‘เน็ตหมู่บ้าน’ส่อล่ม ไอซีทีหนักใจปัญหารุม

โครงการเน็ตหมู่บ้านไร้คืบ ขาดข้อสรุปเทคนิคทีโออาร์กำหนดสเปคของ - คุณสมบัติผู้มีสิทธิเข้าร่วมประมูล คาดเดดไลน์เฟสแรกหมื่นจุดธ.ค.ไม่ทันแน่ “ไอซีที” รับหลายปัญหารุมเร้าทำข้าราชการที่เกี่ยวข้องหนักใจ

ความคืบหน้าโครงการขยายโครงข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงให้ครอบคลุมทั่วประเทศตามนโยบายของรัฐบาล “เน็ตหมู่บ้าน” ซึ่งมีกำหนดจะติดตั้งให้ครบ 10,000 จุดในเฟสแรกเดือนธ.ค.นี้ อาจดำเนินการไม่ได้ เนื่องจากปัจจุบันเงื่อนไขการประมูล (ทีโออาร์) และสเปคของอุปกรณ์ที่ใช้ยังสรุปไม่ได้ ซึ่งการเปิดประมูลกำหนดไว้แบบเปิด (โอเพ่นบิด) และเดิมก่อนนายอุตตม สาวนายน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ไอซีที) จะลาออกจากตำแหน่งไปนั้นเคยระบุว่า โครงการดังกล่าวจะเริ่มได้เดือนส.ค.ที่ผ่านมา

ปัญหาความล่าช้าที่เกิดขึ้น มาจาก 2 ปัจจัยสำคัญคือ 1.การแบ่งงานความรับผิดชอบโดยคณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้ลงมติครั้งแรกให้บมจ.ทีโอที และบมจ.กสท โทรคมนาคม รับผิดชอบงานคนละครึ่ง โดยแบ่งโซนการติดตั้งตามโครงข่ายและข่ายสายที่มีแต่ต่อมาก็ยกเลิกให้ทีโอทีเป็นผู้รับผิดชอบรายเดียว และให้กสท รับผิดชอบโครงการสร้างสายเคเบิลใยแก้วนำแสงใต้น้ำ และอินเตอร์เนชั่นแนล อินเทอร์เน็ต เกตเวย์ แทน และ 2. การกำหนดคุณสมบัติของอุปกรณที่ใช้ได้เปลี่ยนไปมาทั้งอุปกรณ์ต่อพ่วงกับโหนดการใช้งานการลากสายไฟเบอร์เข้าไปถึงตามบ้าน (ลาสไมล์)

นอกจากนี้ โครงการดังกล่าวกำหนดให้ทีโอทีแยกจัดหาเป็นรายอุปกรณ์ การจัดเป็นแบบประมูลแบบปิด แต่มีหลายฝ่ายให้ข้อสังเกตว่า โครงการนี้ไม่น่าจะประสบความสำเร็จ จาก 1. อุปกรณ์สเปคสูงขนาดใหญ่ 2. ราคากลางต่ำมาก 3.งานบริหารโครงการโดยทีโอทีด้วยระเบียบขององค์กรความไม่มีประสิทธิภาพของผู้บริหาร ยิ่งทำให้โอกาสล้มเหลวสูงขึ้นและไม่ค่อยมีเอกชนรายใดอยากทำงานกับทีโอที

4. งวดการจ่ายเงินลักษณะ“พีเอ็มโอ” ไม่ส่งเสริมให้งานสำเร็จ เพราะจ่ายเป็นจำนวนงวดต่ำและมีหลายงวดผู้รับงาน ถ้าเป็นทีโอทีอาจทำให้กระแสเงินสดมีปัญหาแล้วส่งผลให้ผู้รับงานต่อมีโอกาสเสียหายเป็นวงกว้าง 5.เมื่องบประมาณต่ำมีโอกาสได้ของคุณภาพต่ำ 6.การลงทุนด้วยระบบไฟเบอร์ถึงแม้จะให้ความเร็วสูง แต่จำนวนลูกค้าน้อยทำให้ไม่คุ้มการลงทุนและโยกย้ายพื้นที่ไม่ได้ 7.งบการบำรุงรักษาสูงในประเทศอื่นๆ การลงทุนเพื่อให้ยูเอสโอหรือในพื้นที่มีผู้ใช้งานน้อย มักจะลงทุนด้วยระบบไมโครเวฟหรือระบบไวร์เลสแทน

แหล่งข่าวกระทรวงไอซีที กล่าวว่า โครงการนี้เป็นที่หนักใจของข้าราชการหลายคน เพราะด้วยกรอบเวลาที่กระชั้นเข้ามาทุกที แต่การดำเนินงานยังไม่ไปถึงไหน ขั้นตอนการจัดซื้อจัดจ้างยังไม่แล้วเสร็จ เพราะทีโออาร์ยังไม่ได้ข้อสรุปการกำหนดคุณสมบัติของผู้มีสิทธิเข้าร่วมประมูล หลายฝ่ายกังวลว่าจะเอื้อต่อเอกชนรายใดรายหนึ่ง ประกอบกับงบประมาณดำเนินการ 15,000 ล้านบาทตามที่ครม. อนุมัติให้นั้น เป็นงบก้อนใหญ่ที่สุดเท่าที่ไอซีทีเคยบริหารมา จึงเกิดการตรวจสอบจากหน่วยงานหลายฝ่าย

ล่าสุดเมื่อวันที่ 5 ก.ย.2559 ไอซีทีได้เชิญสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) และสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงกิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ(กสทช.) ประชุมหารือร่วมกัน โดยในที่ประชุมได้ชี้แจงทำความเข้าใจกับ สตง. แล้ว

นางทรงพร โกมลสุรเดช ปลัดกระทรวงไอซีที กล่าวว่า ที่ผ่านมาไอซีทีได้ให้ความร่วมมือกับ สตง. อย่างเต็มที่มาโดยตลอด ทั้งนี้ผลการประชุมทุกฝ่าย เข้าใจตรงกันทุกประเด็น และเห็นร่วมกันว่า ให้เริ่มดำเนินการโครงการ “เน็ตหมู่บ้าน” ให้เสร็จโดยเร็ว ขณะที่ กสทช. รับไปดำเนินการส่วนที่เกี่ยวข้องต่อไป

นอกจากนี้ผู้ว่าสตง.ได้ให้ความเห็นในที่ประชุมว่ าเพื่อสนับสนุนนโยบายของรัฐบาลที่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน สตง.ควรเข้ามามีส่วนร่วมติดตามและให้คำแนะนำโครงการ“เน็ตหมู่บ้าน”ตลอดระยะเวลาในระหว่างดำเนินการ

นางทรงพร ระบุว่า ไอซีทีให้ความสำคัญกับโครงการดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง โดยดำเนินการทุกขั้นตอนอย่างรัดกุมรอบคอบและก่อนดำเนินโครงการไอซีทีได้ปรึกษาหารือร่วมกันกับหลายส่วนงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ สำนักงบประมาณ รวมทั้งกรมบัญชีกลางในเรื่องข้อระเบียบต่างๆ

ทั้งนี้เพราะไอซีทีมุ่งจะให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการลดความเหลื่อมล้ำและสร้างโอกาสให้เกิดความเท่าเทียมกันทั่วทั้งประเทศ ให้ประชาชนเข้าถึงบริการภาครัฐและข้อมูลข่าวสารเพื่อนำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนในการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้อย่างเต็มศักยภาพในทุกภาคส่วน

อย่างไรก็ตาม ผู้สื่อรายงานว่า สำหรับเงื่อนไขทีโออาร์ของโครงการนี้ได้ประกาศราคากลางไว้ที่ราคา 10,830.87 ล้านบาทจากงบประมาณล่าสุด 13,000 ล้านบาท แบ่งเป็นค่าอุปกรณ์ (คำนวณจากราคากลาง) 6,678 ล้านบาท ที่เหลือ 6,322 ล้านบาทเป็นค่าติดตั้ง

ปัจจุบันยังไม่ได้กำหนดวันยื่นซองเสนอราคา ผู้ชนะโครงการดังกล่าวจะต้องวางโครงข่ายบรอดแบนด์ความเร็วสูงพร้อมจุดให้บริการให้ครบ 24,700 หมู่บ้านตามรายชื่อแนบท้ายทีโออาร์ ภายใน 365 วันนับจากวันถัดจากวันลงนามในสัญญาจ้าง ขณะที่การชำระเงินจะแบ่งเป็น 10 งวด ทยอยจ่ายตามเนื้องานที่ระบุในทีโออาร์

จากการแยกงบประมาณดังกล่าว ค่าติดตั้งกำหนดไว้ค่อนข้างสูง เกือบ 50% ของงบประมาณ ทั้งๆ ที่ควรจะอยู่ประมาณ 3 พันล้านบาท ทีโออาร์วางหลักการไว้จะไม่ทำเทิร์นคีย์ เน้นกดราคากลางต่ำเพื่อตัดพ่อค้าคนกลาง หรือเอสไอออก ต้องการให้เวนเดอร์เข้าตรง

ก่อนหน้านี้ สตง. เผยว่า ได้เข้าไปตรวจสอบการทำโครงการอินเทอร์เน็ตหมู่บ้านแล้ว พบข้อเท็จจริงหลายประการที่ชี้ให้เห็นว่า อาจเสี่ยงและมีปัญหาการดำเนินการ เช่น การใช้งบกลางในหมวดรายจ่ายอื่น ทั้งๆ ที่เป็นโครงการต้องลงทุนสูง จะต้องระมัดระวังรอบคอบ กำหนดเวลาดำเนินโครงการ 12 เดือน แต่เพิ่งได้รับงบกลางปี 2559 จึงต้องเร่งก่อหนี้ผูกพันให้ทันเดือน ก.ย.นี้

ส่วนการติดตั้งฟรีไวไฟ หมู่บ้านละ 1 จุด แต่ไม่กำหนดจุดที่แน่นอน อาจส่งผลให้โครงการล่าช้า และมีปัญหาการบริหารสินทรัพย์เหมือนการดำเนินโครงการที่ผ่านมา เช่น โครงการศูนย์การเรียนรู้ ไอซีที หรือการเตือนภัยพิบัติของศูนย์เตือนภัยพิบัติแห่งชาติที่ขาด