เสียงเตือนจาก'อานันท์'อย่าย้อนสู่ระบบเดิมก่อนรัฐประหาร

เสียงเตือนจาก'อานันท์'อย่าย้อนสู่ระบบเดิมก่อนรัฐประหาร

เสียงเตือนจาก "อานันท์ ปันยารชุน" อย่าย้อนสู่ระบบเดิมก่อนรัฐประหาร

"กรุงเทพธุรกิจ" สรุปสาระสำคัญจากการสัมภาษณ์ นายอานันท์ ปันยารชุน อดีตนายกรัฐมนตรี ช่วงสนทนา "ถามคุณอานันท์เรื่องวันนี้" โดย นายภิญโญ ไตรสุริยธรรมา เป็นผู้ดำเนินรายการ ซึ่งเป็นช่วงหนึ่งของงานการกุศลหาทุนสร้างอนุสาวรีย์วีรชนพฤษภา 2535 เมื่อคืนวันที่ 14 ส.ค.57

O นับจากพฤษภา'35 (หลังรัฐประหารปี 34) ถึงวันนี้ เงื่อนไขต่างกันอย่างไร?

ผมเป็นคนมองโลกความจริง อารยธรรมของต่างประเทศ ทฤษฎีทางรัฐศาสตร์ นิติศาสตร์มาจากต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่ เราถือว่าเป็นรุ่นน้อง สังคมไทยเป็นสังคมที่ไม่เรียนรู้จากทฤษฎี ประสบการณ์ หรือความจริง ยังคงฟังความเห็นจากคนอื่นเป็นส่วนใหญ่ ทั้งบิดา มารดา อาจารย์ ผู้ที่นับถือ จึงเป็นสังคมที่เชื่อข่าวลือเป็นส่วนใหญ่ ใครจะทำอะไรก็ปล่อยข่าว

ตั้งแต่ปี 2475 ที่เปลี่ยนสู่ระบอบประชาธิปไตย ผมเชื่อว่าวันนี้ผู้คนยังไม่เข้าใจความหมาย การรัฐประหารในหลักการนั้นไม่มีแน่นอน สิ่งที่เกิดขึ้นในตะวันตกก็ไม่มีหลักเกณฑ์ สิ่งที่เกิดขึ้นในอดีตของชาติตะวันตกนับว่าโหดร้ายทารุณกว่าเราหลายเท่า สิ่งที่ผมไม่เข้าใจคือทำไมเราหลงรักฝรั่งเหลือเกิน เขาเป็นพ่อแม่หรืออย่างไร ฝรั่งมีวิวัฒนาการที่จะพัฒนาระบอบประชาธิปไตย เขาเป็นประชาธิปไตยเมื่อ 80-90 ปีมานี้

ส่วนของเรามีประชาธิปไตย แต่เคยเป็นอย่างแท้จริงหรือไม่ คำตอบ คือ ไม่เคยมี แต่เราหลอกตัวเองว่ามี การมีรัฐประหารบอกว่าเป็นการทำลายประชาธิปไตย ผมถามกลับว่าเราเคยเป็นประชาธิปไตยหรือไม่ รัฐประหารในครั้งนี้ผมเข้าใจเหตุผลว่าเรามีความจำเป็นต้องทำ ส่วนคนที่ไม่เห็นด้วยไม่นับว่าเป็นศัตรู แต่เราต้องคบค้ากันมากขึ้น ผมเห็นใจในสิ่งจำเป็นของการรัฐประหารครั้งนี้

ทางตะวันตกบอกว่าจะเป็นประชาธิปไตยได้ต้องเลือกตั้งอย่างเดียว โดยไม่คำนึงว่าบริสุทธิ์ผุดผ่องหรือไม่ มีทฤษฎีใหม่ที่ว่ารัฐบาลหลายแห่งในโลกกำลังจะสูญเสียประชาธิปไตย ซึ่งมาด้วยคำถามที่ว่ารัฐประหารไปแล้วจะไปสู่ประชาธิปไตยหรือไม่ อย่าไปมองว่ามีรัฐประหารแล้วเลวไปหมด ถ้าทำเพื่อปกป้องประชาธิปไตยถือว่าทำได้ และจะไปสู่ระบอบประชาธิปไตยเร็วแค่ไหน เป็นสิ่งที่เราต้องตอบ

O เห็นด้วยกับรัฐประหารครั้งนี้เพียงใด?

เราเปลี่ยนแปลงอะไรไม่ได้ รัฐประหารเกิดขึ้นแล้ว คนเป็นนายกฯถูกมองว่าไม่มีความชอบธรรมเพราะเกิดจากรัฐประหาร แต่มันเกิดขึ้นแล้วพวกคุณแก้ได้ไหม คำถามที่ต้องติดตาม คือ เมื่อเป็นรัฐบาลแล้วทำอะไรได้บ้าง

O วันนี้ถ้ามีคนสร้างอิทธิพล ยืนยันว่าไม่เห็นด้วยกับการรัฐประหาร จะทำให้โอกาสเกิดรัฐประหารน้อยลงหรือไม่?

เป็นการมองปัญหาที่ค่อนข้างแคบ ดูจากตอนที่ผมเป็นนายกรัฐมนตรี ต้องดูสิ่งที่ทำว่ามีความชอบธรรมแค่ไหน ทำอะไรให้กับประเทศบ้าง ผมเป็นนายกฯ 2 ครั้ง มีการเปลี่ยนรัฐธรรมนูญ สิบกว่าปีต่อมาไม่มีรัฐประหาร พวกเขารู้ว่าที่เข้ามานั้นเสี่ยงว่าจะทำสำเร็จหรือไม่ ดังเช่นปัจจุบันนี้ อย่าไปคิดว่าทหารจะคิดแต่รัฐประหาร พวกเขาต้องคิดแล้วคิดอีก

ผมไม่อยากเห็นรัฐประหาร แต่เมื่อไรที่ประเทศรักษาความเป็นมนุษย์ของประชาชนได้ ก็ไม่มีทางที่จะทำรัฐประหาร สิ่งที่เราต้องการ คือ รัฐบาลคืนอำนาจให้ประชาชนเป็นนายตัวเอง บริหารชีวิตและท้องถิ่นได้ ผมคิดว่าประชาชนไม่ต้องการแบ่งแยก แต่ต้องการมีอำนาจมากกว่านี้หน่อย โลกเปลี่ยนไปมาก และประชาชนต้องการขออำนาจมาใช้บ้าง

สิ่งที่เป็นอยู่จะทำให้ประชาชนเบื่อประชาธิปไตย สิ่งที่อยากเห็นที่สุดในประชาธิปไตย คือ ธรรมาภิบาลในกรอบประชาธิปไตย ทำไมจะทำไม่ได้ ถ้าเราลืมผลประโยชน์ส่วนตัว ประเด็นผมไม่ใช่ประชาธิปไตยที่มาจากการเลือกตั้ง แต่คุณต้องมีการถ่วงดุล ความโปร่งใส กระบวนการออกความเห็น การเลือกตั้งเป็นเพียงส่วนหนึ่ง

O รัฐประหารจะนำไปสู่สังคมที่ดีได้หรือไม่ ในเมื่อการเลือกตั้งทำไม่ได้?

3-4 ปีนี้เราทำทุกวิถีทาง แต่ช่องทางเราตันหมด ผมไม่ตอบว่าได้หรือไม่ แต่จะอธิบายว่าโลกความจริงเป็นอย่างไร ใครกำหนดว่าสงครามยุติธรรม เราอย่าไปหลงกลฝรั่ง หลายสิ่งที่ทำไม่ได้ในเมืองไทย ก็มีทั้งในอเมริกาและอังกฤษ

O ทำอย่างไรให้การรัฐประหารมีประสิทธิภาพ?

ทำไมถึงต้องมีรัฐประหาร ผมก็ตรัสรู้ไม่ได้ แต่เมื่อมีคำตอบมา 1, 2, 3 สิ่งที่ต้องระวังคือ การใช้รัฐธรรมนูญชั่วคราว เราอย่าเดินกลับไปสู่ข้อ 1, 2, 3 ที่เป็นต้นเหตุ อย่ากลับไปสู่การโกงกิน อย่ารวบอำนาจ ทำให้ประชาชนถามว่ารัฐประหารแล้วกลับไปสู่ระบบเก่า ต้องอย่ากลับไประบบเก่า และอย่าเอาระบบเก่ากลับมาสู่สังคมไทยอีก