ESG Symposium 2026 ขับเคลื่อน 3 วาระยุทธศาสตร์ ดันอาเซียนเปลี่ยนผ่านสีเขียว

ท่ามกลางความท้าทายทางภูมิรัฐศาสตร์ การพุ่งสูงของต้นทุนพลังงาน และภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ทวีความรุนแรงจนสร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจมหาศาลทั่วภูมิภาคอาเซียน ผู้นำจากภาคธุรกิจ ภาครัฐ สถาบันการเงิน และภาควิชาการ ได้ร่วมกันแถลงผลลัพธ์และข้อเสนอเชิงนโยบายในเวที ESG Symposium 2026 ภายใต้แนวคิด "ASEAN in Action: Powering Inclusive Green Transition" เพื่อเร่งขับเคลื่อน 3 วาระยุทธศาสตร์เปลี่ยนผ่านสู่ความยั่งยืน ได้แก่ การเปลี่ยนผ่านพลังงานสะอาด (Energy Transition) การเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรม (Just Transition) และการปรับตัวรับมือสภาพภูมิอากาศ (Climate Adaptation) โดยเตรียมยื่นข้อเสนอต่อรัฐบาลไทยผ่านคณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กกร.) และผลักดันสู่เวทีระดับโลก ทั้งการประชุมประจำปี IMF-World Bank Group 2026 ที่จัดขึ้นในประเทศไทย การประชุมสุดยอด อาเซียน (ASEAN Summit) และการประชุม COP31 เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของภูมิภาค

เอสซีจีชูผลงาน "ส่งการบ้าน 1 ปี"

ธรรมศักดิ์ เศรษฐอุดม กรรมการผู้จัดการใหญ่ เอสซีจี เปิดเผยว่า ESG Symposium 2026 ยกระดับการทำงานจากการแก้ปัญหาในไทยสู่ความร่วมมือระดับอาเซียนเป็นครั้งแรกในรอบ 13 ปี หลังประเทศเพื่อนบ้านเผชิญโจทย์ร่วมกัน ทั้งโครงสร้างสายส่งไฟฟ้าที่ไม่สมบูรณ์ ความเปราะบางของ SME และภัยพิบัติทางน้ำ โดยใช้แนวคิดส่งการบ้าน ติดตามผลจากข้อเสนอปี 2025 สู่ปี 2026 ให้เกิดผลจริง ไม่ใช่เพียงเอกสารบนหิ้ง

ปีที่ผ่านมาไทยเปิดให้ใช้สายส่งไฟฟ้าพลังงานสะอาด (TPA) ช่วยนำพื้นที่ว่างมาติดตั้งโซลาร์ ลดการนำเข้า LNG เพิ่มความมั่นคงและประสิทธิภาพพลังงาน ควบคู่การเร่งยกระดับสายส่งรองรับโซลาร์ภาคประชาชน นอกจากนี้ยังมีโครงการพี่ช่วยน้อง Go Together การอบรม Net Zero Acceleration Program (NZAP) การตรวจสุขภาพธุรกิจ การประเมินด้านความยั่งยืนของ SME กลไก Funding Connect และการตั้ง "ศูนย์กันก่อนท่วม" ร่วมกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเครือข่ายเพื่อพัฒนาแบบจำลองภัยพิบัติ

สำหรับทิศทางต่อไป เสนอ ASEAN Power Grid พร้อมเริ่มศึกษาโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็กแบบโมดูลาร์ (SMR) ซึ่งต้องเตรียมการล่วงหน้าถึง 10 ปี ควบคู่ส่งเสริมพลังงานชีวภาพ Bio Energy

บริบทโลกและแรงกดดันต่ออาเซียน

โจ ฟีแลน (Joe Phelan) Executive Director, Asia Pacific, World Business Council for Sustainable Development (WBCSD) เปิดเผยถึงสถานการณ์บริบทโลกว่า ภาคธุรกิจกำลังเผชิญความซับซ้อนที่สูงขึ้น ทั้งจากความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์ การเติบโตอย่างก้าวกระโดดของเทคโนโลยี AI และความเสี่ยงทางภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้น

จากผลการสำรวจ Business Breakthrough Barometer พบว่า แม้ 90% ของผู้นำธุรกิจทั่วโลก และ 95% ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกและแปซิฟิก จะยังคงเดินหน้าหรือเพิ่มการลงทุนด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แต่เกือบ 50% ของบริษัทในภูมิภาคกลับประเมินว่า ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนผ่านที่ไร้ระเบียบ มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งอาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงนโยบายแบบฉับพลัน ช็อกด้านราคา และความระส่ำระสายในห่วงโซ่อุปทาน

"ในปีที่ผ่านมา ความเสียหายทางกายภาพจากภัยพิบัติภูมิอากาศทั่วโลกสูงเกินกว่า 7.8 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่มียอดการทำประกันภัยรองรับไม่ถึง 10% สิ่งที่ภาคธุรกิจกว่า 85% ทั่วโลกเรียกร้องจากภาครัฐไม่ใช่กฎระเบียบที่สมบูรณ์แบบ แต่คือทิศทางนโยบายที่ชัดเจน กฎเกณฑ์ที่มั่นคง และความมุ่งมั่นในระยะยาว เพื่อให้สามารถวางแผนการลงทุนได้อย่างมั่นใจ"

Resilience ความสามารถการแข่งขันใหม่

ดร.พชรพจน์ นันทรามาศ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่ และ Chief Economist ธนาคารกรุงไทย ชี้ให้เห็นว่า ภาคธุรกิจไทยเริ่มตกผลึกร่วมกันว่า ความสามารถในการยืดหยุ่นและปรับตัว คือขีดความสามารถในการแข่งขันรูปแบบใหม่ เนื่องจากประเทศไทยเผชิญปัญหาการลงทุนเติบโตต่ำกว่าศักยภาพมานานกว่า 20 ปี โดยมีสัดส่วนการลงทุนต่อ GDP อยู่เพียง 23% ขณะที่เป้าหมายของประเทศจำเป็นต้องดันสัดส่วนดังกล่าวขึ้นสู่ 30%

"การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวและการรับมือภัยพิบัติ ถือเป็นโอกาสการลงทุนครั้งใหญ่ของประเทศที่คาดว่าจะสร้างเม็ดเงินลงทุนสูงถึง 7 ล้านล้านบาท ในช่วง 25 ปีข้างหน้า ทุกวันนี้ประเทศไทยต้องเสียเงินจำนวนมหาศาลปีละหลายหมื่นล้านบาทไปกับการฟื้นฟู ชดเชย และซ่อมแซมความเสียหายหลังเกิดภัยพิบัติ เช่น น้ำท่วมใหญ่ในกรุงเทพฯ หาดใหญ่ และภาคเหนือ หากเราสามารถเปลี่ยนเม็ดเงินที่ต้องจ่ายชดเชยหลังเกิดเหตุ มาเป็นการลงทุนเชิงโครงสร้างพื้นฐานสีเขียวและการบริหารความเสี่ยงล่วงหน้า จะสร้างความคุ้มค่าและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศได้อย่างยั่งยืนกว่า โดยมีธุรกิจรายใหญ่ที่มีสัดส่วน 1% ของผู้ประกอบการทั้งหมด ซึ่งครองสัดส่วน GDP ถึง 65% ทำหน้าที่เป็นหัวรถจักรพา SME อีก 99% ปรับตัวไปด้วยกันผ่านแพลตฟอร์ม Reinvent Thailand"

Energy Transition เปลี่ยนผ่านพลังงานสะอาด

ดร.อารีพร อัศวินพงศ์พันธ์ นักวิชาการอาวุโสนโยบายพลังงาน สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ระบุว่า แม้ร่างแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้า (PDP 2026) เพิ่มสัดส่วนพลังงานสะอาด และคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) มีมติเมื่อวันที่ 15 ก.ค. เปิดทางซื้อขายไฟฟ้าสีเขียวโดยตรง (Direct PPA) แต่รัฐยังไม่กำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการใช้โครงข่ายไฟฟ้าที่ชัดเจน ทำให้เอกชนประเมินต้นทุนไม่ได้และชะลอการลงทุน การระดมความคิดในที่ประชุมเรื่อง Energy Transition จึงเสนอ 3 มาตรการเร่งด่วน ได้แก่

1. กำหนด Wheeling Charge ให้ชัดเจนและเป็นธรรม เพื่อปลดล็อก Direct PPA
2. เร่งลงทุน Smart Grid และระบบกักเก็บพลังงาน (BESS) รองรับความผันผวนเมื่อพลังงานสะอาดเพิ่มสัดส่วนแตะ 20-30% ตามแผน
3. ปรับโครงสร้างตลาดไฟฟ้าให้ยืดหยุ่น ปลดล็อกระบบซื้อขายไฟฟ้าแบบกระจายศูนย์ และเปิดรับผู้เล่นหลากหลายภายใน 1-2 ปี เพื่อลดความเสี่ยงจากราคา LNG ในตลาดโลกที่ผันผวน

Just Transition การเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรม

วีรชัย มั่นสินธร รองประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และประธานสถาบันวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมอุตสาหกรรมการผลิต (SMI) สะท้อนภาพความท้าทายของภาค SME ว่า ปัจจุบัน SME อยู่ในภาวะลำบากเพียงเพื่อเอาตัวรอดในแต่ละวัน เมื่อมีกฎเกณฑ์ด้าน ESG หรือมาตรการการค้าสีเขียวใหม่ๆ เข้ามา จึงสร้างความกดดันอย่างหนัก การระดมความคิดในมิติ Just Transition จึงได้เสนอกรอบขับเคลื่อนช่วยเหลือ SME 4 ด้าน คือ

1. การเพิ่มขีดความสามารถ: จัดทำโปรแกรม SME Health Check, การเพิ่มผลิตภาพ และการอบรม AI Camps
2. การขยายตลาด: โครงการ China Business Survivor ช่วย SME ขยายตลาดสู่จีนผ่านระบบ Streaming เพื่อลดต้นทุนการส่งออก
3. กลไก Funding Connect: ทำหน้าที่เป็นตัวกลางตรวจเช็กความพร้อม SME แล้วเชื่อมโยงเข้าหาแหล่งทุนสีเขียวของสถาบันการเงินได้ตรงจุด
4. การสร้างนิเวศธุรกิจ ESG: ส่งเสริมให้ SME ปรับตัวได้จริง

"เป้าหมายของ Just Transition คือต้องทำให้เกิดผลเป็นรูปธรรม และทำอย่างไรให้มีเงินเข้ากระเป๋า SME ได้จริง เพื่อให้เขาสามารถปรับตัว รอดชีวิต และเติบโตได้อย่างยั่งยืนในเวทีโลก"

Climate Adaptation ปรับตัวรับมือสภาพภูมิอากาศ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ กรรมการวิชาการ ศูนย์กันก่อนท่วม และหัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดเผยว่า ปัจจุบัน เรื่องความมั่นคงด้านน้ำได้กลายเป็นปัจจัยหลักร่วมกับความมั่นคงด้านพลังงาน ที่นักลงทุนต่างชาติใช้ตัดสินใจเลือกตั้งฐานการผลิตในเขต EEC จากบทเรียนที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ เราเริ่มเห็นชัดว่าโลกกำลังเข้าสู่ภาวะ New Normal ที่รูปแบบฝน สภาพอากาศ และความเสี่ยงเรื่องน้ำเปลี่ยนไปจากอดีต ฝนที่ตกหนักในช่วงเวลาสั้นๆ อาจกลายเป็นเรื่องที่เกิดบ่อยขึ้น ขณะเดียวกัน การขยายตัวของเมือง การเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ และข้อจำกัดของระบบเดิม ก็ยิ่งทำให้ผลกระทบรุนแรงขึ้น เช่น เหตุการณ์ล่าสุด กรุงเทพบางพื้นที่มีฝนสะสมแบบ new normal เกือบ 300 มม. ใน 2-3 วัน เมื่อฝนตกซ้ำขณะที่ระดับน้ำในคลองยังสูง ความสามารถในการรองรับน้ำเพิ่มเติมอาจลดลง ซึ่งจากการระดมความคิดในที่ประชุมเรื่อง Climate Adaptation ได้ 4 แนวทางเปลี่ยนวิกฤติน้ำ สู่เศรษฐกิจมั่นคง คือ

1. BLUE INFRASTRUCTURE: ออกแบบเมืองและโครงสร้างพื้นฐาน ให้ เก็บ-หน่วง-ซึม-ระบายน้ำอย่างเป็นระบบ รองรับน้ำเหนือ น้ำฝน และน้ำหนุน สนับสนุนการลงทุนร่วมรัฐ-เอกชน (PPP) เพื่อเมืองอยู่กับน้ำอย่างปลอดภัย และเสริมเศรษฐกิจแข็งแกร่ง
2. WATER INTELLIGENCE & COMMUNICATION: รวมข้อมูลน้ำทุกหน่วยงานเป็น One Data, One Picture เพื่อให้เห็นสถานการณ์เดียวกัน แปลงข้อมูลเป็น Risk-Warning-Action สื่อสารรวดเร็ว ชัดเจน และเข้าถึง เพื่อเตือนภัยและนำไปสู่การปฏิบัติก่อนเกิดเหตุ สำหรับผู้ใช้แต่ละกลุ่ม
3. WATER SMART COMMUNITY: สร้างชุมชนเข้มแข็ง รู้ความเสี่ยง-มีแผน-ซ้อมรับมือ-ลงมือก่อนน้ำมา โดยเฉพาะการดูแลกลุ่มเปราะบาง โดยเชื่อมชุมชน โรงเรียน ธุรกิจ และรัฐ ร่วมป้องกัน ลดความเสียหาย และฟื้นตัวอย่างรวดเร็ว
4.  NATIONAL WATER COMMAND: ยกระดับการจัดการน้ำเป็น "วาระแห่งชาติ" เชื่อมทุกหน่วยงานด้วยข้อมูล ระบบบัญชาการ และเป้าหมายเดียวกัน ขับเคลื่อน 24/7 Monitoring-Clear Communication-Coordinated Response แจ้งเตือน ตัดสินใจ และรับมือทันท่วงที