กลไกปราบ 'มาเฟียลอตเตอรี่'

หลังจาก “คสช.” ยึดอำนาจ 22 พฤษภาคม 2557 ผ่านไปไม่ถึงเดือน พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ในฐานะหัวหน้า คสช. ประกาศผ่านสื่อมวลชน เมื่อวันที่ 17 มิถุนายนของปีเดียวกัน ว่า หนึ่งในภารกิจเร่งด่วนคือ ทำให้สลากกินแบ่งรัฐบาลหรือลอตเตอรี่ ขายในราคา 80 บาท

“ทำไมขายเกินราคาถึงคู่ละ 100-110 บาท ต้องแก้ไขระเบียบใหม่ หากมีเรื่องผลประโยชน์ก็ต้องยกเลิก หรือนำผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นเข้ามาสู่ระบบและนำไปพัฒนาประเทศ จะต้องทำให้ราคาจำหน่ายสลากกินแบ่งรัฐบาลตรงตามที่ระบุในตัวสลากินแบ่งรัฐบาล คือ 80 บาท”

จากนั้นมีคำสั่งแต่งตั้ง “สมชัย สัจจพงษ์” อธิบดีกรมศุลกากร ให้มาควบตำแหน่งประธานกรรมการสลากกินแบ่งรัฐบาล หรือที่เรียกว่า “ประธานบอร์ด” พร้อมด้วยกรรมการอีก 4 คน ในวันที่ 2 กรกฎาคม 2557

ช่วงเวลา 9 เดือน ที่ผ่านมา นายสมชัยเข้าทำงานสะสางโครงสร้างสำนักงานสลากฯ นั้น ได้พยายามหาวิธีเพื่อปรับกลไกราคาลอตเตอรี่ให้ลดลงเหลือ 80 บาท ด้วยการเสนอนโยบายแก้ปัญหา 4 แนวทางด้วยกัน ได้แก่ 1.เลื่อนวันจำหน่ายสลากในส่วนกลาง และส่วนภูมิภาค ให้มีระยะเวลาขายสั้นลง เพื่อป้องกันการรวมชุดเลขเด็ดของกลุ่มผู้ขาย 2.จัดสรรจำนวนสลากเพิ่ม ให้แก่ผู้ขายรายย่อย 3.จับกุมผู้ขายเกินราคาและให้ยึดโควตาสลากคืน 4.เพิ่มจำนวนสลาก จากปัจจุบันพิมพ์อยู่ที่ 72 ล้านฉบับต่องวด และเปิดผู้จำหน่ายให้แก่ประชาชนทั่วไป เพื่อทำให้ราคาปรับลดลงมาตามกลไกตลาด

แต่ดูเหมือนแนวทางข้างต้นจะทำสำเร็จเป็นรูปธรรมแค่ข้อ 4 คือ เพิ่มสลากขายให้ผู้พิการรายย่อย 2 ล้านฉบับ เมื่อเดือนสิงหาคม 2557 แต่เป็นเพียงส่วนน้อยเท่านั้น เพราะการเพิ่มจำนวนอย่างไม่จำกัดนั้นต้องผ่านการพิจารณาหลายขั้นตอน ส่วนอีก 3 แนวทางที่เสนอข้างต้น ยังไม่มีนโยบายอะไรชัดเจนออกมา

นอกจากนี้ยังผลักดันร่างกฎหมายฉบับใหม่ โดยวันที่ 10 มีนาคม 2557 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบให้มี "ร่าง พ.ร.บ.สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล" ฉบับใหม่ เพื่อแก้ปัญหาลอตเตอรี่ราคาแพง คาดว่าจะประกาศใช้ทันภายในปี 2558 เนื่องจากช่วงเดือนมิถุนายน 2558 มีโควตาสลากกินแบ่งหมดสัญญาประมาณ 48 ล้านฉบับ จากทั้งหมด 74 ล้านฉบับ และที่เหลือทยอยหมดสัญญาตั้งแต่เดือนกรกฎาคม-ธันวาคม 2558

แต่แล้วจู่ๆ นายสมชัยก็ถอดก๊อก “ประกาศลาออก” จากตำแหน่งประธานบอร์ดกองสลากเมื่อวันอาทิตย์ที่ 26 เมษายน 2558 พร้อมให้เหตุผลว่า

“รู้สึกพอใจกับผลงาน 8-9 เดือน ที่ผ่านมา แต่ทำงานถึงจุดหนึ่งปัญหายังไม่คลี่คลาย ราคาสลากยังแพงเหมือนเดิม ผลงานยังไม่เป็นที่พอใจของประชาชน ควรหลีกทางเพื่อให้คนอื่นมาทำแทน”

"ธนากร คมกฤส" ผู้ประสานงานเครือข่ายประชาชนปฏิรูปสลาก วิเคราะห์ให้ฟังว่า ปัญหามาเฟียหรือผู้มีอิทธิพลมืดในกองสลากนั้น ทุกคนรู้ดีว่ามีจริงแต่ปราบไม่ได้ เพราะมีผลประโยชน์มหาศาลมาเกี่ยวข้อง กลไกปราบมาเฟีย “กองสลาก” ต้องตัดคนกลางออกไปให้ได้ ก็คือกลุ่มคนที่มีเงินสดๆ ไปซื้อสลากมาแจกจ่ายให้ผู้ค้ารายย่อย ส่วนนี้สำคัญ เพราะเป็นหลักประกันว่าสำนักงานสลากฯ ขายสลากหมดแน่นอน

“คนกลุ่มนี้เป็นเสือนอนกิน รู้ๆ กันอยู่ในแวดวงว่ามีใครบ้าง สามารถเอาเลขเด็ดมารวมชุดขายแผ่นละ 120-150 บาทได้ กำไรจากต้นทุนที่ซื้อมา 74.40 ถือว่าเยอะมากได้แผ่นละ 50-60 บาท เป็นผู้กำหนดราคาขายของท้องตลาดอย่างแท้จริง มีเครือข่ายในการกระจายลอตเตอรี่ขายทั่วประเทศ ส่วนแบ่งยี่ปั๊ว ซาปั๊ว แผงขาย ฯลฯ ทำเป็นระบบมานาน ใครจะเข้าไปแก้ต้องจัดการส่วนนี้ให้ได้"

ธนากรสรุปสั้นๆ ว่า กลไกปราบมาเฟียมี 3 วิธีคือ 1.ตั้งกองทุนรับซื้อคืนลอตเตอรี่ที่ขายไม่หมดเพื่อให้ผู้จำหน่ายรายย่อยไม่ต้องแบกรับต้นทุนมากไป 2.ลดจำนวนเงินส่งรายได้ให้รัฐจากที่จำหน่ายอยู่ปัจจุบัน 74.40 บาท ต้องลดมากกว่านี้ถ้าต้องการให้ขาย 80 บาท และข้อสุดท้ายคือ การสร้างเครือข่ายกระจายเล่มลอตเตอรี่ให้รายย่อยทั่วประเทศอย่างทั่วถึง แม้ต้นทุนในการบริหารสูงขึ้นก็ตาม

ล่าสุด มีข่าวลือว่า รัฐบาลอาจส่ง “พล.ต.อภิรัชต์ คงสมพงษ์” หรือ "ผู้การแดง" บุตรชายคนโต “พล.อ.สุนทร คงสมพงษ์” หัวหน้า รสช.ที่ทำรัฐประหารปี 2534 เข้ามาเป็นประธานบอร์ดแทนนายสมชัย ที่ยื่นใบลาออกไปแล้ว

ทหารจะเข้ามาจัดระเบียบลอตเตอรี่ “ให้ขาย 80 บาท” ตามความฝันของท่านผู้นำได้หรือไม่ ต้องดูเงื่อนไขที่ผ่านมาด้วย เพราะสำนักงานสลากฯ มีรายได้นำส่งรัฐสูงติดอันดับ 1ใน 3 มาตลอด เฉพาะปี 2556 สำนักงานสลากฯ สร้างรายได้รวม 64,299 ล้าน โดยมีกำไรสุทธิ 1,367 ล้านบาท ทำยอดเงินนำส่งเข้ารัฐมากถึง 14,634 ล้านบาท

การจัดการเงินมหาศาล 6 หมื่นล้านบาทต่อปี หรือ 5,000 ล้านบาทต่อเดือน พร้อมกำราบมาเฟียจะใช้วิธีอย่างไร เพียงแค่ “มาตรา 44” พอหรือไม่ ?

ขณะนี้คนไทยลุ้นระทึกรอคืนความสุขทุกๆ 15 วัน หวังเพียงควักเงินซื้อได้ 80 บาท ตามคำสัญญา !