WMO เตือน ปี 2026 เสี่ยงร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์จากภาวะโลกร้อนและซูเปอร์เอลนีโญ อุณหภูมิพุ่งสูงกว่ายุคก่อนอุตสาหกรรม 1.47°C ส่งผลให้เกิดสภาพอากาศสุดขั้ว คลื่นความร้อน และภัยแล้ง กระทบคนกว่า 900 ล้านคน อีกทั้งมลพิษยังคร่าชีวิตกว่า 3 ล้านคนต่อปี ทุกฝ่ายจึงเร่งจี้ลดก๊าซเรือนกระจกและเลิกเชื้อเพลิงฟอสซิลด่วน
KEY POINTS
- องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) คาดการณ์ว่าปี 2026 มีแนวโน้มจะเป็นปีที่ร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์ที่มีการบันทึกมา
- สาเหตุหลักมาจากปรากฏการณ์ "ซูเปอร์เอลนีโญ" ที่มีความรุนแรงสูงกว่าเกณฑ์ปกติ ผนวกกับผลกระทบจากภาวะโลกร้อน
- อุณหภูมิโลกที่สูงขึ้นเป็นประวัติการณ์ส่งผลให้เกิดสภาพอากาศสุดขั้วที่รุนแรงและรวดเร็วยิ่งขึ้น เช่น คลื่นความร้อน พายุ และภัยแล้งทั่วโลก
องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) เปิดตัว “รายงานสถานการณ์สภาพภูมิอากาศปี 2026” (State of the Climate Update 2026) ในการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 ณ เมืองอันทัลยา ประเทศตุรกี โดยรายงานระบุว่า “ซูเปอร์เอลนีโญ” และภาวะโลกร้อนมีแนวโน้มจะทำให้ปี 2026 เป็นปีที่ร้อนที่สุดในประวัติศาสตร์
ข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ระบุว่า อุณหภูมิผิวโลกเฉลี่ยระหว่างเดือนมกราคม-กันยายนปี 2026 สูงกว่าค่าเฉลี่ยยุคก่อนอุตสาหกรรมถึง 1.47 องศาเซลเซียส ซึ่งส่งผลให้ช่วงเวลา 12 ปีที่ผ่านมากลายเป็นช่วงเวลาที่ร้อนที่สุดเท่าที่มีการบันทึกมาในประวัติศาสตร์โลก นอกจากนี้ ในช่วงสี่ปีล่าสุดนับตั้งแต่ปี 2023-2026 ยังจัดเป็นสี่ปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์อีกด้วย
ขณะเดียวกัน นักวิทยาศาสตร์คาดการณ์ว่าอุณหภูมิรวมตลอดทั้งปี 2026 จะยิ่งปรับตัวสูงขึ้นอีก เมื่อซูเปอร์เอลนีโญส่งผลกระทบไปทั่วโลกอย่างเต็มที่
เซเลสเต เซาโล เลขาธิการองค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) ระบุว่า ปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญช่วงปี 2026-2027 มีความรุนแรงสูงเกินกว่าเกณฑ์ปรกติที่เคยวัดได้ โดยทั่วไปแล้ว WMO จะประกาศการเกิดเอลนีโญเมื่ออุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตศูนย์สูตรสูงกว่าค่าเฉลี่ย 0.5 องศาเซลเซียส ทว่าการคาดการณ์ในช่วงเดือนพฤศจิกายน 2026-มกราคม 2027 พบว่าอุณหภูมิผิวน้ำทะเลอาจพุ่งสูงกว่าเกณฑ์ดังกล่าวเกือบสี่เท่า
ความร้อนในมหาสมุทรได้สร้างสถิติสูงสุดติดต่อกันเป็นปีที่ 10 ขณะที่อุณหภูมิผิวน้ำทะเลและระดับน้ำทะเลทั่วโลกก็เพิ่มขึ้นแตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์เช่นเดียวกัน ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงการเกิดภัยธรรมชาติร้ายแรงต่อประชาชนกว่า 900 ล้านคนที่อาศัยอยู่บริเวณพื้นที่ชายฝั่งต่ำทั่วโลก
อีกทั้ง “สภาพอากาศสุดขั้ว” ทั้งคลื่นความร้อน พายุไซโคลน และฝนตกหนัก ก็เกิดรุนแรงและรวดเร็วกว่าที่มนุษยชาติเคยเตรียมการรับมือเอาไว้ ซึ่งสร้างความเสียหายอย่างรุนแรงต่อชีวิตของมนุษย์ สังคม และเศรษฐกิจในทุกภูมิภาค
ในช่วงปี 2026 ประชาชนหลายร้อยล้านคนต้องเผชิญกับสภาพอากาศร้อนจัดจนยากจะรับมือ เช่น ในอินเดียและปากีสถานรวมถึงพื้นที่ส่วนใหญ่ของเอเชียและอเมริกาเหนือ ขณะที่วิกฤตคลื่นความร้อน ภัยแล้ง และไฟป่าในยุโรป ได้ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตส่วนเกินประมาณการล่วงหน้ามากกว่า 30,000-50,000 คน
ขณะที่ ไซมอน สตีลล์ เลขาธิการบริหารอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ระบุว่า ปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญเป็นตัวการที่ทำให้ผลกระทบทางภูมิอากาศให้รุนแรงยิ่งขึ้น อีกทั้งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศยังทำให้เกิดวิกฤติสุขภาพโลก ซึ่งเป็นผลมาจากมลพิษทางอากาศ ความร้อนสุดขั้ว และภัยพิบัติทางธรรมชาติที่สร้างแรงกดดันต่อระบบสาธารณสุขและโครงสร้างพื้นฐาน
ไซมอน สตีลล์ กล่าวว่า “สำหรับผู้คนจำนวนมากเกินไป การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นเรื่องที่อันตรายถึงชีวิต” โดยชี้ว่าสาเหตุหลักมาจากมนุษย์ที่ยังคงเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิล ทั้งถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซ รวมถึงการทำลายป่าไม้ในปริมาณมหาศาล พร้อมเน้นย้ำว่าการเปลี่ยนผ่านไปสู่พลังงานสะอาดและการเร่งระบบไฟฟ้าคือทางออกสำคัญในการแก้วิกฤติครั้งนี้
ทางด้านอลัน แดนกัวร์ ผู้อำนวยการด้านสภาพภูมิอากาศและสุขภาพ The Wellcome Trust ระบุว่า มลพิษทางอากาศที่เกิดขึ้นจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลและความร้อนสุดขั้ว ได้คร่าชีวิตผู้คนทั่วโลกไปมากกว่า 3 ล้านคนต่อปี นอกจากนี้ ภาวะภัยแล้งรุนแรงยังสร้างความเสียหายกับพื้นที่ดินกว่า 52% ของโลก ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อความมั่นคงทางอาหารและสุขอนามัยอย่างมหาศาล
“ต้นตอหลักที่ทำให้เกิดวิกฤติสภาพภูมิอากาศในปัจจุบัน ไม่ใช่อากาศ มหาสมุทร หรือแผ่นน้ำแข็ง แต่มันคือตัวเราทุกคน” แดนกัวร์กล่าว พร้อมเน้นย้ำว่า “เราทุกคนต่างได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เนื่องจากภัยธรรมชาติและความแปรปรวนของสภาพอากาศได้ขยายวงกว้างไปทุกพื้นที่ในโลก”
แดนกัวร์ เรียกร้องให้รัฐบาลและภาคธุรกิจร่วมกันปกป้องกลุ่มเปราะบางที่สุดในสังคม เช่น เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่ต้องทำงานกลางแจ้ง โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์ เพราะความร้อนสุดขั้วส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อการตั้งครรภ์และเด็กทารกแรกเกิด จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องกำหนดหลักปฏิบัติทางสาธารณสุขและแผนป้องกันอันตรายจากความร้อนสุดขั้วเพื่อปกป้องหญิงตั้งครรภ์ทั่วโลกอย่างเป็นรูปธรรม
แม้สถานการณ์น่ากังวล ทว่ารายงานระบุว่ายังมีความหวังอยู่ เนื่องจากปัจจุบันแต่ละประเทศมีระบบเตือนภัยพิบัติหลายประเภทเพิ่มมากขึ้นจาก 56 ประเทศในปี 2015 เป็น 136 ประเทศในปี 2025 ซึ่งช่วยรักษาชีวิตผู้คนจากคลื่นความร้อนและพายุรุนแรงได้อย่างคุ้มค่า และถูกกว่ามูลค่าความสูญเสียที่เกิดขึ้นจากภัยพิบัติมาก
อย่างไรก็ตาม ผู้นำและผู้เชี่ยวชาญทุกคนบนเวทีต่างเห็นพ้องกันว่า เพียงแค่การปรับตัวอย่างเดียวไม่มีทางที่จะบรรเทาผลกระทบได้ หากอุณหภูมิโลกพุ่งสูงไปถึง 2.7-2.8 องศาเซลเซียสตามที่มีการเตือนภัยไว้ ดังนั้น การประชุม COP31 ณ ประเทศตุรกี จึงเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทุกภาคส่วนต้องเร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างรวดเร็ว สนับสนุนเงินทุน และปรับเปลี่ยนเชิงนโยบายเพื่อปกป้องมวลมนุษยชาติก่อนที่วิกฤตภูมิอากาศจะเกินขีดความสามารถในการรับมือของโลก
