วันพฤหัสบดี ที่ 19 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

พลิกโฉมพลังงานอนาคต: เจาะลึกสมรภูมิ SMR ทั่วโลก และก้าวย่างของไทยสู่ความมั่นคงที่ยั่งยืน

เมื่อโลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคปัญญาประดิษฐ์ (AI) และศูนย์ข้อมูล (Data Centers) ขนาดมหึมา สิ่งหนึ่งที่ทุกประเทศต่างวิ่งตามหาไม่ใช่แค่ “พลังงาน” แต่ต้องเป็น “พลังงานสะอาดที่จ่ายไฟได้มั่นคงตลอด 24 ชั่วโมง”

ด้วยเหตุนี้ “โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็กปลอดภัย” (Small Modular Reactor หรือ SMR) จึงก้าวขึ้นมาเป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่ทั่วโลกกำลังจับตามอง!

ปส. ในฐานะหน่วยงานกำกับดูแลความปลอดภัยระดับชาติ จึงได้ถอดบทเรียนจากความเคลื่อนไหวทั่วโลก รวบรวมทุกมิติของเทคโนโลยี SMR เพื่อให้พี่น้องประชาชนเข้าใจว่า “ทำไมสิ่งนี้ถึงเป็นอนาคต” และ “เราต้องเตรียมตัวอย่างไร”

1.SMR คือ “หัวใจของอุตสาหกรรม”

ไม่ใช่แค่ผลิตไฟฟ้า ลืมภาพโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แบบเดิมๆ ไปได้เลยครับ เพราะเทคโนโลยีเครื่องปฏิกรณ์ยุคใหม่ (Generation IV) ที่มีทั้งแบบนิวตรอนพลังงานต่ำ (Thermal) และพลังงานสูง (Fast) ถูกออกแบบมาให้ทำได้มากกว่านั้น

•ปฏิวัติอุตสาหกรรมปิโตรเคมี: สหรัฐอเมริกา: เพิ่งอนุมัติใบอนุญาตก่อสร้างโรงไฟฟ้าเทคโนโลยี HTGR (ก๊าซฮีเลียมระบายความร้อน) ให้โครงการ Xe-100 ครั้งแรกในรอบ 60 ปี เพื่อผลิต “ไอน้ำอุณหภูมิสูง” ส่งตรงให้โรงงานปิโตรเคมีของ Dow Chemical

• จีน: ล้ำหน้าด้วย Hybrid SMR: จีนเปิดตัวโครงการ Xuwei ผสมผสานเทคโนโลยี PWR และ HTGR ผลิตไฟฟ้าพร้อมส่งไอน้ำความร้อนสูงถึง 460 องศาเซลเซียส ป้อนนิคมอุตสาหกรรม

• ฝรั่งเศส: เน้นความอบอุ่น: บริษัท Calogena ได้รับทุนสนับสนุนจาก EU กว่า 40 ล้านยูโร เพื่อสร้าง SMR ที่ไม่ได้เน้นผลิตไฟฟ้า แต่เน้นต้มน้ำส่งความร้อน (District Heating) ให้บ้านเรือนกว่า 20,000 หลัง!

2. เล็ก แกร่ง ควบคุมตัวเองได้ และ "ปลอดภัยขั้นสุด"

 • ไร้คนขับ (Autonomous Microreactor): อนาคตเราจะมี Microreactor (เช่น เทคโนโลยี eVinci หรือ VSLLIM) ที่ใช้ AI และระบบความปลอดภัยเชิงรับ (Passive Safety) ควบคุมตัวเองได้โดยไม่ต้องมีเจ้าหน้าที่นั่งเฝ้า 24 ชั่วโมง เหมาะกับพื้นที่ห่างไกล

 • เขตพื้นที่ฉุกเฉิน (EPZ) เล็กลง: ด้วยความปลอดภัยที่สูงขึ้นนี้ หน่วยงานกำกับดูแลในสหรัฐฯ (NRC) จึงยอมรับแนวทางของ NuScale ในการลดเขตพื้นที่ฉุกเฉินให้เหลือเพียง "รั้วของโรงไฟฟ้า" ทำให้สามารถตั้งใกล้เขตอุตสาหกรรมได้

 • ประเมินภัยซ้อนภัย (Domino Effect): อย่างไรก็ตาม การตั้งโรงไฟฟ้าใกล้ปิโตรเคมีต้องประเมินภัยจากภายนอก เช่น การระเบิด หรือก๊าซพิษรั่วไหลจากโรงงานข้างเคียงอย่างรัดกุม ซึ่งทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ให้ความสำคัญมาก ดังเช่นการส่งทีม EPREV ลงพื้นที่ประเมินความพร้อมฉุกเฉินที่บังกลาเทศอย่างเข้มข้น

3.การสร้าง SMR ต้องผ่านกระบวนการคัดกรองพื้นที่ระดับประเทศ (National Site Screening) อย่างเป็นระบบ

• อาเซียนขยับตัวแรง: อินโดนีเซียใช้ระบบภูมิสารสนเทศ (GIS) เร่งศึกษาพื้นที่ในเกาะกาลีมันตันและบังกาเบลีตุง ขณะที่ เมียนมา เพิ่งประกาศจับมือรัสเซีย (Rosatom) ศึกษา SMR ขนาด 110 MW

• ยุโรปและแอฟริกาเอาจริง: เอสโตเนีย คัดเลือกพื้นที่เหลือ 3 แห่งสำหรับสร้าง BWRX-300 ส่วน กานา ทุ่มงบกว่า 200 ล้านดอลลาร์ และเตรียมบุคลากร กว่า 2,000 คน เพื่อ “เตรียมความพร้อม” ก่อนเซ็นสัญญาก่อสร้าง

4.บทเรียนโลกแห่งความจริง: เครื่องแรกย่อมท้าทาย (FOAK)

แม้โลกจะตื่นเต้น แต่เราต้องเรียนรู้จากโครงการ Darlington ของแคนาดา ซึ่งตั้งเป้าสร้าง SMR เทคโนโลยี BWRX-300 เครื่องแรกของกลุ่ม G7 (First-of-a-Kind)

แต่ปัจจุบันต้องทบทวนกรอบงบประมาณและเวลาใหม่ เนื่องจากความซับซ้อนของการออกแบบวิศวกรรม รายละเอียด สะท้อนให้เห็นว่า “การเตรียมความพร้อมด้านวิศวกรรมและคน ต้องมาก่อนการก่อสร้างเสมอ”

ข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับประเทศไทย

1.ริเริ่ม National Site Screening อย่างเป็นกลางและโปร่งใส: รัฐบาลควรสนับสนุนให้ ปส. และหน่วยงานวิชาการ ใช้ระบบ GIS คัดกรองพื้นที่ทั่วประเทศอย่างเป็นระบบ (เหมือนสหรัฐฯ และอินโดนีเซีย) เพื่อหาพื้นที่ที่ “เหมาะสมและปลอดภัยที่สุด” โดยไม่เอื้อผลประโยชน์ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง

2. ปฏิรูปกฎระเบียบ (Regulatory Modernization): ปส. ดำเนินการเร่งปรับปรุงกฎหมายรองรับเทคโนโลยีใหม่ เช่น การกำหนดเขต EPZ แบบยืดหยุ่นตามความเสี่ยง (Risk-Informed) และการประเมินภัยจากภายนอก (External Hazards) เพื่อรองรับการตั้ง SMR ในพื้นที่อย่าง EEC

3.ลงทุนสร้าง “คน” เพื่ออธิปไตยทางเทคโนโลยี: ถอดบทเรียนจากกานาและแคนาดา ไทยต้องเร่งให้ทุนการศึกษาและจัดตั้งเครือข่ายวิจัย ผลิตวิศวกรนิวเคลียร์และผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัย เพื่อไม่ให้ไทยเป็นเพียง “ผู้ซื้อ” แต่ต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญในระบบ Supply Chain ของตนเอง

ซึ่งขณะนี้ได้เริ่มดำเนินการอย่างเป็นระบบภายใต้นโยบายคณะกรรมการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อสันติ

4.วางยุทธศาสตร์ นิวเคลียร์เพื่ออุตสาหกรรม (Nuclear Cogeneration): รัฐบาลควรมีนโยบายศึกษาการนำ SMR มาผลิตทั้ง “ไฟฟ้า” และ “ไอน้ำอุณหภูมิสูง” ป้อนเข้าสู่อุตสาหกรรมปิโตรเคมี เพื่อสร้างจุดขายด้านการลดคาร์บอน ดึงดูดการลงทุนระดับโลก

สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติขอยืนยันว่า "ความปลอดภัยของประชาชน คือเข็มทิศในการทำงานของเรา" การก้าวสู่ยุคพลังงานสะอาด SMR จะต้องตั้งอยู่บนรากฐานของวิทยาศาสตร์ ความโปร่งใส และมาตรฐานสากล เพื่อสร้างอนาคตที่ยั่งยืนและปลอดภัยให้คนไทยทุกคนครับ