ผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำรายชั่วโมงบริเวณหาดเชียงรายเมื่อวันที่ 13–14 มิถุนายน 2569 โดยความร่วมมือระหว่างคณะทำงาน CMU River Watch ร่วมกับศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม (ESRC) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และโรงเรียนสามัคคี 2 ในฐานะเครือข่าย Young Citizen Science for Health พบการปนเปื้อนของสารหนูสูงกว่ามาตรฐานความปลอดภัยขององค์การอนามัยโลก (WHO) ในทุกตัวอย่าง เพื่อมุ่งเน้นการสื่อสารความเสี่ยงด้านสุขภาพให้แก่คนในพื้นที่
รายละเอียดการตรวจพบและสถิติสำคัญ ข้อมูลการวิเคราะห์ด้วยเทคนิค ICP-OES โดยคณะทำงาน CMU River Watch ศูนย์วิจัยวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม (ESRC) และโรงเรียนสามัคคี 2 ระบุว่าความเข้มข้นของสารหนูที่ตรวจพบมีค่าระหว่าง 0.0163–0.0486 mg/L ตัวเลขดังกล่าวสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานน้ำดื่มที่ WHO กำหนดไว้ (ไม่เกิน 0.01 mg/L) ประมาณ 1.6–4.9 เท่า โดยพบค่าสูงสุดที่ 0.0486 mg/L ซึ่งชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำอย่างเข้มงวด
ข้อมูลการตรวจพบและความเข้มข้นของสารปนเปื้อน
จากการวิเคราะห์ตัวอย่างน้ำด้วยเทคนิค ICP-OES พบว่าค่าความเข้มข้นของสารหนูอยู่ในช่วง 0.0163–0.0486 mg/L ซึ่งสูงกว่ามาตรฐานน้ำดื่มของ WHO ที่กำหนดไว้ไม่เกิน 0.01 mg/L ประมาณ 1.6–4.9 เท่า, สถิติรายชั่วโมงระบุว่า ในวันที่ 13 มิถุนายน 2569 พบค่าสูงสุดที่ 0.0472 mg/L เมื่อเวลา 16.00 น. และในวันที่ 14 มิถุนายน 2569 พบค่าสูงสุดเพิ่มขึ้นเป็น 0.0486 mg/L เมื่อเวลา 06.00 น. โดยการตรวจวัดในทุกช่วงเวลาให้ผลลัพธ์ที่เกินเกณฑ์มาตรฐานอย่างต่อเนื่อง
พลวัตของแม่น้ำและปัจจัยที่มีผลต่อการตรวจวัด
คณะนักวิจัยระบุว่าระดับความเข้มข้นของสารหนูในแม่น้ำไม่ได้มีค่าคงที่ แต่มีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาตาม "พลวัตของแม่น้ำ" (River Dynamics) ความผันแปรนี้ได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัย อาทิ ปริมาณน้ำ กระแสน้ำ การผสมกันของมวลน้ำ รวมถึงกระบวนการทางธรรมชาติอย่างการตกตะกอนและการฟุ้งกระจายของตะกอน นอกจากนี้ กิจกรรมต่างๆ ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ลุ่มน้ำยังมีผลต่อความแตกต่างของค่าที่วัดได้ในแต่ละพิกัดและช่วงเวลา การติดตามผลอย่างต่อเนื่องจึงเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อให้เข้าใจแนวโน้มการปนเปื้อนและประเมินความเสี่ยงได้อย่างแม่นยำ
ผลกระทบต่อสุขภาพและข้อแนะนำสำหรับประชาชน
อันตรายจากการได้รับสารหนูในระยะยาวส่งผลเสียต่อร่างกายหลายระบบ อาทิ เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งผิวหนัง ปอด และกระเพาะปัสสาวะ รวมถึงทำลายตับ ไต ระบบประสาท และระบบภูมิคุ้มกัน คณะทำงานได้เน้นย้ำถึงกลุ่มเปราะบาง ได้แก่ เด็ก สตรีมีครรภ์ และผู้สูงอายุ ซึ่งมีความเสี่ยงต่อผลกระทบที่รุนแรงกว่ากลุ่มอื่น
เพื่อความปลอดภัย คณะทำงานมีข้อแนะนำให้ประชาชนปฏิบัติดังนี้
- หลีกเลี่ยงการดื่มน้ำ จากแหล่งน้ำธรรมชาติโดยตรง
- ใช้ระบบกรองน้ำ ที่ได้มาตรฐานก่อนนำน้ำมาใช้ประโยชน์
- หลีกเลี่ยงการนำน้ำมาปรุงอาหาร หากยังไม่ผ่านการบำบัดที่เหมาะสม
- สังเกตอาการผิดปกติ หากพบความผิดปกติทางร่างกายควรพบแพทย์ทันที
การดำเนินการในอนาคต คณะทำงาน CMU River Watch และภาคีเครือข่ายจะยังคงติดตามและรายงานผลการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำเพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง ข้อมูลเหล่านี้จะถูกใช้เป็นฐานข้อมูลสำคัญในการสนับสนุนการจัดการทรัพยากรน้ำ และเป็นมาตรการเชิงรุกในการคุ้มครองสุขภาพของประชาชนในจังหวัดเชียงรายให้ยั่งยืนต่อไป
