โลกของเราดำเนินอยู่ได้อย่างไร ?

โลกของเราดำเนินอยู่ได้อย่างไร ? เด็กปฐมวัยไขคำตอบในวันนักวิทยาศาสตร์น้อย 2556 วันนี้ เด็ก ๆ อนุบาลจากหลากโรงเรียน หลายจังหวัดในภาคใต้ รวมทั้งครูและผู้ปกครอง ต่างก็มารวมตัวกันที่หาดทรายแก้ว ณ โรงแรมหาดแก้ว รีสอร์ท จังหวัดสงขลา ในงาน“วันนักวิทยาศาสตร์น้อย 2556” (Little Scientists’ Day 2013) โครงการบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย ประเทศไทย จัดโดยสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) และองค์กรเครือข่ายต่างๆ สสวท. ได้เห็นความสำคัญของการปลูกฝังการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ตั้งแต่ระดับปฐมวัย โดยได้ดำเนิน “โครงการบูรณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีปฐมวัย” ขึ้น ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 เป็นต้นมา ในรูปของกิจกรรมบูรณาการสหวิชา ให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการสืบเสาะหาความรู้ การคิด และลงมือแก้ปัญหาด้วยประสบการณ์ตรงอย่างเหมาะสมกับวัย และเป็นไปตามหลักการจัดการศึกษาปฐมวัย ซึ่ง สสวท. ได้จัดทำกรอบมาตรฐานการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ปฐมวัย หนังสือคู่มือกรอบมาตรฐาน เอกสารตัวอย่างการจัดกิจกรรม ชุดอุปกรณ์และสื่อบูรณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์และเทคโนโลยีปฐมวัย จัดอบรมครู และอื่น ๆ ตามโครงการ โดยมีครูตามภูมิภาคต่างๆ ได้นำแนวทางของ สสวท. ไปจัดการเรียนการสอนตามสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ในท้องถิ่นของตน“โครงการบ้านนักวิทยาศาสตร์น้อย เป็นโครงการที่พัฒนากิจกรรมสำหรับเด็กระดับปฐมวัย ในด้านกระบวนการคิด สร้างพื้นฐานความพร้อมในการพัฒนาต่อยอดไปเป็นนักวิทยาศาสตร์ในอนาคต ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางของ สสวท. ดังนั้น สสวท. จึงได้เข้าร่วมโครงการนี้ภายใต้ความร่วมมือกับมูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) มหาวิทยาลัย และองค์กรเอกชนต่าง ๆ โดยมีโรงเรียนระดับปฐมวัยที่ได้ใช้แนวทางของโครงการเกินกว่าครึ่งหนึ่งของโรงเรียนทั้งหมดที่จัดการศึกษาปฐมวัยทั่วประเทศ” ดร. พรพรรณ ไวทยางกูร ผู้อำนวยการ สสวท. กล่าวกิจกรรม ในวันนี้นักวิทยาศาสตร์ตัวน้อยในสถานที่ต่างๆ จะได้ร่วมกันหาคำตอบจากคำถามที่ว่า “โลกของเราดำเนินอยู่ได้อย่างไร ?” เนื่องจากมนุษย์เป็นผู้ใช้ทรัพยากรดิน น้ำ อากาศและพลังงาน จึงมุ่งหวังให้เด็ก ๆ ตระหนักถึงการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน โดยมองเห็นประโยชน์ของทรัยาการเหล่านี้จากการทำกิจกรรมกิจกรรมนี้ทำให้เด็กปฐมวัยตระหนักว่าพวกเขาสามารถหาความรู้ได้จากสิ่งแวดล้อม ตัวของพวกเขามีอิทธิพลต่อสิ่งแวดล้อมและร่วมสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมที่พวกเขาใช้ชีวิตอยู่ได้ สำหรับกิจกรรมที่จัดที่จังหวัดสงขลานี้ มี 6 กิจกรรม ประกอบด้วย กิจกรรมหวานเย็นชื่นใจ ความลับของดิน ถึงร้อนก็อร่อยได้ มหัศจรรย์กังหันลม ว่าวเล่นลม โมบายเริงลมกิจกรรม “หวานเย็นชื่นใจ” เด็กๆ ค้นพบว่าโดยปกติน้ำและน้ำหวานเป็นของเหลว เมื่อนำไปแช่ในน้ำแข็งที่ใส่เกลือซึ่งมีอุณหภูมิต่ำกว่า 0 องศาเซลเซียส ทำให้น้ำและน้ำหวานมีอุณหภูมิลดต่ำลงจนเปลี่ยนเป็นเกล็ดน้ำแข็งกิจกรรม “ความลับของดิน” เด็กๆ ช่วยกันทดลองเพื่อพิสูจน์ว่าดินมีองค์ประกอบเป็นหินที่ผุพังสลายตัว ซากพืชซากสัตว์ อากาศ และน้ำ ดังนั้น ส่วนที่เป็นของแข็งที่อยู่ในดินจึงมีขนาดแตกต่างกัน เมื่อเทน้ำลงไป อากาศก็จะออกมาจากดินเป็นฟองให้เห็น และจะพบว่าอนุภาคที่มีขนาดใหญ่จะตกตะกอนลงสู่ก้นภาชนะ และอนุภาคที่มีขนาดเล็กกว่าก็จะค่อยๆ ตกลงมาเนื่องจากแรงดึงดูดของโลก เมื่อการตกตะกอนสิ้นสุดลง จะมองเห็นดินเป็นชั้นๆ ส่วนซากพืชซากสัตว์ก็จะลอยอยู่บนผิวหน้าของน้ำ ทำให้เห็นองค์ประกอบของดินด้วยกิจกรรม “ถึงร้อนก็อร่อยได้” ดวงอาทิตย์เป็นแหล่งพลังงานความร้อนและแสงสว่างของโลก พื้นผิวโลกที่มีลักษณะแตกต่างกันจะดูดกลืนพลังงานความร้อนไว้ได้ต่างกัน ซึ่งจะพบจากการสัมผัสแผ่นกระเบื้องสีดำและสีขาว ที่วางไว้กลางแจ้ง เมื่อเด็ก ๆ ขึ้นไปเหยียบบนแผ่นกระเบื้องสีดำ จะรู้สึกร้อนกว่าเพราะสีดำดูดกลืนพลังงานความร้อนไว้มากกว่า จึงถ่ายโอนความร้อนมายังเท้าของเรามากกว่า นอกจากนี้ในชีวิตประจำวัน เรายังใช้ประโยชน์จากพลังงานความร้อนได้อย่างมากมาย โดยในกิจกรรมนี้จะพบว่าความร้อนทำให้ช็อกโกเลตและมาร์ชแมลโลหลอมยึดติดกับขนมปังกรอบกิจกรรม “มหัศจรรย์กังหันลม” พลังงานจากลมเป็นพลังงานสะอาดจากธรรมชาติซึ่งมีประโยชน์ต่อมนุษย์มากมาย กิจกรรมนี้จะช่วยให้เข้าใจว่าพลังงานจากลมทำให้กังหันหมุนได้ ซึ่งสามารถที่จะใช้พลังงานจากการหมุนต่อยอดไปทำประโยชน์อื่น เช่น การผลิตกระแสไฟฟ้า การฉุดระหัดวิดน้ำ การยกของ เป็นต้นกิจกรรม “ว่าวเล่นลม” อากาศมีแรงกระทำต่อวัตถุ จากสมบัติดังกล่าว สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ในกิจกรรมที่รู้จักกันดีคือ การเล่นว่าว แรงกระทำของอากาศจะช่วยให้ว่าวลอยอยู่ในอากาศได้ และรูปร่างตลอดจนหางว่าวก็มีส่วนช่วยให้ว่าวสมดุลอยู่ในอากาศกิจกรรม “โมบายเริงลม” พลังงานจากลมช่วยให้สิ่งของต่างๆ เกิดการเคลื่อนที่ ในกิจกรรมนี้เมื่อเด็ก ๆ ทำโมบายที่สวยงามแล้ว นำไปแขวนในที่ที่มีลมพัด โมบายก็จะเคลื่อนที่และเกิดเสียงที่ไพเราะ นอกจากนี้ในการทำโมบายจะเข้าใจหลักการสมดุลของแรงด้วยกิจกรรมที่เด็กปฐมวัยได้เรียนรู้ทั้งหมดยเน้นการสร้างประสบการณ์การเรียนรู้เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมใกล้ตัว เพื่อเริ่มต้นทำความเข้าใจเกี่ยวกับโลกเราอาศัยกิจกรรมที่นำไปสู่การค้นพบคำตอบเกี่ยวกับดิน น้ำ อากาศ (ลม) และไฟ (พลังงาน) จากการทดลองค้นคว้าง่ายๆ ตามศักยภาพของเด็ก โดยกระตุ้นการเรียนรู้จากการตั้งคำถามและร่วมกันค้นหาคำตอบไปพร้อมๆ กันดร. พรพรรณ ไวทยางกูร ผู้อำนวยการ สสวท. กล่าวต่อไปว่า “ประโยชน์ที่ได้รับจากงานนี้คือประสบการณ์การเรียนรู้และกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสร้างแรงบันดาลใจให้แก่เด็กๆ ปฐมวัยในการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ การได้เข้าใจโลกในมุมกว้าง ซึ่งจะเป็นก้าวสำคัญในการเป็นพื้นฐานที่จะต่อยอดการเรียนรู้ในระดับที่สูงยิ่งๆ ขึ้นไป” เด็กชายกัยยุม แวมะนอร์ โรงเรียนส่งเสริมอิสลาม อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา ซึ่งชื่นชอบทะเล บอกว่า ที่โรงเรียนคุณครูก็ได้สอนให้ทำการทดลอง เพราะโรงเรียนได้นำแนวทางการสอนแบบบูรณาการจาก สสวท. ไปใช้ มาร่วมงานนี้ชอบกิจกรรมมหัศจรรย์กังหันลม ถ้า สสวท. จัดกิจกรรมนี้อีกก็อยากมาอีกคุณครูอุสมาน เต๊ะหมัน ครูโรงเรียนส่งเสริมอิสลาม อำเภอนาทวี จังหวัดสงขลา ซึ่งเป็นครูของกัยยุม เล่าว่า โรงเรียนเป็นโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามควบคู่กับสามัญเปิดสอนตั้งแต่อนุบาลจนถึง ม. 6 ซึ่งได้เข้าร่วมโครงการบูรณาการวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยีปฐมวัยของ สสวท. ด้วย ซึ่งทำให้นักเรียนสนใจเรียนรู้มากขึ้น ตั้งใจเรียน ชอบทำการทดลอง จากการประเมินผลการเรียนรู้พบว่านักเรียนมีผลการเรียนรู้ดีขึ้น”สำหรับกิจกรรมวันนี้สถานที่จัดมีความเหมาะสม กิจกรรมก็เหมาะสมกับเด็กปฐมวัย เด็กๆ สนุกและประทับใจมาก ครูอยากจะนำแนวทางการเรียนรู้ไปจัดที่โรงเรียนให้กับเด็ก ๆ ที่ไม่ได้มาในวันนี้ไดเรียนรู้กิจกรรมต่างๆ เหล่านี้ด้วย”เด็กหญิงยวานะห์ ซาริคาน โรงเรียนภัทรียาอนุบาล อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส บอกว่าชอบกิจกรรมหวานเย็นชื่นใจ ได้ใส่น้ำแข็งและเกลือลงไปในน้ำแข็งแล้วเขย่า ทำให้น้ำหวานแข็งตัวกลายเป็นหวานเย็นอร่อย ๆ กิจกรรมความลับของดิน ทำให้ๆด้รู้ว่าในดินมีอะไรบ้าง ชอบค่ะ สนุกมากคุณครูดาวาตี นุแมะนะ โรงเรียนภัทรียาอนุบาล อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส คุณครูของยวานะห์ บอกว่า กิจกรรมวันนี้เหมาะกับเด็กๆ อนุบาล บางกิจกรรมต้องใช้เวลาในการจัดกิจกรรม ครูสามารถนำแนวทางของกิจกรรมที่จัดในวันนี้ไปขยายผลต่อในโรงเรียนได้นางสาวสาเร๊าะ หะมะซอ ผู้ปกครองของเด็กหญิงซีตีซอฟู มาแล โรงเรียนบันนังสตาอินทระฉัตร ฯ อำเภอบันนังสตา จังหวัดยะลา เล่าว่า การเดินทางเข้ามาร่วมกิจกรรมในวันนี้เพราะอยากให้ซีตีซอฟู ได้ร่วมทำกิจกรรมกับเพื่อน ๆ ได้ออกมารับประสบการณ์ใหม่ ๆ มาเรียนรู้นอกห้องเรียน ที่บันนังสตาร์มีแต่ภูเขา ต้นยาง ต้นทุเรียน วันนี้ได้มาทำกิจกรรมวิทยาศาสตร์ริมทะเลทำให้เด็กๆ สดใส ร่าเริง และสนุกกับกิจกรรมที่ร่วมทำ นอกจากนั้นผู้ปกครองก็ได้ร่วมเรียนรู้ไปพร้อมกัน********************************************ส่วนประชาสัมพันธ์ สสวท. สินีนาฎ ทาบึงกาฬ รายงาน