นวัตกรรมเพื่อทุเรียนโกอินเตอร์

สาลินีย์ ทับพิลา - รายงาน

นักวิจัย มธ. รับโจทย์ภาคเอกชนพัฒนาบรรจุภัณฑ์ฉลาดสำหรับทุเรียนสด ยืดอายุการวางขาย เพิ่มประสิทธิภาพดูดซับกลิ่นออกนอกบรรจุภัณฑ์ พร้อมออกแบบฉลากบ่งชี้ความสุกของทุเรียน เตรียมตีตลาดต่างประเทศ นำเม็ดเงินเข้าไทย

ผักผลไม้ไทยเป็นที่ต้องการของโลก แต่ติดที่มาตรฐานการผลิตทำให้ไปไม่ถึงดังฝัน รศ.วรภัทร ลัคนทินวงศ์ ภาควิชาเทคโนโลยีการเกษตร คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า อุตสาหกรรมส่งออกผลไม้ไทยมีจุดบอดด้านบรรจุภัณฑ์สำหรับของสด ด้วยพืชเขตร้อน, เขตกึ่งร้อน และพืชเขตหนาว มีอัตราการหายใจและสรีระของพืชที่แตกต่างกัน โดยเฉพาะพืชเขตร้อนและเขตกึ่งร้อนที่เก็บรักษายาก หากต้องการบรรจุขายในรูปผลไม้สดพร้อมกิน

:: บรรจุภัณฑ์อัจฉริยะ

โจทย์เกิดเมื่อผู้ประกอบการส่งออกทุเรียนรายใหญ่ที่ทำธุรกิจมากว่า 40 ปี อยากจะส่งทุเรียนพร้อมกิน โดยที่สามารถเก็บได้นาน 1 เดือน

“เดิมการส่งออกทุเรียนจะอยู่ในลักษณะของทุเรียนพร้อมเปลือก ห่อพลาสติกแล้วแช่แข็งทั้งลูก ส่งขายเป็นลัง ซึ่งจะทำให้เกิดการแข่งขันเรื่องราคา ถูกกดราคา ในขณะที่ผลไม้สดพร้อมกินจะช่วยให้ผลไม้ไทยสามารถเข้าไปทำตลาดระดับบนได้”

รศ.วรภัทรจึงเริ่มวางกรอบวิจัย โดยพัฒนาภาชนะดูดซับกลิ่นทุเรียน ที่ใช้เทคโนโลยีการบรรจุแบบดัดแปรบรรยากาศ (Modified Atmosphere Packaging) ซึ่งประกอบด้วย 2 ระบบภายในคือ ระบบบรรจุภัณฑ์แอคทีฟ (Active package) และระบบบรรจุภัณฑ์อัจฉริยะ (Intelligent Package)

ระบบบรรจุภัณฑ์แอคทีฟจะมีตัวดูดซับเอทิลีน (C2H4) และคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ของกลิ่นทุเรียนที่ไม่พึงประสงค์ที่ประกอบด้วยถ่านชีวภาพ (biochar) และถ่านกัมมันต์ (activated carbon) พัฒนาเป็นแผ่นดูดซับที่สามารถย่อยสลายได้เพื่อป้องกันการเกิดหายใจระดับเซลล์ (Anaerobic respiration) และภาวการณ์ย่อยของจุลินทรีย์ ทำให้ทุเรียนคงความสดและความสุก รวมถึงยืดอายุการวางจำหน่าย (shelf-life)

ส่วนระบบ บรรจุภัณฑ์อัจฉริยะ (Intelligent Package) ที่มีตัวบ่งชี้ที่สามารถตรวจสอบคุณภาพและความสดของทุเรียน จากเมตาโบไลท์ของผลิตภัณฑ์สดที่บรรจุ เพื่อบอกให้ผู้บริโภคทราบว่า ทุเรียนสดภายในภาชนะยังคงมีคุณภาพการบริโภค และควรซื้อไปหรือไม่

“ผลที่ได้คือ บรรจุภัณฑ์สำหรับทุเรียนสุกพร้อมกิน ที่สามารถเก็บไว้ได้นานถึง 45 วัน โดยคงความสุก สด ได้เหมือนพึ่งแกะเปลือก ที่สำคัญ มีฉลากอัจฉริยะที่เป็นตัวบ่งชี้คุณภาพของทุเรียนภายใน ว่าคุณภาพดีสำหรับการรับประทานหรือไม่ หรือไม่ควรซื้อ ซึ่งจะสามารถเปิดตลาดในระดับบนได้มาก” นักวิจัยมธ. เผย

:: ผลไม้ไทยสู่ตลาดโลก

ทุเรียนถือเป็นราชาแห่งผลไม้ รศ.วรภัทรมองตลาดสำหรับทุเรียนสดว่า คนเอเชีย โดยเฉพาะจีน นิยมกินทุเรียน ซึ่งคนจีนมีอยู่ทั่วโลก รวมถึงคนยุโรป อเมริกา และอื่น ๆ ที่สนใจลองซื้อ และชอบผลไม้ไทยโดยเฉพาะทุเรียน

“ตลาดระดับพรีเมี่ยมจะเน้นผลไม้พร้อมทาน ด้วยไม่อยากแกะเอง บรรจุภัณฑ์ที่พัฒนา นอกจากจะช่วยลดกลิ่นที่จะฟุ้งกระจายออกนอกบรรจุภัณฑ์ จนเป็นปัญหาสำหรับการซื้อขึ้นรถสาธารณะ รวมถึงลูกค้าไม่อยากให้กลิ่นติดรถของตนเอง ยังสามารถขนส่งไปขายยังต่างประเทศ โดยเฉพาะทางเรือ ที่ใช้เวลานาน”

ตลาดต่างประเทศนั้น เจ้าของงานวิจัยชี้ว่า เมื่อไปถึงประเทศนั้น ๆ ต้องเก็บในตู้แช่อุณหภูมิเฉพาะ เมื่อลูกค้าซื้อไปแล้วควรรับประทานภายใน 4 ชั่วโมง

ปัจจุบัน การต่อยอดเชิงพาณิชย์นั้น อยู่ในขั้นตอนของการจัดสร้างโรงงานบรรจุภัณฑ์ ที่จะจำเพาะต่อกระบวนการผลิตของสด ซึ่งนอกจากทุเรียนยังสามารถต่อยอดผลิตผลไม้สดไทยในแบบต่าง ๆ

“ผลไม้ไทยเป็นที่ต้องการของตลาดโลก เราผลิตได้จำนวนมากแต่ขายออกนอกประเทศไม่ได้ด้วยติดขัดเรื่องมาตรฐานการนำเข้าประเทศต่าง ๆ ที่เข้มงวด ทำให้ไม่สามารถเจาะตลาดพรีเมี่ยมได้” รศ.วรภัทรมอง พร้อมชี้ว่า หากเกษตรกรไทยสามารถพัฒนาเข้าถึงมาตรฐานผลผลิตทางการเกษตรที่เป็นที่ยอมรับของทั่วโลก โอกาสที่ผลไม้ไทยจะเพิ่มมูลค่า สร้างรายได้ที่สูงขึ้นให้กับเกษตรกรก็อยู่ไม่ไกล

เขาหวังให้บรรจุภัณฑ์อัจฉริยะสำหรับทุเรียนพร้อมกินนี้ เป็นตัวนำร่องสร้างตลาดใหม่ที่มีรายได้สูงขึ้น และนอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยสำหรับผลไม้อื่น ๆ ที่เน้นเรื่องของการสร้างมูลค่าเพิ่ม ที่จะจัดแสดง และพร้อมให้คำปรึกษาภายในงาน “วันนักประดิษฐ์” ประจำปี 2557 ที่จะจัดขึ้นระหว่างวันที่ 23-26 มิถุนายนนี้ ณ ศูนย์การประชุมอิมแพคฟอรั่ม เมืองทองธานี