ดาราศาสตร์กับชาวเขาดอยอินทนนท์

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี จัดอบรมให้ความรู้ทางดาราศาสตร์แก่ชาวเขาในอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ สร้างความรู้ความเข้าใจทางดาราศาสตร์สู่ชุมชน หวังสร้างความตระหนักและความร่วมมือในการลดการใช้พลังงานและแสงไฟฟ้าส่วนเกินยามค่ำคืนอันเนื่องมาจากการปลูกพืชเมืองหนาว เพื่อคืนความเป็นธรรมชาติยามค่ำคืนให้แก่อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ รวมทั้งลดมลภาวะทางแสงซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ของหอดูดาวแห่งชาติ

ดร. ศรัณย์ โปษยะจินดา รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ เปิดเผยว่า “อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ นับเป็นสถานที่ที่มีทัศนวิสัยเหมาะสำหรับการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ดีที่สุดในประเทศไทย ที่ระดับความสูง 2,478 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง เป็นที่ตั้งของหอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา แต่เนื่องจากชาวเขาที่อาศัยอยู่ในบริเวณอุทยานฯ ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ปลูกไม้ดอกและพืชเมืองหนาว ล้วนแล้วแต่อาศัยเทคนิคการใช้แสงไฟฟ้าในแปลงดอกไม้ในช่วงเวลากลางคืน สว่างไสวไปทั่วบริเวณหุบเขา เป็นอุปสรรคต่อการสังเกตการณ์ท้องฟ้ายามค่ำคืน รวมทั้งยังเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการศึกษาวิจัยวัตถุท้องฟ้าของกล้องโทรทรรศน์ของหอดูดาวแห่งชาติ สดร. จึงมีแนวคิดที่จะหาแนวทางลดผลกระทบจากแสงไฟฟ้าที่มีต่อสิ่งแวดล้อมบริเวณอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ ด้วยการปรับเปลี่ยนวิธีการใช้ไฟฟ้า ปรับรูปแบบโคมไฟฟ้า ลดการใช้พลังงาน รวมถึงสร้างความรู้ ความเข้าใจด้านดาราศาสตร์ให้แก่ชุมชนเกษตรกรบริเวณอุทยานแห่งชาติ ดอยอินทนนท์”

การอบรมให้ความรู้ทางดาราศาสตร์แก่เกษตรกรในพื้นที่อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จัดขึ้นในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2557 ณ ศูนย์บริการข้อมูลสารสนเทศและฝึกอบรมทางดาราศาสตร์ อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ มีผู้เข้าร่วมอบรมเป็นชาวเขาที่อาศัยอยู่ในบริเวณอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ ประกอบด้วยชาวเขาเผ่าม้ง ชาวเขาปกากะญอ ประมาณ 60 คน มีการบรรยายให้ความรู้เบื้องต้นทางดาราศาสตร์ แนะนำวิธีการดูดาวเบื้องต้น การใช้แผนที่ดาว ฯลฯ รวมทั้งได้มีโอกาสเยี่ยมชมการทำงานของหอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษาอีกด้วย

ดร. ศรัณย์ กล่าวทิ้งท้ายว่า การอบรมฯ ในครั้งนี้นับเป็นกิจกรรมหนึ่งที่สร้างความรู้ ความเข้าใจด้าน ดาราศาสตร์สู่ชุมชนในท้องถิ่นบริเวณใกล้เคียงหอดูดาวแห่งชาติ และยังจะก่อให้เกิดความตระหนักและความร่วมมือในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าอันจะส่งผลในการลดมลภาวะทางแสงในยามค่ำคืนบริเวณดอยอินทนนท์ สดร. คาดหวังว่าเมื่อสิ้นสุดโครงการ เกษตรกรจะสามารถลดการใช้พลังงานไฟฟ้าได้มากถึง 70% ปริมาณแสงไฟฟ้าส่วนเกินลดลงประมาณ 80% สามารถจัดกิจกรรมสังเกตการณ์ท้องฟ้าได้ดียิ่งขึ้น ชุมชนสามารถจัดกิจกรรมดูดาวได้เป็นการส่งเสริมบรรยากาศการท่องเที่ยวอีกทางหนึ่ง นอกจากนี้ยังจะส่งผลดีต่อการศึกษาวิจัย การสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ และสังเกตวัตถุท้องฟ้าของหอดูดาวแห่งชาติอีกด้วย