วันศุกร์ ที่ 20 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

COP31 ตัดยุติฟอสซิลพ้นร่าง หันพึ่งดักจับคาร์บอน ท่ามกลางเสียงวิจารณ์

COP31 ลบยุติฟอสซิลพ้นร่าง หันพึ่งเทคโนโลยีจับคาร์บอน ให้พลังงานสะอาดเป็นเรื่องสมัครใจ ท่ามกลางเสียงวิจารณ์

KEY POINTS

  • ร่างข้อตกลง COP31 ฉบับล่าสุดตัดข้อความ “เปลี่ยนผ่านออกจากพลังงานฟอสซิล” ออกทั้งหมด
  • หันเน้นเทคโนโลยีดักจับ กักเก็บ และใช้ประโยชน์จากคาร์บอน (CCUS) แทน
  • จุดชนวนเสียงวิจารณ์จากประเทศเปราะบางและภาคประชาสังคมทั่วโลก
  • นักกิจกรรมจวก CCUS เป็น “เทคโนโลยีมายากล” ที่ยังขยายผลไม่ได้จริง และอาจเอื้อประโยชน์ให้กลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมัน

การประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 (COP31) ณ เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี กำลังเผชิญกับคลื่นความขัดแย้งระลอกใหญ่ หลังจากประธานการประชุมได้เปิดเผยร่างข้อตกลงฉบับที่สอง ซึ่งถอดถ้อยคำสำคัญเกี่ยวกับการค่อย ๆ ยุติและการเปลี่ยนผ่านออกจากพลังงานฟอสซิลออกจนหมดสิ้น การตัดสินใจดังกล่าวสร้างความไม่พอใจอย่างรุนแรงให้กับกลุ่มประเทศที่เปราะบางและภาคประชาสังคมทั่วโลก ขณะที่ฝ่ายประธานการประชุมยืนยันว่าร่างข้อตกลงฉบับนี้เน้นการสร้างผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมผ่านการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบไฟฟ้าและการใช้เทคโนโลยีดักจับคาร์บอน

ร่างข้อตกลงฉบับใหม่ จาก 18 หน้าเหลือ 9 หน้า และการลบประเด็นฟอสซิล

ร่างข้อตกลงฉบับล่าสุด หรือ "คำประกาศอันตัลยา" ซึ่งเผยแพร่เมื่อเวลา 15:00 น. ตามเวลาท้องถิ่น ได้รับการปรับลดความยาวจากร่างฉบับแรกที่เปิดเผยเมื่อวันจันทร์ ซึ่งมีความยาว 18 หน้าและมี 144 หัวข้อ เหลือเพียง 9 หน้าและ 80 หัวข้อ โดยถ้อยคำเรื่อง "การเปลี่ยนผ่านออกจากพลังงานฟอสซิล" ที่เคยได้รับการบรรลุข้อตกลงร่วมกันในการประชุม COP28 ณ เมืองดูไบ ได้ถูกถอดออกทั้งหมดโดยไม่มีการอ้างอิงถึงอีก

ในร่างฉบับใหม่นี้ ได้มีการนำข้อความที่มีน้ำหนักอ่อนลงมาใช้แทน ได้แก่ "การเปลี่ยนผ่านสู่การปล่อยก๊าซเรือนกระจกต่ำและการพัฒนาที่พร้อมรับมือสภาพภูมิอากาศ" นอกจากนี้ ข้อเสนอเป้าหมายสัดส่วนพลังงานไฟฟ้าให้ได้ร้อยละ 35 ของพลังงานขั้นสุดท้ายภายในปี 2035 ยังคงปรากฏอยู่ในเนื้อหา แต่ถูกปรับเปลี่ยนจากมาตรการผูกพันให้กลายเป็นเพียงตัวเลือกตามความสมัครใจและบริบทการพัฒนาของแต่ละประเทศ อย่างไรก็ตาม ร่างดังกล่าวยังคงรักษาข้อความยืนยันพันธกรณีการคุมอุณหภูมิโลกไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียสเอาไว้

COP31 ตัดยุติฟอสซิลพ้นร่าง หันพึ่งดักจับคาร์บอน ท่ามกลางเสียงวิจารณ์

ท่าทีฝ่ายประธานการประชุม

"มูรัต คูรุม" ประธานการประชุม COP31 และรัฐมนตรีกระทรวงสิ่งแวดล้อม การวางผังเมือง และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของตุรกี แถลงข่าวชี้แจง ว่า ร่างข้อตกลงนี้ไม่ได้เป็นการถอยหลังแต่อย่างใด

"โลกไม่สามารถแบกรับคำพูดที่ผ่อนผันหรือการเลื่อนเวลาได้อีกต่อไป ถึงเวลาที่ต้องลงมือทำงานและสร้างผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม เป้าหมายหลักคือการเร่งเปลี่ยนผ่านสู่ระบบไฟฟ้าสะอาด และใช้เทคโนโลยีการดักจับ กักเก็บ และใช้ประโยชน์จากคาร์บอน (CCUS) สำหรับภาคอุตสาหกรรมหนักที่ลดการปล่อยก๊าซได้ยาก โดยยึดเอาเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียสเป็นเข็มทิศนำทาง"

COP31 ตัดยุติฟอสซิลพ้นร่าง หันพึ่งดักจับคาร์บอน ท่ามกลางเสียงวิจารณ์

ขณะที่ "คริส โบเวน" ประธานการเจรจา COP31 และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและพลังงานของออสเตรเลีย กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้เป็น COP ครั้งแรกที่ยอมรับว่าโลกอาจไม่สามารถบรรลุเป้าหมายการคุมอุณหภูมิไม่ให้เกิน 1.5 องศาเซลเซียสตามข้อตกลงปารีสที่ทำไว้เมื่อ 11 ปีก่อน

"เรามุ่งมั่นที่จะส่งสัญญาณอันเข้มแข็งไปยังห้องประชุมคณะกรรมการและภาคส่วนต่างๆ ทั่วโลก ร่างข้อตกลงนี้เสนอแผนงานที่เป็นรูปธรรมเพื่อยืนยันการเปลี่ยนผ่านระดับโลกที่ไม่สามารถย้อนกลับได้"

UNFCCC ย้ำ การเจรจา 200 ประเทศซับซ้อน

"ไซมอน สตีล" เลขาธิการบริหารอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC) กล่าวย้ำถึงความสำคัญและข้อจำกัดของกระบวนการเจรจาระดับมัลติภาคีว่า อนุสัญญาสหประชาชาติและข้อตกลงปารีสถือเป็นกรอบความร่วมมือเดียวในระดับสากลที่เกือบ 200 ประเทศทั่วโลกเป็นเจ้าของร่วมกันในการรับมือกับวิกฤตสภาพภูมิอากาศ

COP31 ตัดยุติฟอสซิลพ้นร่าง หันพึ่งดักจับคาร์บอน ท่ามกลางเสียงวิจารณ์

"การบรรลุข้อตกลงในครั้งนี้ต้องผ่านการพิจารณาในวาระการเจรจาที่มีมากกว่า 160 รายการ ซึ่งมีความซับซ้อนทางนโยบายและผลประโยชน์ของแต่ละประเทศอย่างยิ่ง กระบวนการนี้เป็นกระบวนการเดียวในระดับโลกในการแก้ไขวิกฤตินี้ และเราไม่มีทางเลือกอื่น"

"สตีล" ย้ำว่า นี่คือช่วงเวลาสำคัญสำหรับการร่วมมือด้านสภาพภูมิอากาศ และเราไม่มีเวลาเหลือให้สูญเสียอีกต่อไปในการเปลี่ยนผ่านสู่การปฏิบัติจริง

COP31 ตัดยุติฟอสซิลพ้นร่าง หันพึ่งดักจับคาร์บอน ท่ามกลางเสียงวิจารณ์

 

เสียงวิจารณ์จากภาคประชาสังคม "เทคโนโลยีมายากล"

การปรับแก้ร่างข้อตกลงส่งผลให้เกิดกระแสต่อต้านอย่างหนักจากกลุ่มนักกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม "ลุยซา นอยเบาเออร์" นักกิจกรรมด้านความยุติธรรมทางสภาพภูมิอากาศชาวเยอรมัน และผู้นำขบวนการ Fridays for Future ให้สัมภาษณ์กับสื่อ Democracy Now! โดยระบุว่า ซาอุดีอาระเบียและกลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมันได้รับผลประโยชน์มหาศาลจากการตัดเนื้อหาดังกล่าว

"นอยเบาเออร์" เปิดเผยและตั้งคำถามถึงเนื้อหาในร่างข้อตกลงว่า เรากำลังเห็นการเน้นย้ำสิ่งที่เรียกว่า 'เทคโนโลยีมายากล' ในการดูดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกจากชั้นบรรยากาศ ซึ่งเราต่างรู้อยู่แล้วว่าเทคโนโลยีเหล่านี้ไม่สามารถนำมาใช้งานได้จริงในระดับใหญ่ แต่เรากลับมีโซลูชันที่ดีกว่ามากอยู่แล้วอย่างพลังงานหมุนเวียน

"หากผลการประชุมจบลงเช่นนี้ ประชาชนจำเป็นต้องออกมาเคลื่อนไหวบนท้องถนนเพื่อเรียกร้องความยุติธรรม"

นอกจากนี้ "นอยเบาเออร์" ชี้ถึงความน่าวิตกจากการที่กลุ่มประเทศสหภาพยุโรปและสภายุโรป บรรลุข้อตกลงชะลอการบังคับใช้กฎระเบียบที่กำหนดให้ผู้นำเข้าน้ำมัน ก๊าซ และถ่านหินต้องรายงานการปล่อยก๊าซมีเทนออกไปเป็นเวลา 2 ปี โดยใช้วิกฤตพลังงานจากสงครามในอิหร่านเป็นข้ออ้าง ซึ่งมองว่าเป็นการตัดความโปร่งใสและทำให้ไม่สามารถตรวจสอบผู้รับผิดชอบการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างแท้จริง

นอกจากนี้ "เทเรซา แอนเดอร์สัน" ผู้นำด้านความยุติธรรมทางสภาพภูมิอากาศระดับโลกจาก ActionAid International วิจารณ์การขาดความก้าวหน้าด้านงบประมาณช่วยเหลือสภาพภูมิอากาศแก่ประเทศกำลังพัฒนา

ขณะที่ "สเนหา ไร" นักกิจกรรมเยาวชนจากเนปาล กล่าวว่า พวกเราต้องเผชิญภัยพิบัตินี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าทุกปี เราไม่ต้องการความหวังหรือคำพูดสวยหรูอีกต่อไป เราต้องการการลงมือทำจริงทันที

 

รูป: UN Climate Change/Kiara Worth