สนช.รับหลักการร่างพ.ร.บ.ภาษีมรดก

สนช.รับหลักการร่างพ.ร.บ.ภาษีมรดก-ร่างแก้ไขประมวลรัษฎากร เสียงส่วนใหญ่หวั่น พ.ร.บ.ภาษีมรดกทำทายาทไม่สามารถชำระภาษีได้ แนะระวังเปิดช่องเศรษฐีไทยหอบเงินเก็บไว้ประเทศอื่น ด้าน“สมหมาย” ย้ำประเทศไทยต้องทำเพื่อลดความเหลือมล้ำ แจง บางประเทศยกเลิกไปเพราะมีระบบภาษีการกระจายรายได้ที่ดีมากอยู่แล้ว

เมื่อเวลา 10.00 น. ที่รัฐสภา มีการประชุมสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) เพื่อพิจารณาร่างพ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก พ.ศ.... และร่างพ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่..) พ.ศ.... โดยมีนายพรเพชร วิชิตชลชัย ประธานสนช. ทำหน้าที่ประธานในที่ประชุม ทั้งนี้ นายสมหมาย ภาษี รมว.คลัง ชี้แจงถึงหลักการและเหตุผลของร่างพ.ร.บ.ภาษีการรับมรดกว่า เนื่องจากที่ผ่านมาการถ่ายโอนทรัพย์สินทางกองมรดกไม่ต้องเสียภาษี ก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรม จึงควรจัดเก็บเพื่อนำไปพัฒนาประเทศ ยกระดับการดำรงชีพของประชาชนที่ยากไร้โดยไม่ให้กระทบกับผู้ได้รับมรดกพอสมควรกับการดำรงชีพ ส่วนร่างพ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากรนั้น เป็นการแก้ไขให้สอดคล้องกับร่างพ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก ซึ่งประมวลรัษฎากรนั้นยังมีการงดเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสำหรับเงินได้ที่ได้รับจากการอุปการะโดยหน้าที่ธรรมจรรยา หรือจากการให้โดยเสน่หาเนื่องในพิธีหรือตามโอกาสแห่งขนบธรรมเนียมประเพณี รวมถึงจากการโอนกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองอสังหาริมทรัพย์โดยไม่มีค่าตอบแทนให้แก่บุตรชอบด้วยกฎหมายซึ่งไม่รวมถึงบุตรบุญธรรม

นายสมหมาย กล่าวอีกว่า ปัจจุบันรายได้จากการเก็บภาษีอยู่ที่ 18% ต่อจีดีพี ขณะที่ประเทศพัฒนาแล้วจะสูงถึง 30-40 % การจัดเก็บภาษีสูงนั้นไม่ได้หมายความว่าไปรีดเค้นจากประชาชน แต่เป็นการเก็บเพื่อให้มีการกระจายรายได้ ไม่ไปกระจุกอยู่ที่คนกลุ่มหนึ่ง แล้วเอาเงินมาพัฒนาประเทศ ทั้งนี้ การจัดเก็บภาษีมรดก 10 % จากส่วนที่เกิน 50 ล้านบาทนั้น จะทำให้รายได้จากการเก็บภาษีขยับอยู่ที่ 21-22% เรื่องภาษีมรดกนั้นไม่ใช่เรื่องใหม่ หลายประเทศมีการจัดเก็บตั้งแต่ 20-40 % ขณะที่ของประเทศไทยไม่ได้เก็บจากมรดกบาทแรก แต่เก็บจากเงินที่เกิน 50 ล้านบาท สมมติว่าหากมรดก 200 ล้านบาท แบ่งให้ลูก 3 คน เราจะเก็บเฉพาะส่วนที่เกินคนละ 50 ล้านบาทคือ ประมาณ 10 กว่าล้านบาท เมื่อเก็บคนละ 10 % ก็จะได้คนละล้านกว่าบาท ซึ่งไม่ได้สูงมาก ประเทศฟิลิปปินส์ก็เก็บแบบขั้นบันได ประเทศ?เวียดนามก็เก็บเท่ากับประเทศไทย ขณะที่ประเทศเกาหลีอยู่ที่ 10-50 % อย่างไรก็ตาม หากคนไม่มีเงินชำระภาษีก็สามารถผ่อนจ่ายได้เป็นเวลา 5 ปี โดย 2 ปีแรกนั้นไม่ต้องเสียดอกเบี้ย หรือถ้าหากไม่มีเงินก็สามารถไปจัดตั้งเป็นกองมรดกได้

ด้านนายประดิษฐ์? วรรณรัตน์ สนช. ลุกขึ้นอภิปรายว่า 12 ใน 25 ประเทศที่จัดเก็บภาษีมรดกนั้นปัจจุบันได้ยกเลิกไปแล้ว อาทิ ออสเตรเลีย แคนาดา นิวซีแลนด์ และนอร์เวย์ เพราะไม่คุ้มค่ากับการจัดเก็บและไม่ต้องการให้รายได้ออกไปนอกประเทศจากการหลบเลี่ยงภาษีมรดก สำหรับสัดส่วน 10 % นั้นถือว่าสูงเป็นลำดับที่ 5 ของโลก อีกทั้งยังถูกมองว่าก่อนจะมาเป็นมรดกนั้นก็ได้ผ่านการเก็บภาษีมาแล้วทั้งภาษีเงินได้และภาษีธุรกิจ ดังนั้นการจัดเก็บภาษีมรดกจะต้องไม่ทำให้ถูกมองว่าเป็นการเสียสองต่อ ทั้งนี้ ยังมีทางเลือก?อื่น อาทิ การเพิ่มการจัดเก็บภาษีฟุ่มเฟือย ทั้งรถยนต์ เหล้า และบุหรี่ ที่จะทำให้การจับเก็บรายได้เพิ่มขึ้น ?ดังนั้น อยากให้พิจารณาให้รอบคอบด้วย

นายโกศล เพ็ชร์สุวรรณ์ สนช. อภิปรายว่า การจัดเก็บภาษีมรดกอาจจะทำให้ประเทศอื่นได้ประโยชน์มหาศาล เพราะอาจจะเป็นการเปิดโอกาสให้เศรษฐีไทยนำเงินไปเก็บไว้ที่ประเทศอื่นซึ่งไม่ต้องเสียภาษีมรดกได้ ดังนั้น ต้องพิจารณาให้รอบคอบ? ทั้งในประเด็นการบริหารจัดการที่ต้องป้องกันไม่ให้มีการหลบเลี่ยงภาษีมรดกเหมือนกับที่หลายประเทศประสบมาแล้ว และต้องระวังเรื่องความไม่เป็นธรรมกับคนชั้นกลาง ผู้ประกอบการเอ็สเอ็มอี ที่ทุ่มเททำงานแต่ต้องมาเสียภาษีซ้ำซ้อน รวมทั้งทายาทผู้เยาว์ที่อาจจะประสบปัญหาไม่สามารถช่วยตัวเองในการรับมรดกได้อีกด้วย ?

นายสมชาย แสวงการ สนช. อภิปรายว่า ฝากให้พิจารณาให้รอบด้านว่า เมื่อทำแล้วจะไม่เกิดการลดการออมในประเทศ โดยจัดการรับฟังความคิดเห็นให้รอบด้าน เพราะนักวิชาการหลายมหาวิทยาลัยเห็นตรงกันว่า ภาษีมรดกยังเป็นปัญหา ยังไม่สามารถแก้ปัญหาเหลื่อมล้ำได้ตรงจุด นอกจากนี้ อยากให้ผลักดันกฎหมายภาษีอื่นๆ ด้วย อาทิ ภาษีที่ดิน สิ่งปลูกสร้าง เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ และต้องนำเข้าสู่สภาฯ โดยเร็ว ทั้งนี้ มีข้อสังเกตว่า ในส่วนของที่ดินการเกษตรนั้นจะมีการยกเว้นหรือไม่ เช่น ถ้าถนนตัดผ่านแล้วทำให้ที่ดินเกษตรราคาสูงและต้องการเก็บที่ดินไว้ทำการเกษตรต่อไปนั้น ควรจะงดเว้นภาษีหรือไม่ และเจ้าของที่ดินที่เป็นบริษัทเกษตรรายใหญ่ เป็นอภิมหาเศรษฐี จะได้รับการงดเว้นหรือไม่ ขอให้มีหลักเกณฑ์ที่มีความชัดเจน อย่างไรก็ตาม ส่วนตัวแล้วสนับสนุนกับการจัดเก็บภาษีแบบขั้นบันไดเพื่อทำให้เกิดการปรับตัว จากน้อยไปหามาก เพราะจะทำให้ไม่เกิดการหลบเลี่ยงภาษี

นพ.เจตน์ ศิรธรานนท์ สนช. อภิปรายว่า รู้สึกเป็นห่วงกับการจัดเก็บภาษีมรดกที่ไม่แน่นอน หากกระทรวงการคลังตั้งเป้าไว้ที่เรื่องลดความเหลื่อมล้ำนั้น จะสามารถทำได้จริงหรือไม่ เพราะหากมีการตั้งกองมรดก มูลนิธิ ก็จะสามารถหลีกเลี่ยงภาษีได้ ยังไม่รวมกับการโยกย้ายไปยังต่างประเทศอีกด้วย ทั้งนี้ รู้สึกสงสัยว่า เหตุใดจึงเก็บเฉพาะภาษีการรับมรดก แต่ไม่เก็บในส่วนของกองมรดกที่เคยทำมาแล้วตั้งแต่ปี 2476 แต่ยกเลิกไป ทั้งๆ ที่ทำให้รายได้เข้ารัฐเป็นกอบเป็นกำ และประเมินครั้งเดียวแต่ผลระยะยาว ส่วนที่มีการกำหนดว่าเก็บภาษีมรดกจากที่เกิน 50 ล้านบาทนั้น ต่อไปเงินเฟ้อแต่ละปีอาจจะทำให้ค่าเงินน้อยลง ซึ่งจะกลายเป็นภาระให้กับผู้ที่มีรายได้น้อยได้

นายอิสระ ว่องกุศลกิจ สนช. อภิปรายว่า การจะนำภาษีที่ได้ไปใช้ช่วยเหลือผู้ยากไร้นั้น ควรมีหลักประกันเพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ในการยกระดับชีวิตคนยากไร้ ซึ่งไม่ควรอยู่ในงบประมาณ แต่ควรจะกำหนดให้ชัดเจนว่า จะไปพัฒนาในรูปแบบไหน และหากจะเก็บภาษีนั้นต้องให้เวลากับผู้ประกอบการในการเสียภาษีมรดกด้วย อย่างไรก็ตาม การมีกฎหมายนี้จะเป็นการเร่งให้มีการโอนเงินให้กับทายาท อาจจะทำให้เป็นการสร้างความแตกแยกภายในครอบครัวให้เร็วขึ้นหรือไม่

ขณะที่นายสมหมาย ชี้แจงว่า สาเหตุที่เก็บภาษีมรดกในอัตราคงที่? ไม่เป็นแบบขั้นบันไดนั้น เนื่องจากเราเจตนาที่จะเก็บจากผู้ที่มีรายได้สูงมากกว่าผู้ที่มีรายได้ปานกลางอยู่แล้ว จะเห็นได้จากการกำหนดให้เก็บภาษีจากมรดกที่เกิน 50 ล้านบาท ซึ่งถือว่าสูงแล้ว ?ส่วนกรณีที่หลายประเทศยกเลิกการจัดเก็บภาษีมรดก เช่น ?นอร์เวย์นั้น เนื่องจากเขามีระบบภาษีการกระจายรายได้ที่ดีมาก คนนอร์เวย์ไม่มีคนรวยมาก จนมาก ไม่เหลื่อมล้ำ เขาใช้การเก็บภาษีอื่นได้ แต่ประเทศไทยต้องเก็บภาษีมรดกเพราะเป็นสัญลักษณ์อันหนึ่ง และเป็นการลดความเหลื่อมล้ำ ควบคู่ไปกับภาษีที่ดิน สิ่งปลูกสร้าง เพื่อขยายฐานภาษีให้มีประสิทธิภาพ

นายสาธิต รังคสิริ ผู้ตรวจราชการกระทรวงการคลัง ชี้แจงว่า ประเด็นปัญหาที่ห่วงกันว่าผู้รับมรดกจะไม่สามารถชำระภาษีได้นั้น หากเป็นในส่วนของที่ดินต่างจังหวัด ส่วนที่เกิน 50 ล้านบาทคงไม่เป็นภาระเท่าไหร่ แต่ในส่วนที่ดินที่มีราคาแพง อาทิ ย่านเยาวราช ข้อเท็จจริงนั้นมีการทำธุรกิจควบคู่ไปกับที่อยู่อาศัย จึงมีความสามารถที่จะชำระภาษี อีกทั้งกฎหมายยังเปิดช่องให้ผ่อนชำระ 5 ปี โดย 2 ปีแรกไม่มีดอกเบี้ย และหากยังมีปัญหาก็ยังสามารถทำเป็นกองมรดกที่จะไม่ต้องเสียภาษีจนกว่าจะขายหรือมีเงินมาชำระภาษีได้อีกด้วย

นายประสงค์ พูนธเนศ อธิบดีกรมสรรพากร ชี้แจงว่า สำหรับบุคคลที่ไม่ได้มีสัญชาติไทยแต่ได้รับมรดกทรัพย์สินบนแผ่นดินไทยนั้น บุคคลที่ไม่ได้มีสัญชาติไทย เช่น เป็นชาวต่างชาติแต่มาพำนักอยู่ในประเทศไทยแล้วมีภรรยาหรือลูกแต่ไม่ได้อยู่ในประเทศไทยนั้น หากกลับเข้ามาอยู่ในประเทศไทยเป็นระยะเวลาเกิน 3 ปี ไม่ว่าทรัพย์สินจะอยู่ที่ประเทศไหนจะต้องเสียภาษี

จากนั้นที่ประชุมได้ลงมติเห็นชอบในหลักการของร่างพ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก พ.ศ.... ด้วยคะแนนเห็นชอบ 160 เสียงต่อ 16 เสียง และงดออกเสียง 10 เสียง พร้อมทั้งตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญเพื่อพิจารณาร่างกฎหมายดังกล่าวจำนวน 25 คน โดยมีระยะเวลาแปรญัตติ 15 วัน และระยะเวลาทำงานของกรรมาธิการฯ 90 วัน จากนั้นที่ประชุมได้ลงมติเห็นชอบในหลักการของร่างพ.ร.บ.แก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่..) พ.ศ... ด้วยคะแนนเห็นชอบ 172 เสียงต่อ 8 เสียง และงดออกเสียง 7 เสียง พร้อมทั้งใช้คณะกรรมาธิการวิสามัญชุดเดียวกับที่พิจารณาร่างพ.ร.บ.ภาษีการรับมรดก พ.ศ... พิจารณาร่างกฎหมายดังกล่าวจำนวน 25 คน โดยมีระยะเวลาแปรญัตติ 15 วัน และระยะเวลาทำงานของกรรมาธิการฯ 90 วัน