เปิดแผนน้ำซัมมิทฯ โมดูลB2-ปิดล้อมเมือง

โจทย์ยากของการจัดการน้ำท่ามกลางสภาพเมืองที่มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม รูปแบบการอยู่อาศัยและทัศนคติของชุมชน อาจทำให้การออกแบบวางผังเมืองใหม่ต้องเจอกับปัญหา แต่ในมุมมองของ "พีรพล เพ็ชรตระกูล" กรรมการผู้จัดการฝ่ายวิศวกรรม ห้างหุ้นส่วนจำกัด สามประสิทธิ์ หนึ่งในกิจการร่วมค้าซัมมิท เอสยูที กลับมองว่าอยู่ในวิสัยที่ทำให้แล้วเสร็จได้ใน 5 ปี

ซัมมิท เอสยูที เกิดจากการรวมตัวของ ทายาทธุรกิจก่อสร้างไทย อย่างสามประสิทธิ์ และเอส.เค.วาย. Joint Venture สัญชาติไทยที่ชนะคะแนนด้านเทคนิค คว้าเอาโครงการบริหารจัดการน้ำในโมดูล B2 การจัดทำผังการใช้ที่ดิน/การใช้ประโยชน์ที่ดินในพื้นที่ลุ่มน้ำ รวมทั้งการจัดทำพื้นที่ปิดล้อมชุมชนและเศรษฐกิจหลัก สำหรับพื้นที่ 17 ลุ่มน้ำ ของโครงการจัดการน้ำ 3.14 แสนล้านบาทไปครอง

จากนี้ไปคนไทยจะเห็นอะไรจากโครงการเม็ดเงิน 13,656.68 ล้านบาท นายพีรพล บอกว่า แม้รัฐจะของต่อรองวงเงินที่เสนอราคาลง 343.32 ล้านบาท แต่เชื่อมั่นว่าคุณภาพงานที่ได้จะไม่ลดลง เนื่องจากในขั้นตอนการเขียนข้อเสนอโครงการในด้านเทคนิค บริษัทได้ระดมความคิดเพื่อคัดเลือกในสิ่งที่ดีที่สุดให้กับประเทศ โดยเน้นเทคโนโลยีที่เป็นไปได้บนพื้นฐานวิศวกรรม

"การประมูลครั้งนี้ไม่เหมือนทั่วไปที่สู้กันด้วยราคา แต่เป็นการตั้งงบประมาณไว้ก่อน และดูว่าจะทำอะไรได้บ้าง ซึ่งบริษัทเองได้เขียนคอนเซปต์ และข้อเสนอด้านเทคนิคไปมากจนต้องกลับมาทบทวนว่า ถ้าต้องยืนราคานี้ไปตลอด 5 ปี จะเดินหน้าต่อไหวหรือไม่ ภายใต้สภาพความผันผวนด้านราคาวัสดุก่อสร้าง และแนวโน้มค่าแรง"

ราคาที่เสนอให้คณะกรรมการพิจารณาเป็นราคาที่คำนวณตามจริง จากเกณฑ์ของกรมบัญชีกลาง สำนักงบประมาณ ส่วนงบประมาณที่ปรับลดลงอยู่ในค่าความเสี่ยงการดำเนินงานที่ปรับลดลง รวมถึงลดค่าใช้จ่ายที่ซ้ำซ้อนในรายโครงการ

"การที่เสนองานเป็นจำนวนมากของซัมมิทฯ เป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้คณะกรรมการคัดเลือกให้คะแนนสูงสุดกับบริษัท เมื่อเทียบเม็ดเงินกับพื้นที่ป้องกันน้ำท่วม กับ Flood Pain ข้อเสนอของบริษัททำได้มากกว่าผู้เสนอโครงการรายอื่น ขณะที่การออกแบบฟังก์ชันของเมืองเพิ่มพื้นที่ป้องกันน้ำท่วมได้มากกว่าเช่นกัน"

ส่วนในกระบวนการเซ็นสัญญาเขาบอกว่า แม้วันนี้โครงการดังกล่าวจะผ่านการรับรองจากคณะรัฐมนตรี แต่ปฏิเสธไม่ได้ว่ายังมีอีกหลายตัวแปรที่ทำให้บริษัทเอกชนไม่แน่ใจ และพูดไปไม่เต็มปากว่าเป็นผู้ชนะในโมดูลนั้นแล้ว เพราะหลังจากเจรจาต่อรองราคาเสร็จสิ้น คณะกรรมการ กบอ. และคณะรัฐมนตรีรับรองในหลักการ ตอนนี้อยู่ในช่วงสูญญา กาศก็ว่าได้จึงต้องรอรายละเอียดของสัญญาอีกครั้ง

"ยังมีหลายตัวแปรที่สำคัญที่ทำให้ไม่มั่นใจ เช่น ผลการตีความของศาลรัฐธรรมนูญ การที่รัฐบาลยังไม่ได้ออกมาบอกว่ารับในราคาที่ต่อรองล่าสุดหรือไม่ ความไม่ชัดเจนในรายละเอียดของการจัดจ้างบริษัทที่ปรึกษาร่วมเซ็นสัญญา" เขาอธิบาย

ส่วนแนวคิดในการดำเนินการโมดูล B2 ในมุมมองของผู้บริหารสามประสิทธิ์คือ บริเวณแนวน้ำท่วมจากจังหวัดอุตรดิตถ์ลงมา ถ้าไม่มีอ่างเก็บน้ำ หรือป่าช่วยชะลอน้ำเลย สิ่งที่ต้องทำคือการปิดล้อมพื้นที่ชุมชนและเขตเศรษฐกิจหลักสำคัญ โดยอาศัยหลักการขยายตัวของเมืองและประชากร ตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 11 ซึ่งแบ่งตามลักษณะภูมิประเทศและสาธารณูปโภคที่มีอยู่ วิธีการคือลงพื้นที่ไปแต่ละเมือง และคิดว่าจะทำอย่างไรต่อ

"เมื่อเทียบกับความเสียหาย 1.4 ล้านล้านบาท ในปี 2554 ถ้ามีทำพื้นที่ปิดล้อมไว้ก่อนความเสียหายจะเหลือแค่ 20% ในพื้นที่เกษตร ขณะที่เมืองสำคัญ อย่าง พิษณุโลก นครสวรรค์ อยุธยา และกรุงเทพ ไม่ได้ความเสียหายจากเหตุการณ์น้ำท่วม โดยที่ระบบสาธารณูปโภคยังต้องและคมนาคมเชื่อมต่อกันได้ด้วย" พีรพลขยายความ

ซัมมิท เอสยูที เริ่มวิเคราะห์โครงการในทุกรายละเอียด ศึกษาในทุกแผนงาน รวมถึงลงทุนซอฟต์แวร์ช่วยวิเคราะห์ กว่า 10 ล้านบาท สร้างแบบจำลอง เพื่อตอบโจทย์ว่าถ้าไม่มีอ่างเก็บน้ำ ฟลัดเวย์ แก้มลิง จะต้องออกแบบทำนบกั้นน้ำอย่างไร โดยได้เสนอโครงการทั้ง 2 โมดูล คือพื้นที่ปิดล้อมในลุ่มน้ำเจ้าพระยา และลุ่มน้ำอื่นๆ อีก 17 ลุ่มน้ำ โดยชนะคะแนนในโมดูลเดียว คือ B2

รายละเอียดการทำพื้นที่ปิดล้อมใน 17 ลุ่มน้ำ คือต้องทำเป็นแยกภาค กระจายพื้นที่ออกไป ในพื้นที่สำคัญเพื่อรองรับการเชื่อมต่อไปยังเขตเศรษฐกิจสำคัญของ AEC ทั้งภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ อาทิ หาดใหญ่ ปราจีนบุรี สกลนคร นครพนม และตาก โดยเชื่อมต่อกับโครงการพัฒนาเขตเศรษฐกิจของแต่ละจังหวัดที่มีอยู่

"พื้นที่ปิดล้องเป็นแผนที่ต้องวางในแต่ละเมือง โดยโมเดลในแต่ละพื้นที่จะมีขนาดเล็กลงเมื่อเทียบกับการทำพื้นที่ปิดล้อมในลุ่มน้ำเจ้าพระยา" พีรพลกล่าว และว่า สิ่งที่บริษัทเสนอ ไม่ได้มองแค่การแก้ปัญหาภัยน้ำท่วมในลุ่มน้ำเจ้าพระยา แต่ได้เสนอ Conjuctive use ที่สำคัญ เช่นการใช้น้ำใต้ดินที่รัฐบาลเริ่มนำมาใช้ ซึ่งต้องยอมรับว่าหลายคอนเซปต์ตรงกับที่บริษัทเสนอ"

เขายกตัวอย่างพื้นที่ปิดล้อมใน อ.หาดใหญ่ โดยสภาพพื้นที่เป็นภูเขา สามารถปิดล้อมเป็นรูปตัว C เข้าหาสันเขา ตามเทคนิควิศวกรรม และใช้ศักยภาพของคลอง ร.1-5 ช่วงเร่งระบายน้ำ ไม่ให้เข้าสู่พื้นที่เศรษฐกิจสำคัญ หรือตัวเมือง โดยที่การคมนาคมไม่ถูกตัดขาด

แนวพื้นที่ป้องกันน้ำ ในช่วงเวลาปกติอาจมีรูปแบบเป็นกำแพงคอนกรีตที่มาพร้อมต้นไม้ สวนสาธารณะ เป็นทางวิ่งหรือทางจักรยาน แต่จะเป็นแนวป้องกันน้ำเวลาที่ Flood ยกตัว ต้องให้น้ำผ่าน โดยที่ไม่เข้าสู่เมือง ซึ่งหลักการของการทำพื้นที่ปิดล้อมคือเมืองต้องมีศกยภาพในการเอาน้ำออกจากพื้นที่ได้ โดยอาศัยระบบวิศวกรรมประตูน้ำ ระบบสูบเพื่อเอาน้ำในพื้นที่แอ่งกระทะออก

"ประเทศไทยมีพื้นที่อยู่ 5 แสน ตร.กม. พื้นที่ 17 ลุ่มน้ำที่ถูกแบ่งออกมามีพื้นที่โดยประมาณ 3 แสน ตร.กม. เขตเศรษฐกิจสำคัญโดยหลักแล้วคิดเป็นพื้นที่ไม่เกิน 4 หมื่น ตร.กม. อย่างพื้นที่ในอำเภอหาดใหญ่ กันได้แค่หลักร้อน แต่ 1 ใน 10 ต้องเป็นพื้นที่สำคัญและลดความสูญเสียได้ เช่นศูนย์ราชการ เขตที่อยู่อาศัยหนาแน่น" เขากล่าว

ขณะที่ นายนฤดม สกุลยง กรรมการผู้จัดการ บริษัท เอส.เค.วาย. คอนสตรัคชั่น จำกัด ซึ่งถือเป็นหัวขบวนของกลุ่มซัมมิท เอสยูที อีกคนหนึ่งบอกว่า ที่ผ่านมาบริษัทได้เก็บข้อมูลในแต่ละพื้นที่เพื่อทำข้อเสนอโครงการทั้งด้านแนวคิดและเทคนิค ประสบการณ์จากการลงพื้นที่ในหลายๆ โครงการมากว่า 30 ปี อาจเป็นข้อได้เปรียบของ ซัมมิท เมื่อเทียบกับบริษัทจากต่างประเทศที่ใช้เทคโนโลยีแผนที่ภาพถ่ายดาวเทียม และซอฟต์แวร์ช่วยวิเคราะห์

"บางส่วนของโครงการอาจต้องของ EIA เช่นที่ปราจีนบุรี และหาดใหญ่ หรือทำประชาพิจารณ์ IEE ในบางส่วนที่ยังไม่เข้าข่ายต้องทำ EIA เนื่องจากไม่กระทบต่อมวลชนและไม่ได้ใช้พื้นที่ราษฎร ต้องเวนคืนมากนัก"

สิ่งที่ทำให้ผู้บริหารซัมมิท เอสยูที มั่นใจว่าโครงการจะแล้วเสร็จได้ใน 5 ปี มาจาก ประสบการณ์ด้านงานก่อสร้างอย่างน้อย 60 จังหวัด ทั่วประเทศ ที่บริษัทเดินหน้ามากว่า 40 ปี เฉลี่ยปีละกว่า 20 โครงการ พื้นที่ 3-5 แสน ตร.กม. ที่แตกต่างกันทั้งลักษณะพื้นที่ และประชาชน ซึ่งความเข้าใจเป็นข้อได้เปรียบ

แต่อย่างไรก็ตาม ประเด็นความเสี่ยงของโครงการในโมดูลพื้นที่ปิดล้อม คือตัวแปรด้านวัสดุ ราคา และแรงงาน โดยการยืนราคาแบบปรับไม่ได้ตลอด 5 ปี ในช่วงการร่างสัญญาอาจต้องขอให้รัฐบาลคุมราคาค่าวัสดุ ขอเปิดมาตรการเสริม หรือ กฎหมายลูก เช่น พรก.ที่ดิน ว่าจะช่วยได้มากน้อยแค่ไหน

ในส่วนข้อกังวลจากแรงต้านของคนในพื้นที่ที่อาจไม่เห็นด้วยกับโครงการ เขามองว่า ตราบใดที่ภาคประชาชน และสังคม มองว่าจะหากำไรจากโครงการนี้โดยเรียกค่าเวรคืนมากกว่าที่ควรจะเป็น เพราะคิดว่าเป็นโครงการที่มีเงินลงทุนสูง จะเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้โครงการเดินหน้าต่อได้ยาก แต่จากการลงพื้นที่ในเบื้องต้น ชุมชนส่วนใหญ่ให้ความร่วมมือ ในส่วนที่ไม่ให้ความร่วมมือ บริษัทเลือกที่จะย้ายไปสำรวจในพื้นที่ใกล้เคียงแค่ เพื่อลดปัญหาความขัดแย้ง

แนวพื้นที่วางไว้อาจจะถูกปรับในรายละเอียดอีก อีกทั้ง ช่วงเวลาของการก่อสร้าง ฤดูกาลมีผล หากเริ่มก่อสร้างในฤดูผลอาจทำให้เสียเวลา ไปจนถึงปลายปี ซึ่งภายหลังเซ็นสัญญา เชื่อว่าจะเกิดความชัดเจนมากขึ้นทั้งหน่วยงานภาครัฐที่กำกับดูแลโครงการ ตลอดจนบริษัทที่ปรึกษาโครงการที่ต้องลงพื้นที่ ทำงานร่วมกัน

"วันนี้ ต้องยอมรับว่าบริษัทเอกชนที่เข้าร่วมประมูลในโครงการนี้มีความตั้งใจจริง ในส่วนของซัมมิท เอสยูที ได้ใช้เงินลงทุนไปไม่ต่ำกว่า 10 ล้านบาท ทั้งค่าใช้จ่ายด้านธรรมเนียม หลักประกัน 5% ของมูลค่าโครงการ รวมถึงซอฟต์แวร์วิเคราะห์โครงการ แต่ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่เราในฐานะลูกหลานคนจีนที่มาตั้งถิ่นฐานอยู่ในประเทศไทย อยากทำให้แผ่นดินที่อยู่ การศึกษาครั้งนี้ก็เหมือนทิ้งตำราเล่มหนึ่งให้กับประเทศ โดยที่รัฐแทบไม่ต้องลงทุนอะไรเลย"เขากล่าวทิ้งท้าย