17ข้อห้าม ว่าที่'ผู้สมัครเลือกตั้ง'

ช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมากรรมการร่างรัฐธรรมนูญ พิจารณาในหมวดที่ว่าด้วยรัฐสภา สิ่งที่หลายคนจับตาดูคือการกำหนดคุณสมบัติผู้ที่จะลงสมัครรับเลือกตั้ง  เพราะการกำหนดคุณสมบัติผู้ลงสมัครรับเลือกตั้งนั้น เรียกง่ายๆว่าเป็นการกำหนดสเป็คนคนที่จะเข้ามาสู่การเมือง ในฐานะปวงชน   และสเป็คที่ว่าก็มีทั้งข้อพึงปรารถนาภายและข้อไม่พึงปรารถนาภายในนาม "ลักษณะต้องห้าม" 

โดยครั้งนี้ได้กำหนดคุณสมบัติต้องห้ามของผู้ที่จะลงรับสมัครรับเลือกตั้ง ส.ส.  ถึง 17 ข้อ   โดยหากเปรียบเทียบกับรัฐธรรมนูญฉบับ  2550 มีข้อห้าม 14 ข้อ ขณะที่รัฐธรรมนูญฉบับ 2540 มีข้อห้าม 14 ข้อเช่นเดียวกัน  

ทั้งนี้ข้อห้าที่กรรมการร่างรัฐธรรมนูญกำหนดจะประกอบด้วย

1. ติดยาเสพติดให้โทษ  

2. เป็นบุคคลล้มละลาย หรือเคยเป็นบุคคลล้มละลายทุจริต

3. เป็นบุคคลผู้มีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิเลือกตั้ง ตามมาตรา ...  

4. ถูกหรือเคยถูกสั่งเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง

5. ต้องคำพิพากษาให้จำคุกและถูกคุมขังอยู่โดยหมายของศาล

6.เคยได้รับโทษจำคุก โดยได้พ้นโทษมายังไม่ถึง 10 ปี นับถึงวันเลือกตั้ง เว้นแต่ในความผิดอันได้กระทำโดยประมาทหรือความผิดลหุโทษ  

7. เคยถูกสั่งให้พ้นจากราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจเพราะทุจริตต่อหน้าที่ หรือถือว่ากระทำการทุจริตหรือประพฤติชอบในวงราชการ

8. ต้องหรือเคยต้องคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดินเพราะร่ำรวยผิดปกติ หรือมีทรัพย์สินเพิ่มขึ้นผิดปกติ  

9. ต้องหรือเคยต้องคำพิพากษาอันถึงที่สุดว่ากระทำการผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ หรือต่อตำแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม หรือกระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยความผิดของพนักงาน ในองค์การหรือหน่วยงานของรัฐ หรือกระทำความผิด ฐานทุจริตหรือประพฤติมิชอบ

10. ต้องหรือเคยต้องคำพิพากษาว่ากระทำการอันทำให้การเลือกตั้งไม่สุจริตหรือไม่เที่ยงธรรม  

 11. ต้องหรือเคยต้องคำวินิจฉัยหรือคำพากษาของศาลรัฐธรรมนูญ ศาลฎีกา หรือศาลฎีกาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ให้พ้นจากตำแหน่ง 12. เป็นข้าราชการซึ่งมีตำแหน่งหรือเงินเดือนประจำนอกจากข้าราชการการเมือง  

13. เป็นสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น

14. เป็นหรือเคยเป็นสมาชิกวุฒิสภาและสมาชิกภาพสิ้นสุดแล้วไม่เกิน 2 ปี

15. เป็นพนักงานหรือลูกจ้างของหน่วยราชการ หน่วยงานของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ หรือเป็นเจ้าหน้าที่อื่นของรัฐ  

16. เป็นตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ กรรมการการเลือกตั้ง ผู้ตรวจการแผ่นดิน กรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ กรรมการตรวจเงินแผ่นดิน หรือกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ

17. อยู่ในระหว่างต้องห้ามมิให้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

โดยข้อที่เพิ่มขึ้นมาจากทั้งสองฉบับก่อนหน้านี้ คือมาตรการที่เราเรียกกันว่าการป้องกันผู้ทุจริตไม่ว่าจะเป็นรูปแบบไหนไม่ให้เข้าสู่กระบวนการเมืองเช่น การต้องคำพิพากษาเรื่องการทุจริตเลือกตั้ง หรือการกำหนดอย่างละเเอียดเรื่องการกระทำความผิดต่อหน้าที่ โดยเฉพาะหน้าที่ที่เกี่ยวกับการยุติธรรม และไม่จำกัดว่าต้องเป็นกฎหมายว่าด้วยการทุจริต แต่ยังหมายถึงการทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยความผิดของพนักงานในองค์กรนั้นๆ