มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ยื่นฟ้องคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ คณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ และกรมชลประทาน ต่อศาลปกครองกลาง เพื่อขอเพิกถอนมติที่ให้ความเห็นชอบรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (EHIA) โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด จังหวัดจันทบุรี พร้อมยื่นคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวให้ศาลสั่งระงับการนำรายงานดังกล่าวไปใช้ประกอบการเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น
การยื่นฟ้องมีขึ้นเมื่อเวลา 10.30 น. ของวันที่ 5 มิถุนายน 2569 ซึ่งตรงกับวันสิ่งแวดล้อมโลก ณ ศาลปกครองกลาง ถนนแจ้งวัฒนะ โดยเลขาธิการมูลนิธิสืบนาคะเสถียรในฐานะผู้รับมอบอำนาจเป็นผู้ดำเนินการยื่นฟ้อง
มูลนิธิสืบนาคะเสถียรระบุว่า ได้แสดงจุดยืนคัดค้านโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดมาตั้งแต่ปี 2563 โดยเสนอให้ปรับลดขนาดโครงการเพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบต่อพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น ซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยสำคัญของสัตว์ป่า ขณะเดียวกันยังเห็นว่าสามารถตอบสนองความต้องการใช้น้ำของประชาชนได้ในระดับที่เหมาะสม
นอกจากนี้ มูลนิธิฯ ยังได้โต้แย้งข้อมูลในรายงาน EHIA ต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง รวมถึงมีองค์กรอนุรักษ์และสถาบันการศึกษาหลายแห่งร่วมแสดงจุดยืนคัดค้านในปี 2564 ขณะที่ประชาชนมากกว่า 10,000 คน ได้ร่วมลงชื่อผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ Change.org เพื่อเรียกร้องให้มีการทบทวนรายงานและศึกษาทางเลือกการพัฒนาแหล่งน้ำรูปแบบอื่นที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ สัตว์ป่า และสิ่งแวดล้อมน้อยกว่า
อย่างไรก็ตาม มูลนิธิฯ ระบุว่า กรมชลประทานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังคงดำเนินโครงการตามขั้นตอนทางกฎหมาย แม้จะมีข้อโต้แย้งและข้อคัดค้านเกี่ยวกับความถูกต้องและความครบถ้วนของข้อมูลในรายงาน EHIA จากหลายภาคส่วน
สาระสำคัญของการฟ้องร้องครั้งนี้อยู่ที่ข้อกล่าวหาว่า รายงาน EHIA ของโครงการมีข้อมูลที่คลาดเคลื่อนในประเด็นสำคัญ ซึ่งอาจส่งผลให้การประเมินมูลค่าความเสียหายด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมไม่ถูกต้องหรือไม่ครอบคลุม รวมถึงทำให้มาตรการป้องกันและลดผลกระทบที่กำหนดไว้ในรายงานไม่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง
มูลนิธิฯ เห็นว่า หากโครงการดำเนินต่อไปโดยอาศัยรายงานดังกล่าว อาจก่อให้เกิดความเสียหายร้ายแรงต่อระบบนิเวศ ความหลากหลายทางชีวภาพ และถิ่นอาศัยของสัตว์ป่า ตลอดจนเพิ่มความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า โดยเฉพาะปัญหาช้างป่าที่อาจได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงพื้นที่อาศัย
สำหรับคำขอที่ยื่นต่อศาล มี 3 ประเด็นหลัก ได้แก่
ประการแรก การขอเพิกถอนมติของคณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2563 และมติของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 2564 ที่ให้ความเห็นชอบรายงาน EHIA โครงการดังกล่าว
ประการที่สอง ขอให้กรมชลประทานระงับการนำรายงาน EHIA ที่ได้รับความเห็นชอบแล้วไปใช้ประกอบการพิจารณาเพิกถอนพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้นเพื่อดำเนินโครงการ และประการที่สาม ขอให้ระงับการนำรายงานดังกล่าวไปใช้ประกอบการเสนอเรื่องต่อคณะรัฐมนตรีและหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง
โครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดตั้งอยู่ในจังหวัดจันทบุรี มีพื้นที่หัวงานและอ่างเก็บน้ำรวม 11,982 ไร่ โดยอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าขุนซ่อง 5,791 ไร่ และอยู่ในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้น 6,191 ไร่
อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้นได้รับการประกาศจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 122 ของประเทศไทย เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2552 โดยเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มป่าตะวันออก ซึ่งทำหน้าที่เป็นพื้นที่เชื่อมต่อทางนิเวศวิทยาระหว่างเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไนและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว
แม้จะมีพื้นที่เพียง 73,729 ไร่ และเป็นหนึ่งในอุทยานแห่งชาติขนาดเล็กของกลุ่มป่าตะวันออก แต่อุทยานแห่งชาติเขาสิบห้าชั้นถือเป็นพื้นที่สำคัญต่อการเคลื่อนย้ายถิ่นอาศัย การแลกเปลี่ยนพันธุกรรม และการดำรงอยู่ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่หลายชนิด เช่น ช้างป่าและกระทิง
คดีดังกล่าวอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลปกครองกลาง ซึ่งจะเป็นผู้วินิจฉัยทั้งในส่วนของคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวและคำขอเพิกถอนมติที่เกี่ยวข้องกับรายงาน EHIA ของโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนดต่อไป