รางวัลใหญ่ของ 'โปลันสกี้' ที่แยกฝรั่งเศสเป็นฝักฝ่าย

โรมัน โปลันสกี้ ผู้ยังคงเป็นที่ต้องการในสหรัฐอเมริกาจากข้อหาข่มขืนเด็กหญิงอายุ 13 ปี คว้ารางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยมในงานประกาศผลรางวัลซีซาร์

เขาได้รับรางวัลจากหนังเรื่อง J’accuse ซึ่งมีเสียงปรบมือน้อยมากๆ เมื่อชื่อของเขาถูกประกาศในงาน ขณะที่นักวิจารณ์หลายคนบอกว่า รางวัลจากหนังเรื่อง J’accuse ที่ โรมัน โปลันสกี ได้รับ เน้นย้ำปัญหาใหญ่ในสังคมฝรั่งเศส

เสียงในโลกชั้นสูงของวงการหนังฝรั่งเศส หนึ่งในเสาหลักทางวัฒนธรรมของประเทศได้นั้นแตกเป็นฝักฝ่ายเมื่อชื่อของ โรมัน โปลันสกี้ ถูกประกาศให้รับรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยมในงานประกาศผลรางวัลซีซาร์ ที่ถือได้ว่าเป็นงานออสการ์ของฝรั่งเศส

ในค่ำคืนเดียวกันนั้น นักแสดงหลายคนเดินออกไปจากงานทันทีที่ได้ยินผลการประกาศ หลังจากนั้นงานประกาศผลรางวัลซีซาร์ ซึ่งมีสมาชิกเป็นผู้เชี่ยวชาญในวงการหนัง 4,680 คน ได้ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากกรณีนี้

สำหรับคณะกรรมการมีจำนวนสมาชิกที่เป็นผู้หญิง 35% และจะได้เข้าร่วมในคณะได้ก็ต่อเมื่อมีคนสนับสนุนสองคน และต้องมีส่วนร่วมในหนังสามเรื่องภายใน 5 ปีที่ผ่านมา

การมอบรางวัลนี้ให้กับ โปลันสกี้ ถูกมองว่าเป็นการยั่วยุและตบหน้าผู้ที่ตกเป็นเหยื่อการล่วงละเมิดทางเพศและกลุ่มผู้รณรงค์ #MeToo ที่พยายามดิ้นรนเพื่อให้ได้รับการยอมรับในฝรั่งเศส โดยภายนอกสถานที่จัดงาน ได้มีกลุ่มผู้คนที่ประท้วงและเข้าปะทะกับตำรวจ ส่วนผู้กำกับวัย 86 ปีไม่ยอมเข้าร่วมงานโดยบอกว่าเค้ากลัวยังอยู่ห่าง ๆ เขาบอกว่าเขากลัวถูกรุมประชาทัณฑ์

เออร์ซูลา เล เมนน์ นักเคลื่อนไหวจากแคมเปญ Osez le Féminisme ที่ประท้วงอยู่ภายนอกงานได้บอกว่า งานดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลงในโลกภาพยนตร์ของฝรั่งเศสเลย

J’Accuse ของ โปลันสกี้ ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลซีซาร์อวอร์ด 12 สาขา และได้ไปทั้งรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยม ดัดแปลงบทยอดเยี่ยม และรางวัลออกแบบเครื่องแต่งกายยอดเยี่ยม

“โปลันสกี้ นำเสนอตัวเองเหมือนเหยื่อเหมือน เดรย์ฟัส และใช้ภาพยนตร์เพื่อป้องกันตัวเอง สำหรับผู้หญิงที่กล้าจะออกมาพูดถึงการถูกละเมิดที่ทำให้พวกเธอต้องทนทุกข์ทรมาน มันเจ็บปวดอย่างมากกับการที่ได้เห็นผู้ชายคนนี้เมื่อเห็นชายคนนี้มีชื่อเสียงโด่งดัง” เลอเมนน์ บอก

นอกจากนี้ อาเดล แอเนล นักแสดงหญิงชาวฝรั่งเศสได้เปิดเผยว่าเธอถูกล่วงละเมิดทางเพศเมื่อยังเป็นเด็กจากผู้กำกับคนอื่น เธอตะโกนว่า “น่าละอาย” ขณะที่เธอออกจากงานไป ตามด้วยคนอื่นๆ รวมถึงผู้กำกับ เซลีน เซียมมา ทำให้พิธีกรของงานอย่าง ฟลอเรนซ์ ฟอเรสติ ยังไม่สามารถกลับไปปิดงานได้ เธอทวีตว่าเธอรู้สึก “ขยะแขยง”

อเล็กซิส พูลิน นักข่าวชาวฝรั่งเศสและผู้ร่วมก่อตั้งเว็บไซต์สื่อออนไลน์กล่าวว่า หลายๆ คนในฝรั่งเศสต่างรู้สึกแบบเดียวกัน “คนฝรั่งเศสมากมายที่รู้สึกขยะแขยงกับเหตุการณ์นี้ สิ่งที่เกิดขึ้นมันผิดและผมก็พูดเรื่องนี้มาตลอด ไม่ยุติธรรมเลยที่ โปลันสกี้ จะได้รับเกียรตินี้” เขาบอก

“การมอบรางวัลให้ โปลันสกี้ เหมือนเป็นแถลงการณ์กลายๆ หนังคือสิ่งที่มีคนกลุ่มใหญ่ทำงานร่วมกัน ไม่ใช่แค่ตัวเขาคนเดียว การให้รางวัลก็เท่ากับช่วยปกป้องเขา มันสื่อว่า คุณเข้าถึงตัวเขาไม่ได้หรอกและกลุ่มชนชั้นสูงของวงการหนังฝรั่งเศสก็จะเกาะกลุ่มเหนียวแน่น เหมือนเป็นม็อบคนทำหนังและเขาเป็นเจ้าพ่อ”

“เป็นการสื่อสารกับเหยื่อทั้งหลายว่า เราไม่อยากฟังพวกคุณ คุณมันไร้ค่าและเราไม่ไว้ใจพวกคุณ”

J’Accuse หรือชื่อภาษาอังกฤษคือ An Officer and a Spy เล่าเรื่องของ อัลเฟรด เดรย์ฟัส นายทหารฝรั่งเศสที่ถูกกดขี่ข่มเหงในยุค 1890 ซึ่งถูกตัดสินว่ามีข้อหาทรยศ ในการสัมภาษณ์เพื่อโปรโมทหนัง โปลันสกี้ ได้ยอมรับว่ามองตัวเองเป็นเหมือน เดรย์ฟัส

“ผมคุ้นเคยกับเครื่องมือที่ใช้ในการประหัตประหารในหนัง ผมมองเห็นความมุ่งมั่นที่จะปฏิเสธข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นและประณามผมในสิ่งที่ผมไม่ได้ทำ คนส่วนใหญ่ที่ข่มขู่ผมก็ไม่ได้รู้จักผมหรือรู้อะไรเกี่ยวกับคดีเลย”

พูลิน บอกว่า งานประกาศผลรางวัลนี้ได้เปิดเผยปัญหาลึกๆ ในสังคมฝรั่งเศส

“โปลันสกี้ หนีมากบดานที่ฝรั่งเศส แล้วฝรั่งเศสก็ยอมรับนักข่มขืนที่กำลังหนี เพราะพวกเขาเป็นศิลปิน และนี่คือปัญหาใหญ่ของสังคมฝรั่งเศส”

โปลันสกี้ ได้ยอมรับว่าข่มขืน ซาแมนธา เกลีย์ ในปี 1977 หลังจากถูกตั้งข้อหารุนแรง ขณะที่รอการพิจารณาคดี เขาได้หลบหนีออกจากสหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศสได้ปฏิเสธที่จะส่งผู้ร้ายข้ามแดน

ตั้งแต่นั้นมา จำนวนข้อกล่าวหาการล่วงละเมิดทางเพศอีกหลายคดีที่เกี่ยวข้องกับผู้กำกับเจ้าของผลงานดังอย่าง Rosemary’s Baby ล่าสุดก็เป็น วาเลนทีน มองนิเยร์ ช่างภาพชาวฝรั่งเศส ได้กล่าวหา โปลันสกี้ ว่าข่มขืนเธอในปี 1975 ตอนที่เธออายุ 18 ปี ที่บ้านของเขาในประเทศสวิตเซอร์แลนด์

โปลันสกี้ ได้ปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมด

เขาได้รับการสนับสนุนจาก เบอร์นาร์ด-อองรี เลวี นักปรัชญาชาวฝรั่งเศสที่ทวีตว่า “รอจนกว่า โปลันสกี้ จะหายไปและตอบโต้กลับมาไม่ได้ จะล้อเลียน เยาะเย้ย ทำให้เขาเสียเกียรติ น่ารังเกียจ และไปไกลถึงขั้นจะเอ่ยชื่อเขาออกมา สื่อถึงความน่าสังเวชที่แท้จริงในคืนที่ผ่านมา”

ด้านผู้ประท้วงที่อยู่ข้างนอกงานได้ปะทะกับตำรวจเนื่องจากพวกเขาพยายามจะเข้าไปในอาคาร ทำให้ตำรวจใช้กระบองเหล็กในการปะทะ รวมถึงใช้สเปรย์พริกไทยกับผู้ประท้วงที่ถือป้ายเขียนว่า “ไม่มีรางวัลซีซาร์ให้พวกข่มขืน”