โมเดลสร้างความยั่งยืน

สาลินีย์ ทับพิลา - รายงาน

ในอดีตวงการอุตสาหกรรมไม่ค่อยคำนึงถึงบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม แต่ปัจจุบันด้วยแรงกดดันจากกระแสสังคมที่มีต่อการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม บรรจุภัณฑ์"สีเขียว" เข้ามาตอบโจทย์

สภาสมาคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (สสวทท.) ในฐานะหน่วยงานสนับสนุนและกระตุ้นให้เกิดการพัฒนาด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จึงร่วมกับ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จัดโครงการ ‘บรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม’ มอบรางวัลแก่ผู้ผลิตและผู้ใช้บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อกระตุ้นผู้ประกอบการที่ผลิตบรรจุภัณฑ์และใช้บรรจุภัณฑ์หันมาใส่ใจกับ ‘บรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม’เพื่อเสริมศักยภาพอุตสาหกรรมไทยก้าวทันตลาดโลก

:โรดแมพ “อีโค แพกเกจจิ้ง”

“เหตุผลส่วนหนึ่งเพราะปริมาณขยะที่เพิ่มจำนวนมากขึ้น ส่วนมากคือขยะในกลุ่มบรรจุภัณฑ์ ซึ่งหากสามารถลดใช้หรือเลือกใช้บรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมก็จะช่วยได้มาก ยิ่งถ้าผู้ประกอบการเข้ามามีส่วนร่วมในการใส่ใจกับสิ่งแวดล้อม ทั้งในกระบวนการผลิต เลือกใช้ทรัพยากรให้เหมาะสม การออกแบบที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม การอนุรักษ์พลังงาน เป็นต้น สิ่งเหล่านี้จะเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาอุตสาหกรรมให้ยั่งยืน พร้อมกับการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของผู้บริโภค ซึ่งต้องใช้เวลา ”ภก.รศ.ดร. ทรงศักดิ์ ศรีอนุชาต นายกสภากิตติมศักดิ์สภาสมาคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (สสวทท.) กล่าวถึงที่มาของโครงการ

โดยในปีแรกนี้ บริษัทที่ได้รับรางวัลใน สาขาผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ได้แก่ บริษัทบรรจุภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม จำกัด และบริษัท กลุ่มสยามบรรจุภัณฑ์ จำกัด (ในเครือเอสซีจี) ส่วนสาขาบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม คือ บริษัท ไทยน้ำทิพย์ จำกัด และบริษัท เนสเล่ (ไทย) จำกัด

นายอาณัติ จุลินทร ผู้อำนวยการแผนกน้ำดื่ม บริษัท เนสเล่ (ไทย) จำกัด กล่าวว่า เรื่องของสิ่งแวดล้อมโดยเฉพาะเรื่องของบรรจุภัณฑ์เพื่อความยั่งยืน ถือเป็นส่วนหนึ่งที่บริษัทให้ความสำคัญและพัฒนาต่อเนื่อง 2 มิติคือ นวัตกรรมหรือเทคโนโลยีที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และการตอบโจทย์ผู้บริโภคตามการใช้งานและความรู้สึกของการใส่ใจด้านสิ่งแวดล้อม

"นวัตกรรมบรรจุภัณฑ์สีเขียวในภาพรวมนั้น เราเริ่มมากว่า 20 ปี โดยเดินหน้าไปเป็นสเต็ป พร้อมกับการวิจัยและพัฒนา ในงบวิจัยราว 2% ของยอดขายทั่วโลก แต่สำหรับในกลุ่มน้ำดื่มเริ่มในปี 2543 ที่นำพัฒนาบรรจุภัณฑ์สำหรับน้ำดื่มหรือเนสเล่ เพียว ไลฟ์มาออกแบบและพัฒนาบรรจุภัณฑ์ที่ลดใช้พลาสติกกว่า 30% ของปริมาณพลาสติกที่ใช้ในช่วงแรก"

นอกจากเทคโนโลยีการผลิต ผู้อำนวยการแผนกน้ำดื่มของเนสเล่ ระบุว่า ปัจจัยหลักอีกประการที่ต้องใส่ใจคือ ตอบโจทย์ผู้บริโภค ที่ต้องการขวดน้ำดื่มที่ถือง่าย ไม่นิ่มย้วย เนสเล่จึงนำดีไซน์เข้ามาเป็นโซลูชั่นใหม่

“การออกแบบขวดน้ำดื่ม ไม่ว่าจะเป็นส่วนเว้า ส่วนโค้ง ร่อง หรือแม้กระทั่งลวดลายบนขวด เป็นการศึกษาเชิงลึกที่ทีมออกแบบให้ความสำคัญ เพราะส่งผลเรื่องของน้ำหนัก ความแข็งแรงของขวด และตัวขวดที่จับถนัดมือ ซึ่งการออกแบบที่เราคิดค้นขึ้นนี้ถือเป็นความลับ และจดสิทธิบัตรเรียบร้อยแล้ว”

:ผุดต้นแบบดีไซน์สีเขียว

การออกแบบเพื่อตอบโจทย์การรักษาสิ่งแวดล้อม ยังเป็นปัจจัยสำคัญสำหรับบริษัทผู้ผลิตรายใหญ่อย่างบริษัท กลุ่มสยามบรรจุภัณฑ์ จำกัด (ในเครือเอสซีจี) ที่ปัจจุบันสัดส่วนการผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมีมากถึง 45% ของการผลิตกระดาษลูกฟูกทั้งหมด และจะเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ

“เราเป็นผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ชั้นนำของไทย ที่ศึกษาและดำเนินการเรื่องบรรจุภัณฑ์สีเขียวมานานแล้ว ได้รับรางวัลมาแล้วมากมายทั้งในระดับโลกและระดับประเทศ ในด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการออกแบบ” นางวรรณา สุทัศน์ ณ อยุธยา หัวหน้าศูนย์ออกแบบของกลุ่มสยามบรรจุภัณฑ์ชี้

ปัจจุบัน มีลูกค้าที่ใช้บรรจุภัณฑ์สีเขียวอยู่มากกว่า 200 ราย อาทิ อำพลฟูดส์ ไทยเทพรส เป็นต้น โดยบรรจุภัณฑ์สีเขียวของกลุ่มสยามบรรจุภัณฑ์ให้ความสำคัญ 2 ส่วนคือ วัสดุ และดีไซน์ ซึ่งช่วยเสริมกันให้เกิดการลดใช้ทรัพยากรธรรมชาติ พลังงาน และลดขยะเหลือทิ้งจากกระบวนการผลิตอีกด้วย

การออกแบบบรรจุภัณฑ์สีเขียวของกลุ่มสยามบรรจุภัณฑ์มีรางวัลการันตี อาทิ รางวัล World Star Award ของบรรจุภัณฑ์ถังขยะแบรนด์ Qualy ที่ดีไซน์ให้กล่องใส่ถังขยะสามารถนำไปใช้เป็นถังขยะอีก 1 ใบ โดยไม่ต้องทิ้งให้เสียของ หรือการออกแบบไส้ฟันกล่องซอสของบริษัท ไทยเทพรส จำกัด ให้เป็นวัสดุแค่ 1 ชิ้น จากปกติที่ใช้ 5 ชิ้น ใช้กระดาษน้อยลง เซ็ทอัพง่าย ประหยัดเวลา

ตัวอย่างดังกล่าวสอดคล้องกับทิศทางบรรจุภัณฑของโลก คือ ลดการใช้วัสดุทำบรรจุภัณฑ์ ลดการใช้พลาสติกจากการผลิตปิโตรเคมี หันมาใช้พลาสติกจากธรรมชาติ (Bio-based Materials)

เพิ่มการใช้วัสดุที่รีไซเคิลได้ หรือย่อยสลายทางชีวภาพได้ รวมทั้ง การ ออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่ลดต้นทุน เป็นต้น