปรุงโครงข่ายไฟฟ้าที่เกี่ยวข้องกับการเชื่อมต่อโครงการ โดยรูปแบบการดำเนินการขึ้นอยู่กับกฎระเบียบของแต่ละประเทศ

ศูนย์ข้อมูลไม่ได้มีแค่เซิร์ฟเวอร์ แต่มีคนและธุรกิจอยู่ในห่วงโซ่อุปทาน

อีกภาพหนึ่งที่กูเกิลต้องการสะท้อนจากการพาเข้าสำรวจพื้นที่ คือ ศูนย์ข้อมูลไม่ใช่สถานที่ที่มีเพียงเซิร์ฟเวอร์และเครื่องจักร แต่ต้องอาศัยบุคลากรหลายฝ่ายในการดูแลให้ระบบทำงานต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง ตั้งแต่ช่างเทคนิค วิศวกรเครื่องกล วิศวกรไฟฟ้า เจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย ไปจนถึงทีมโลจิสติกส์และผู้ดูแลการส่งมอบอุปกรณ์

พนักงานบางส่วนทำงานเป็นกะละ 8 ชั่วโมง เพื่อให้มีเจ้าหน้าที่ดูแลระบบตลอดเวลา นอกจากนี้ยังมีบุคลากรในส่วนสนับสนุน เช่น งานทำความสะอาด ดูแลพื้นที่สีเขียว โรงอาหาร และการรับอุปกรณ์ที่จัดส่งเข้ามาในศูนย์ข้อมูล

ไบรอันกล่าวว่า มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการจ้างงานในอุตสาหกรรมนี้ โดยบางคนมองว่าศูนย์ข้อมูลใช้บุคลากรเพียงไม่กี่คนในการดูแล แต่ในความเป็นจริงต้องมีบุคลากรหลากหลายอาชีพทั้งในช่วงก่อสร้างและช่วงดำเนินงาน

ข้อมูลที่กูเกิลนำเสนอระบุว่า ศูนย์ข้อมูลหนึ่งแห่งมีแรงงานก่อสร้างเฉลี่ยประมาณ 4,200 คนในช่วงพัฒนาโครงการ ส่วนในช่วงดำเนินงาน การจ้างงานโดยตรงจากกูเกิล 1 ตำแหน่ง จะสร้างการจ้างงานทางอ้อมโดยเฉลี่ยประมาณ 9 ตำแหน่ง ผ่านธุรกิจและบริการที่เกี่ยวข้อง เช่น การบำรุงรักษาระบบไฟฟ้า โลจิสติกส์ อาหาร และบริการสนับสนุนอื่นๆ ทั้งนี้ เป็นตัวเลขเฉลี่ยที่บริษัทใช้ประเมิน ไม่ใช่จำนวนการจ้างงานจริงของโครงการในชลบุรีหรือมาเลเซียโดยเฉพาะ

ด้านห่วงโซ่อุปทาน กูเกิลระบุว่า มีบริษัทในประเทศไทยมากกว่า 50 ราย และในมาเลเซียมากกว่า 80 ราย ที่เกี่ยวข้องกับการจัดหาฮาร์ดแวร์และอุปกรณ์สำหรับศูนย์ข้อมูล โดยครอบคลุมตั้งแต่อุปกรณ์ไฟฟ้า ระบบทำความเย็น ระบบจ่ายพลังงาน อุปกรณ์จัดเก็บและติดตั้งเซิร์ฟเวอร์ ไปจนถึงบริการขนส่งและงานสนับสนุนอื่นๆ

สำหรับประเทศไทย บริษัทมองว่าผู้ผลิตท้องถิ่นมีศักยภาพในกลุ่มอุปกรณ์ไฟฟ้า ระบบทำความเย็น และอุปกรณ์ด้านพลังงาน ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาศูนย์ข้อมูล และสามารถต่อยอดไปสู่การเป็นส่วนหนึ่งของห่วงโซ่อุปทานในระดับภูมิภาคได้

โจทย์ของไทยไม่ใช่แค่ดึงการลงทุน แต่ต้องมีกติกาที่ชัดเจน

แม้ความต้องการใช้โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลและเอไอจะเป็นแรงผลักดันสำคัญให้เกิดการลงทุน แต่การสร้างศูนย์ข้อมูลในแต่ละประเทศไม่ได้ขึ้นอยู่กับบริษัทเทคโนโลยีเพียงฝ่ายเดียว เพราะยังต้องอาศัยความพร้อมของระบบไฟฟ้า แหล่งน้ำ ที่ดิน โครงข่ายสาธารณูปโภค รวมถึงกฎระเบียบที่กำหนดเงื่อนไขการดำเนินงาน

สำหรับไทย ไบรอันระบุว่า หนึ่งในความท้าทายของอุตสาหกรรมคือ ความชัดเจนของกรอบนโยบายและกระบวนการอนุมัติโครงการศูนย์ข้อมูล โดยเฉพาะหลักเกณฑ์ด้านพลังงานและน้ำ ซึ่งเป็นปัจจัยที่ผู้ลงทุนต้องใช้ประกอบการวางแผนระยะยาว

เขากล่าวว่า กูเกิลต้องการเห็นกรอบการกำกับดูแลที่ชัดเจนและสามารถปฏิบัติตามได้จริง มากกว่าการได้รับข้อยกเว้นหรือเงื่อนไขพิเศษจากภาครัฐ

“สิ่งที่เราต้องการไม่ใช่การได้รับข้อยกเว้นหรือทำให้ทุกอย่างง่ายขึ้น แต่ต้องการความชัดเจนว่าเราต้องดำเนินงานภายใต้เงื่อนไขใด เพื่อให้สามารถเดินหน้าโครงการและปฏิบัติตามข้อกำหนดได้อย่างถูกต้อง” ไบรอันกล่าว

เขายังมองว่าการกำหนดมาตรฐานควรเปิดรับฟังความคิดเห็นจากผู้ประกอบการในอุตสาหกรรม เพราะเทคโนโลยีศูนย์ข้อมูลเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว การออกแบบกฎเกณฑ์จึงต้องคำนึงถึงทั้งการคุ้มครองทรัพยากรและชุมชน ตลอดจนความเป็นไปได้ในการนำไปปฏิบัติจริง

เมื่อมองกลับมาที่ประเทศไทย การลงทุนศูนย์ข้อมูลในชลบุรีจึงไม่ได้มีเพียงคำถามว่าจะสร้างเสร็จเมื่อใด แต่ยังมีคำถามว่าระบบไฟฟ้าและน้ำของพื้นที่จะรองรับความต้องการได้อย่างไร การจัดสรรทรัพยากรจะไม่กระทบต่อประชาชนและภาคธุรกิจเดิมได้อย่างไร และภาครัฐจะวางหลักเกณฑ์ที่ทำให้เกิดการลงทุนโดยไม่ละเลยผลกระทบต่อพื้นที่ได้อย่างไร

เพราะท้ายที่สุดแล้ว ศูนย์ข้อมูลอาจเป็นอาคารที่คนทั่วไปไม่ได้เข้าไปใช้งานโดยตรง แต่บริการที่เกิดจากอาคารเหล่านี้กลับแทรกอยู่ในชีวิตประจำวันของผู้คน ตั้งแต่การค้นหาข้อมูล การสื่อสาร การทำธุรกรรม ไปจนถึงระบบการทำงานของภาคธุรกิจ

เมื่อความต้องการประมวลผลเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง สิ่งที่ประเทศต้องเตรียมจึงไม่ใช่เพียงพื้นที่สำหรับสร้างศูนย์ข้อมูล แต่รวมถึงระบบสาธารณูปโภคและกติกาที่ทำให้โครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้เติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจและชุมชนได้จริง