นักวิชาการ มธ. เล่าเรื่อง Startups-SMEs แหล่งจ้างงานแหล่งใหญ่ในอาเซียน กำลังเป็นที่จับตาของกลุ่มทุนข้ามชาติ
ความเหมือนกันสิ่งหนึ่งของระบบเศรษฐกิจในอาเซียนคือ ทุกประเทศในอาเซียนมีสัดส่วนผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดเล็กที่สูงตั้งแต่ร้อยละ 92 ถึงร้อยละ 99 และแม้ว่าจะเป็นธุรกิจขนาดกลางและขนาดเล็ก ก็สามารถสร้างการจ้างงานในประเทศได้อย่างมหาศาล เป็นสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 50 ของการจ้างงานในประเทศ
แต่ที่โดดเด่นที่สุดเห็นจะเป็นอินโดนีเซียที่มีการจ้างงานจากเอสเอ็มอีสูงถึงร้อยละ 97 รองลงมาคือประเทศไทย ราวๆ ร้อยละ 77 ของการจ้างงานในประเทศ
อย่างไรก็ดี มีเพียงอินโดนีเซียและสิงคโปร์เท่านั้นที่มีการสร้างมูลค่าเกินร้อยละ 40 ต่อจีดีพี ดังนั้น จึงถือว่าธุรกิจขนาดกลางและขนาดเล็กเป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจของภูมิภาคที่สำคัญ และรัฐบาลทุกประเทศในอาเซียนให้ความสำคัญ รวมทั้งนักลงทุนยักษ์ใหญ่นอกอาเซียนอย่างสหรัฐอเมริกา สหภาพยุโรป และญี่ปุ่นก็จับตามองความเคลื่อนไหวนี้เช่นกัน
Startups vs SMEs เมื่อข้อมูลชี้ชัดว่าเอสเอ็มอีเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญของเศรษฐกิจอาเซียน จึงเริ่มมีการกำหนดนโยบายเพื่อสนับสนุน “ต้นทาง” ของเอสเอ็มอีรุ่นใหม่ นั่นคือ กลุ่ม Startup ที่กำลังเริ่มต้นหาทิศทางธุรกิจ ลองผิด ลองถูก ลองตลาด ลองผลิต ลองคิด ลองสร้างนวัตกรรม เพื่อหาทางออกใหม่ๆ เพื่อแก้ปัญหาเดิมและสร้างรายได้ไปพร้อมๆ กันก่อนที่จะก้าวไปเป็น enterprise นั่นเอง
คำว่า Startups เริ่มต้นมาจากการกลุ่ม Tech-Startup ที่จำนวนเพิ่มขึ้นมากมายและเป็นที่สนใจในกลุ่มคนรุ่นใหม่เพราะถือว่าโอกาสด้านเทคโนโลยีมีได้ไม่สิ้นสุด จนหลายคนเข้าใจผิดไปว่าถ้าเริ่มธุรกิจที่เกี่ยวกับเทคโนโลยี คือ Startups แต่ธุรกิจหรือแนวคิดใครไม่เกี่ยวกับเทคโนโลยีก็เป็นเอสเอ็มอีไป
หรือความเข้าใจผิดที่ได้ยินบ่อยคือ ผู้ประกอบการรุ่นใหม่อายุน้อยๆ เรียกว่า Startups ผู้ประกอบการรุ่นป้ารุ่นลุงเรียกเอสเอ็มอี จริงๆ แล้วจะเป็นมนุษย์ป้า มนุษย์ลุงก็เป็น Startups ได้เหมือนกัน ถ้ากำลังเริ่มแนวคิดใหม่ๆต่อยอดไปเป็นธุรกิจ
นอกจากนี้เราก็ไม่น่าจะเป็น Startups ไปตลอดชีวิต แม้ว่าชื่อมันจะเท่ดีก็ตาม เพราะถ้าสิ่งที่เรา start ดีจริงก็ต้องสามารถขยายผล หรือ Scale Up ไปเป็นธุรกิจขนาดเล็ก ขนาดใหญ่ได้ นอกจากจะอยากเริ่มอะไรใหม่ทุกวันแล้วขายให้คนอื่นทำแทนอันนี้ก็ไม่ว่ากัน และเพราะด้วยข้อจำกัดของคนน้อย เงินน้อย แถมยังมีเทคโนโลยีที่ทั้งดีและทั้งฟรีเยอะ พร้อมทั้งเริ่มธุรกิจจากฝันตัวเองมากกว่า Startups จึงจำเป็นต้องมีนวัตกรรมและโมเดลธุรกิจใหม่ๆที่แตกต่างจากธุรกิจเดิมๆ
Startups ในอาเซียน ถ้าเทียบกับประเทศสหรัฐอเมริกา Startups ในอาเซียนก็นับว่ายังอยู่ในระยะเริ่มต้น ระบบที่เอื้อให้เกิดการเริ่มต้น และการเติบโตยังต้องพัฒนาอีกมาก เพราะประเทศในอาเซียนส่วนใหญ่ยังติดล็อคกฎหมายการค้าเดิมๆของตัวเอง เช่นสถานประกอบการต้องมีทุนจดทะเบียน สถานที่ตั้ง กำลังคน หรือเครื่องจักร ซึ่งเป็นการยึดติดกับปัจจัยการผลิตตามตำราในยุคก่อนๆ
อย่างไรก็ดี ก็มีการเริ่มต้นอย่างมีความหวังด้านความตื่นตัวของเอกชนเองและการสนับสนุนจากภาครัฐ ตัวอย่างเช่น สิงคโปร์ ริเริ่ม Spring Start-up Enterprise Development Scheme (Spring SEEDS) ซึ่งเป็นความร่วมมือกันระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนสนับสนุน Startups ที่มีนวัตกรรมโดยการอำนวยความสะดวกเรื่องการเข้าถึงแหล่งทุน ไปจนถึงการผลักดันให้เติบโตในตลาดต่างประเทศและใช้ประโยชน์จากปัจจัยการผลิตและห่วงโซ่อุปทานที่มีศักยภาพภายนอกประเทศ
นโยบายนี้มาจากความเข้าใจข้อจำกัดด้านทรัพยากรของประเทศสิงคโปร์จึงต้องมีการส่งเสริมธุรกิจขนาดเล็กๆให้มีความเป็นนานาชาติตั้งแต่เริ่มต้น
ส่วนมาเลเซียนั้น มองเห็นช่องว่างของโอกาสระหว่างเพศหญิงและเพศชาย มีการส่งเสริมและริเริ่มโครงการ Get Malaysian Business Online (GMBO) เพื่อให้เกิดธุรกิจออนไลน์และตลาดที่กว่างมากขึ้น ในครั้งหน้าจะมาเล่าถึงความเคลื่อนไหวของ Startups และแนวทางการผลักดันของประเทศอื่นๆ ในอาเซียน
บทความโดย *ผศ.ดร.การดี เลียวไพโรจน์ Thammasat Business School คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
Facebook / Twitter: karndee
www.karndee.com
