'ดร.การดี' พาไปเจาะลึกเส้นทางอาชีพนักออกแบบ ทรัพยากรที่สำคัญที่สุดในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมการออกแบบ
*ดร.การดี เลียวไพโรจน์ Operations Management Department
Thammasat Business School
Facebook / Twitter: karndee
www.karndee.com
อุตสาหกรรมการออกแบบของไทย เป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ที่มีศักยภาพสูง สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มสูงถึงราว 3 แสนล้านบาทต่อปี และมีมูลค่าการจ้างงานราวๆเกือบ 1 แสนล้านต่อปี ราวทศวรรษที่ผ่านการเติบโตของอุตสาหกรรมการออกแบบของทั้งโลกมีอัตราการเติบโตสูงขึ้นถึงร้อยละ 92 และสำหรับประเทศไทย ก็พบว่ามีอัตราเติบโตไปในทิศทางเดียวกัน
เมื่อพิจารณาโครงสร้างอุตสาหกรรมของประเทศไทยจะเห็นว่า อุตสาหกรรมปลายน้ำที่สำคัญของประเทศไทยที่จำเป็นต้องพึ่งพากระบวนการออกแบบได้แก่ อุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับ อุตสาหกรรมแฟชั่น อุตสาหกรรมเฟอร์นิเจอร์และของตกแต่งบ้าน และอุตสาหกรรมของเล่น
อุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับ มีมูลค่าเพิ่มจากการออกแบบสูงเป็นอันดับ 1 ของกลุ่มอุตสาหกรรมออกแบบทั้งหมด ในขณะที่งานสถาปัตยกรรมยังมีมูลค่าเพิ่มที่น้อยอยู่
เมื่อพิจารณาจากมูลค่าอุตสาหกรรม ปริมาณการจ้างงานและการพึ่งพาการลงทุนจากต่างประเทศ ของอุตสาหกรรมออกแบบ พบว่า แม้อุตสาหกรรมอัญมณีและเครื่องประดับ มีมูลค่าอุตสาหกรรมที่สูงแต่การจ้างงานยังต่ำและพึ่งพาการลงทุนจากต่างประเทศสูง งานอัญมณีมีต้นทุนวัตถุดิบที่สูง ต้องใช้แรงงานฝีมือ อุตสาหกรรมแฟชั่นมีมูลค่าอุตสาหกรรมรองจากอัญมณี แต่ทำให้เกิดการจ้างงานสูงจึงเป็นกลุ่มที่น่าสนใจที่จะนำมาพัฒนาต่อยอด
นักออกแบบ คือ ทรัพยากรที่สำคัญที่สุดในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมการออกแบบ แต่ในบ้านเราในปัจจุบันยังไม่ได้รับการสนับสนุนและให้ความสำคัญเท่าที่ควร ถ้าถือกลุ่มคนเหล่านี้คือแรงงาน
พวกเขาคือแรงงานสร้างสรรค์ ที่ประเทศเพื่อนบ้านเราไม่ว่าจะเป็น ฮ่องกง สิงคโปร์ และมาเลเซีย ให้ความสำคัญและการสนับสนุนการพัฒนาแรงงานกลุ่มนี้ทั้งการเพิ่มทางปริมาณ คุณภาพ และโครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจและสังคมให้เอื้อกับการเติบโตของกลุ่มแรงงานนี้ เพราะเขาเชื่อว่าแรงงานกลุ่มนี้คือต้นทางในของการสร้างเศรษฐกิจยุคใหม่
โดยทั่วไป สามารถแบ่งเส้นทางอาชีพของนักออกแบบได้ 3 กลุ่ม กลุ่มแรกคือ กลุ่มนักออกแบบที่เข้าสู่ระบบการทำงานในองค์กรต่างๆ ซึ่งต้องยอมรับว่า มีองค์กรน้อยรายนักที่สามารถบริหารจัดการและพัฒนาต่อยอดทักษะสำคัญ กลุ่มที่สอง คือ เป็นฟรีแลนส์หรือมือปืนรับจ้างการออกแบบ และกลุ่มที่ 3 คือ กลุ่มนักออกแบบที่เข้ามาสู่วงการธุรกิจเป็นเจ้าของกิจการของตัวเอง มีการวางทิศทางและขอบเขตของสินค้าของตัวเอง 2 กลุ่มหลังนับว่าเป็น Designprener ทั้ง 3 กลุ่มสามารถสร้างพลังในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยไม่แพ้กัน ติดอยู่ตรงที่ว่า ทั้ง 3 กลุ่มนั้นกำลังเผชิญปัญหาที่ทำให้ไม่สามารถใช้ศักยภาพได้อย่างเต็มที่
Designpreneurไทยกำลังเผชิญกับวิกฤติ ผู้บริโภคไม่ซื้อสินค้าออกแบบเพราะมักมีราคาแพง นักออกแบบตั้งราคาสินค้าตัวเองแพงเกินเหตุ เพราะไม่ค่อยมีคนซื้อ แถมยังโดนก้อปอีก เอาง่ายๆแค่นี้ก็พบกับวงจรอุบาทว์ หรือ Deadlock ในวงการอุตสาหกรรมออกแบบไทยแล้ว
เมื่อมองทางด้าน Supply เราต้องเร่งสร้างนักออกแบบทั้งคุณภาพและปริมาณที่สามารถตอบสนองอุตสาหกรรมการออกแบบหลักและอุตสาหกรรมอื่นๆได้ ให้เกิดการแข่งขันในระดับราคาที่สมเหตุสมผล และต้องมีทักษะการจัดการธุรกิจ ซึ่งเป็นจุดออ่อนที่สำคัญที่สุดที่พบในกลุ่มนักออกแบบไทย ในขณะเดียวกันต้องเร่งสร้างด้าน Demand ให้ผู้บริโภคเริ่มตระหนักถึงคุณค่าการออกแบบ สร้างความนิยมและกระแสการบริโภคสินค้าออกแบบในราคาที่เหมาะสม เมื่อมองทั้ง 2 ฟากทั้ง Demand และ Supply ต้องมองตรงกลางด้วย นั่นคือกระบวนการผลิต สภาพแวดล้อมและโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ด้วย
