เบโด้หนุนเพิ่มรายได้เกษตรกรด้วยเห็ดไมคอร์ไรซา

สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ(องค์การมหาชน)หรือเบโด้ หนุนสร้างองค์ความรู้ด้านการใช้เห็ดไมคอร์ไรซาหรือเห็ดป่าสู่ชุมชน เผยต้นไม้เจริญเติบโตได้มากกว่าเดิมหลายเท่า  ช่วยสร้างงาน สร้างอาชีพ ฝ่าวิกฤตโควิด ชี้พื้นที่นำร่องที่แพร่ประสบความสำเร็จ ขยายสู่อีกหลายจังหวัด

ดร. ธนิต ชังถาวร รองผู้อำนวยการ สำนักงานพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ เปิดเผยว่า จากคุณสมบัติของเห็ดไมคอร์ไรซา ที่สามารถช่วยทำให้ต้นไม้เจริญเติบโตได้มากกว่าเดิมหลายเท่า ทำให้เบโด้สนับสนุนการทำวิจัยและส่งเสริมเกษตรกรในการปลูกพืชชนิดต่างๆ ร่วมกับการใช้เห็ดไมคอร์ไรซา เพื่อช่วยสร้างงาน สร้างอาชีพ และรายได้ โดยเห็ดไมคอร์ไรซา คือเห็ดป่า เช่น เห็ดเผาะ เห็ดระโงก เห็ดตะไคล เห็ดน้ำหมาก เห็ดน้ำแป้ง เห็ดถ่าน เป็นต้น หลายชนิดสามารถรับประทานได้

เห็ดไมคอร์ไรซาสามารถผลิตสารอาหารที่เป็นประโยชน์แก่ต้นไม้ ขณะเดียวกันก็อาศัยต้นไม้ที่ผลิตสารอาหารให้แก่เห็ด ซึ่งวิถีการเพาะเห็ดไมคอร์ไรซานั้นมีมายาวนาน โดยเฉพาะในภาคเหนือและภาคอีสาน โดยในปี 2562 เบโด้ได้สนับสนุนนักวิจัย ทำการวิจัยในเรื่องของเห็ดไมคอร์ไรซา เนื่องจากต้องการตอบโจทย์ความต้องการของคนในชุมชนทางด้านความหลากหลายทางชีวภาพ และสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้เพื่อการสร้างงาน สร้างอาชีพในชุมชน

“เราตั้งโจทย์ว่าทำอย่างไรวิถีชาวบ้านจะสามารถใช้ประโยชน์จากเห็ดไมคอร์ไรซา เหมือนกับพวกเขามีซูเปอร์มาร์เก็ตในบ้านของตัวเอง สร้างอาชีพ สร้างรายได้เพิ่มขึ้น จึงนำมาสู่งานวิจัยของมหาวิทยาลัยแม่โจ้ และเริ่มการทดลองในพื้นที่จังหวัดแพร่ ซึ่งประสบความสำเร็จมากในแปลงทดลอง”

ผลการศึกษาพบว่าต้นไม้เติบโตมากกว่าปกติเมื่อใส่เห็ดไมคอร์ไรซา นับเป็นความมหัศจรรย์ โดยจากการทดลองต้นไม้ทุกแปลงที่ใช้เชื้อเห็ดร่วมด้วยเติบโตมากกว่าปกติ และเรายังขยายการศึกษาว่าต้นไม้ใดเหมาะกับเห็ดชนิดใด เช่นไม้ผลเหมาะกับเห็ดตับเต่า ไม้ยางนาเหมาะกับเห็ดเผาะ โดยเราจะศึกษาต้นไม้ชนิดต่างๆ ว่าเหมาะกับเห็ดประเภทใด เพื่อขยายองค์ความรู้ โดยเฉพาะพืชเศรษฐกิจเช่น มะม่วง กาแฟฯลฯ

ทั้งนี้หลังประสบความสำเร็จในการทดลองที่จังหวัดแพร่ ก็ได้ขยายไปยังจังหวัดอื่นๆ เช่น น่าน พะเยา เชียงราย เชียงใหม่ เพชรบูรณ์ สกลนคร จนถึงลงไปที่ภาคใต้อย่างสงขลา โดยเบโด้มุ่งสนับสนุนองค์ความรู้นี้ให้แก้ชุมชน ให้สามารถพึ่งพาตัวเอง ลดผลกระทบการบุกรุกป่า และแก้ปัญหาเรื่องสิ่งแวดล้อม เพิ่มพื้นที่สีเขียว โดยเฉพาะในช่วงโควิดที่กระทบทุกระดับ ต้องการให้เกษตรกรมีรายได้ มีอาชีพ พึ่งพาตัวเองจากภายในชุมชนได้ สร้างนักวิจัยระดับชุมชนเองขึ้นมา เพราะเศรษฐกิจชีวภาพเป็นกลไกช่วยเศรษฐกิจระดับรากหญ้ากลไกหนึ่ง และช่วยนำพาประเทศไทยให้ก้าวผ่านโควิดไปได้

ผศ.ดร.วรรณา มังกิตะ อาจารย์ประจำหลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต (การจัดการป่าไม้) นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแม่โจ้ - แพร่ เฉลิมพระเกียรติ กล่าวว่า ทีมงานได้ร่วมกับชุมชนในการเพาะเห็ดในชุมชน และเลือกแปลงเกษตรกร โดยการวางแผนการปลูกพืชผสมผสานหลากหลาย ทั้งพืชผัก ไม้ผล ไม้ป่า แล้วทดลองใส่เห็ดไมคอร์ไรซาในต้นไม้ เฝ้าดูการเจริญเติบโตทุก 6 เดือน ปรากฏว่าต้นไม้เติบโตมากกว่าปกติตั้งแต่เดือนที่ 3 เมื่อใส่เชื้อเห็ดเพียง 2 ครั้ง นับว่าพื้นที่ทดลองประสบความสำเร็จอย่างมาก  

นายนพพร มิ่งสุวรรณ ผู้นำชุมชนบ้านบุญแจ่ม ต.น้ำเลา อ.ร้องกวาง จ.แพร่ ภายใต้การสนับสนุนจากสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วว.) กล่าวว่า เมื่อทดลองใส่เห็ดไมคอร์ไรซาในต้นไม้ชนิดต่างๆ พบว่าทำให้ต้นไม้เติบโตเร็วกว่าปกติ และรายได้เพิ่มขึ้น ตัวอย่างเช่นเมื่อใส่เชื้อเห็ดในผักกูด ทำให้ผักกูดโตเร็ว ต้นใหญ่และแข็งแรงกว่าปกติ 2 เท่า เมื่อจำหน่ายครั้งละ 50-100 มัด ทำรายได้เพิ่มราว 500-1 พันบาท หรือการใส่ในกาแฟก็ทำให้ต้นกาแฟออกดอกตั้งแต่1 ปี และเมื่อไม่ถึง 2 ปีก็ได้ผลผลิตดกมาก รวมถึงต้นมะม่วง ต้นเงาะ ต้นหว้า ต้นอโวคาโด ล้วนให้ผลผลิตเร็วและมากกว่าปกติ เพิ่มรายได้มากขึ้น