ราชอาณาจักรภูฏานคว้าชัย Earthshot Prize 2026 สาขาฟื้นฟูธรรมชาติ เจ้าหญิงแคเธอรีนมอบรางวัล ชูโมเดลอนุรักษ์ป่าและแหล่งน้ำเพื่อประชากร 1,600 ล้านคน
KEY POINTS
- ภูฏานได้รับรางวัล The Earthshot Prize 2026 สาขา Protect and Restore Nature พร้อมเงินรางวัล 1 ล้านปอนด์ โดยมีเจ้าหญิงแคเธอรีนแห่งเวลส์เป็นผู้มอบ
- รางวัลนี้มอบให้เพื่อยกย่องความสำเร็จในการอนุรักษ์ธรรมชาติ โดยเฉพาะการรักษาพื้นที่ป่าไม้ไว้เกือบ 70% ของประเทศ และการปกป้องระบบนิเวศต้นน้ำบนเทือกเขาหิมาลัย
- นโยบายอนุรักษ์ของภูฏานมีรากฐานจากรัฐธรรมนูญที่กำหนดให้ต้องมีพื้นที่ป่าไม้อย่างน้อย 60% ซึ่งเป็นวิสัยทัศน์ที่ริเริ่มโดยอดีตกษัตริย์รัชกาลที่ 4
ภูฏานคว้ารางวัล The Earthshot Prize 2026 สาขา Protect and Restore Nature พร้อมเงินรางวัล 1 ล้านปอนด์ (ประมาณ 44–46 ล้านบาท) โดย "เจ้าหญิงแคเธอรีน เจ้าหญิงแห่งเวลส์" เป็นผู้มอบรางวัลในพิธีประกาศผลที่นครมุมไบ ประเทศอินเดีย เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2026 ขณะที่ "เจ้าหญิงชิมิ ยางซอม วังชุก" เป็นผู้รับรางวัลในนามของราชอาณาจักรภูฏาน จากความโดดเด่นด้านการอนุรักษ์ธรรมชาติที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ พร้อมรักษาพื้นที่ป่าไม้เกือบ 70% ของประเทศ และการปกป้องระบบนิเวศต้นน้ำบนเทือกเขาหิมาลัยซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำคัญของประชากรในเอเชียใต้กว่า 1,600 ล้านคน
โดยในสาขานี้ ภูฏานได้รับการคัดเลือกในรอบสุดท้ายร่วมกับองค์กร Indigenous Desert Alliance จากออสเตรเลีย และโครงการ Yellowstone to Yukon Conservation Initiative จากสหรัฐอเมริกาและแคนาดา
ราชวงศ์วางรากฐานอนุรักษ์ป่า
"เจ้าหญิงชิมิ ยังซอม วังชุก" ทรงกล่าวสุนทรพจน์ว่า นานมาก่อนที่การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจะกลายเป็นวาระระดับโลก ภูฏานได้กำหนดให้เรื่องนี้เป็นพันธกิจแห่งชาติ วิสัยทัศน์นี้เริ่มต้นขึ้นจากสมเด็จพระราชาธิบดีจิกมี ซิงเย วังชุก รัชกาลที่ 4 ผู้ทรงประกาศไว้ว่าพื้นที่อย่างน้อยร้อยละ 60 ของประเทศจะต้องได้รับการดูแลให้อยู่ภายใต้ผืนป่าตลอดไป
"เราทุกคนต่างเป็นผู้ดูแลโลกอันมีค่ายิ่งใบนี้ร่วมกัน และเราถือครองโลกนี้ไว้เพื่อส่งต่อให้กับคนรุ่นหลัง ขอให้รางวัลนี้ช่วยเสริมสร้างความมุ่งมั่นร่วมกันของเราในการปกป้องและรักษาโลกธรรมชาติ เพื่อสร้างอนาคตที่ทั้งมนุษยชาติและธรรมชาติสามารถเจริญรุ่งเรืองไปด้วยกัน"
แม้ว่าภูฏานจะเป็นประเทศขนาดเล็กที่มีประชากรประมาณ 800,000 คน แต่ระบบนิเวศป่าไม้และแหล่งน้ำของประเทศมีความสำคัญระดับภูมิภาค ยุทธศาสตร์การพัฒนาของประเทศได้รับความสนใจจากนานาชาติจากการยึดมั่นในปรัชญาความสุขมวลรวมประชาชาติ (Gross National Happiness: GNH) มาตั้งแต่ทศวรรษ 1970 แนวทางดังกล่าวมุ่งสร้างความสมดุลระหว่างความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจ ความสมบูรณ์ของธรรมชาติ วัฒนธรรม และคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยไม่เร่งพัฒนาเศรษฐกิจด้วยการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ ส่งผลให้ภูฏานสามารถรักษาพื้นที่ป่าไม้ไว้ได้เกือบร้อยละ 70 ซึ่งสูงกว่าเป้าหมายขั้นต่ำร้อยละ 60 ที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งชาติ
โลกเปลี่ยนได้ ต้องลงมือทำ
"เจ้าชายวิลเลียม เจ้าชายแห่งเวลส์" ในฐานะผู้ก่อตั้งและประธาน The Earthshot Prize ทรงเน้นย้ำถึงพลังของความร่วมมือและการลงมือทำเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม โดยตรัสว่า สิ่งที่เห็นได้ชัดจากงานในคืนนี้คือ การเปลี่ยนแปลงไม่ใช่แค่สิ่งที่เป็นไปได้ แต่กำลังเกิดขึ้นจริงแล้ว
การมอบรางวัลครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงการยกย่องแนวทางแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ประสบความสำเร็จ แต่ยังเป็นการให้กำลังใจผู้คนหลายล้านคนทั่วโลกที่กำลังทำงานเพื่อคิดค้นและพัฒนาทางออกใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะในอินเดียที่กำลังเกิดความเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญจากความร่วมมือของนักนวัตกรรม ผู้ประกอบการ ชุมชน และคนรุ่นใหม่ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าการพัฒนาเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิตของผู้คนสามารถเดินหน้าไปพร้อมกับการดูแลสิ่งแวดล้อมได้
ขณะเดียวกัน เยาวชนทั่วโลกไม่ได้รอให้คนอื่นมาแก้ปัญหา แต่กำลังลุกขึ้นนำเสนอแนวคิดใหม่และลงมือทำด้วยตัวเอง พวกเขาคือกำลังสำคัญที่ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงด้านสิ่งแวดล้อมของโลก
การดำเนินงานของโครงการ Earthshot Prize นับตั้งแต่ก่อตั้งขึ้นในปี 2020 โดยเจ้าชายวิลเลียม สามารถสร้างผลกระทบสะสมร่วมกับเครือข่ายผู้เข้ารอบสุดท้าย 75 ราย โดยช่วยกักเก็บหรือลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้กว่า 18 ล้านตัน ฟื้นฟูพื้นที่บก 58 ล้านเฮกตาร์ ปกป้องพื้นที่มหาสมุทรและชายฝั่ง 85 ล้านเฮกตาร์ กำจัดขยะ 465,000 ตัน และประหยัดน้ำได้ถึง 21 ล้านตัน
วิกฤติภูมิอากาศและโครงการ Restore Bhutan
อย่างไรก็ตาม แม้ภูฏานจะเป็นประเทศที่ดูดซับคาร์บอนได้มากกว่าปริมาณที่ปล่อยออกมา แต่กำลังเผชิญกับแรงกดดันจากวิกฤติสภาพภูมิอากาศ ข้อมูลระบุว่าแหล่งน้ำต้นทุนเกือบ 2,000 แห่งทั่วประเทศกำลังประสบปัญหาแห้งขอด ขณะที่เหตุไฟป่าระหว่างปี 2021 ถึง 2024 ได้สร้างความเสียหายต่อพื้นที่ป่าเกือบ 18,000 เฮกตาร์
เพื่อรับมือกับความเสี่ยงดังกล่าว รัฐบาลภูฏานได้ร่วมมือกับกรมป่าไม้ กองทุน Bhutan Trust Fund for Environmental Conservation สมาคม Bhutan Ecological Society และองค์กร Conservation International เปิดตัวโครงการ "Restore Bhutan" ในปี 2025 พันธมิตรฟื้นฟูธรรมชาติแห่งชาตินี้ตั้งเป้าหมายฟื้นฟูพื้นที่เสื่อมโทรมจำนวน 50,000 เฮกตาร์ภายในปี 2030 ครอบคลุมทั้งพื้นที่ป่าไม้ พื้นที่เกษตรกรรม และภูมิทัศน์เมือง
การดำเนินงานคาดว่าจะช่วยฟื้นฟูแหล่งน้ำได้ราว 133,000 ล้านลิตร ลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เกือบ 2 ล้านตัน และช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการรับมือกับความเสี่ยงด้านภูมิอากาศให้แก่ประชาชนมากกว่า 250,000 คน นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนากลไกทางการเงินรูปแบบ Blended Finance ภายใต้ชื่อ Restore Bhutan Impact Bond เพื่อดึงดูดเงินทุนจากภาคเอกชนและองค์กรการกุศลมาสนับสนุนการฟื้นฟูระบบนิเวศในระยะยาว
ผู้ชนะรางวัล Earthshot Prize 2026 ทั้ง 5 สาขา
นอกเหนือจากภูฏานแล้ว คณะกรรมการ Earthshot Prize Council ซึ่งประกอบด้วยบุคคลชั้นนำระดับโลก อาทิ สมเด็จพระราชินีราเนียแห่งจอร์แดน, เคท แบลนเชตต์, อินทรา นูยี และ ดร.นโกซี โอคอนโจ-อิเวียลา ยังได้คัดเลือกผู้ชนะในอีก 4 สาขา ซึ่งได้รับเงินรางวัลสาขาละ 1 ล้านปอนด์พร้อมการสนับสนุนจากเครือข่าย Global Alliance
- สาขา Clean Our Air: ได้แก่ Mahindra Last Mile Mobility จากประเทศอินเดีย ผู้ผลิตรถสามล้อไฟฟ้าที่จำหน่ายไปแล้วกว่า 400,000 คัน โดยมีเป้าหมายเพิ่มเป็น 1 ล้านคันบนท้องถนนอินเดียภายในปี 2030 เพื่อลดมลพิษในเมืองใหญ่ เช่น มุมไบ อะห์เมดาบาด เบงกาลูรู และเดลี
- สาขา Revive Our Oceans: ได้แก่ Niue Ocean Wide Trust จากประเทศนีเว เกาะขนาดเล็กในมหาสมุทรแปซิฟิกที่มีประชากรราว 1,700 คน แต่สามารถจัดตั้งกองทุนอนุรักษ์เขตน่านน้ำขนาดใหญ่กว่าประเทศสหราชอาณาจักร ซึ่งช่วยเพิ่มจำนวนประชากรปลาได้ร้อยละ 60 และกำลังระดมทุนเพิ่มอีก 10 ล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2028 เพื่อมุ่งสู่เป้าหมายกองทุนถาวร 18 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
- สาขา Build a Waste-Free World : ได้แก่ PFAS-Free France จากประเทศฝรั่งเศส กลุ่มเคลื่อนไหวภาคประชาชนที่ผลักดันกฎหมายปี 2025 ในการยกเลิกการใช้สารเคมีตกค้างยาวนาน (PFAS) ในผลิตภัณฑ์อุปโภคบริโภค
- สาขา Fix Our Climate: ได้แก่ Ørsted บริษัทพลังงานจากประเทศเดนมาร์กที่ปรับเปลี่ยนโครงสร้างจากธุรกิจถ่านหินสู่ผู้นำพลังงานลมนอกชายฝั่งระดับโลก ลดการปล่อยคาร์บอนโดยตรงได้มากกว่าร้อยละ 98 และกำลังก่อสร้างโครงการฟาร์มลมนอกชายฝั่งขนาด 8.1 กิโลวัตต์ รวมถึงโครงการ Hornsea 3 ในสหราชอาณาจักร
การดำเนินงานของโครงการ Earthshot Prize นับตั้งแต่ก่อตั้งขึ้นในปี 2020 โดยเจ้าชายวิลเลียม สามารถสร้างผลกระทบสะสมร่วมกับเครือข่ายผู้เข้ารอบสุดท้าย 75 ราย โดยช่วยกักเก็บหรือลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้กว่า 18 ล้านตัน ฟื้นฟูพื้นที่บก 58 ล้านเฮกตาร์ ปกป้องพื้นที่มหาสมุทรและชายฝั่ง 85 ล้านเฮกตาร์ กำจัดขยะ 465,000 ตัน และประหยัดน้ำได้ถึง 21 ล้านตัน





