ถ่ายทอดสดฟุตบอลโลก ความไม่จำเป็นที่ ‘จำเป็น’ ของคนไทย

รัฐเป็นผู้ทุ่มทุนซื้อลิขสิทธิ์เป็นหลัก โดยความร่วมมือของหลายฝ่ายที่ต้องการให้คนไทยมีความสุข 

อย่างไรก็ตาม ช่วงหลังๆ การซื้อลิขสิทธิ์ จากองค์กร FIFA ประสบอุปสรรคจากราคาที่พุ่งสูงขึ้น จนหลายฝ่ายท้อใจในความคุ้มค่าของการซื้อ การได้มาซึ่งลิขสิทธิ์จึงช้าเหลือเกิน เช่น คราวที่แล้วตกลงกันได้เพียงสามวันก่อนการเตะเปิดสนาม เรื่องดราม่าของปีนี้ยิ่งหนักหน่วงกว่า 4 ปีที่แล้วเสียอีก

คำถามถึงเม็ดเงินที่สูงถึงหลักพันล้านบาทต่อความสุขเพียง 1 เดือนของการชมฟุตบอลโลกนั้นเป็นสิ่งที่ปรากฏขึ้นทุกปีจากคนที่ไม่ชอบดูฟุตบอล พวกเขาไม่เข้าใจว่าทำไมรัฐต้องเอาเงินงบประมาณที่เก็บจากคนทั้งชาติไปจ่ายเพื่อสนองความต้องการของกลุ่มชนที่พวกเขาเชื่อว่าเป็นคนกลุ่มน้อย 

มาปีนี้กระแสดราม่าแรงกว่าเดิมเพราะแม้แต่คนที่ชอบดูฟุตบอลโลก ก็มีข้อกังขาหลายประการกับค่าลิขสิทธิ์ของฟีฟ่า จนถึงขั้นบอกว่าจะไม่ดูก็ได้ หรือจะไปหาช่องทางเถื่อนดูกัน โดยช่องทางเหล่านั้นเต็มไปด้วยโฆษณาการพนัน

ข้อต่อต้านการนำเงินรัฐไปซื้อลิขสิทธิ์ฟุตบอลโลกนั้นมีทั้ง ราคาที่สูงเกินไป  สูงกว่าเวียดนามที่ประชากรมากกว่าเราและมีคนรักบอลโลกมากไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน

การต่อรองของจีนและอินเดีย ที่ฟีฟ่ายอมลดราคาสะบั้นหั่นแหลกก็เป็นปัจจัยที่คนไทยมองแล้วเปรียบเทียบกับเราในเชิงไม่ยุติธรรม เวลาชมฟุตบอลที่ไม่เหมาะกับเมืองไทย เพราะคู่เอกมักจะเตะตีสาม และบอลส่วนใหญ่เตะในเวลากลางวันที่คนไทยต้องทำงาน

โปรแกรมกว่าครึ่งหนึ่งของรอบแรกไม่น่าสนใจเพราะมีทีมโนเนมที่ไม่ชวนดูมากเกินไป และยังมีข้อแย้งอื่นๆ อีกมาก เมื่อเป็นเช่นนี้จึงคิดเอาว่ารัฐควรจะเอาเงินพันกว่าล้านไปช่วยเหลือประชาชนด้านอื่นดีกว่า ส่วนเอกชนเจ้าไหนอยากซื้อก็เรื่องของเขา แต่จะไม่ซื้อก็ไม่เป็นไรเพราะคิดว่าใครซื้อมาก็คงเจ๊ง

อย่างไรก็ตาม ข้อต่อต้านที่กล่าวมาข้างต้นนั้นอาจแย้งได้ด้วยตรรกและความจริงทั้งหมด เริ่มตั้งแต่ความอยากดูฟุตบอลโลกของคนไทยแต่ละครั้งนั้นเป็นเหมือนกระแสที่ปรากฏวูบก่อนบอลโลกไม่นานแต่เยอะมาก  

ฟุตบอลโลกเป็นปรากฏการณ์พิเศษที่เชื่อมทุกคนในโลกเข้าด้วยกันอย่างมหัศจรรย์ คนดูบอลโลกไม่จำเป็นต้องชอบบอลลีกหรือรักการพนัน บางคนไม่รู้เรื่องฟุตบอลเลยด้วยซ้ำ แต่เมื่อเทศกาลบอลโลกมาถึง พวกเขากลับคลั่งไคล้ทีมอังกฤษหรือบราซิล

เกาะกระแสดูบอลทั้งวันทั้งคืน ดึกดื่นอย่างไรก็ดู มันเป็นความสุขที่ปรากฏขึ้นมาอย่างไม่มีปี่มีขลุ่ยชนิดที่กีฬาอะไรก็ทำอย่างนี้ไม่ได้ สิ่งนี้พิสูจน์แล้วในทุกครั้งที่ผ่านมา หากไม่มีการถ่ายทอดสดทางฟรีทีวีพวกเขาจะเสียใจอย่างมาก

การบอกว่ารัฐไม่ควรซื้อลิขสิทธิ์บอลโลกแล้วเอาเงินจำนวนนี้ไปใช้ทางอื่นดีกว่านั้นเป็นเรื่องที่สามารถโต้แย้งได้ในเชิงตรรก  เราไม่สามารถบอกได้ว่าควรเอาเงินไปใช้ในด้านใดด้านหนึ่งดีกว่าอย่างอื่น เพราะแต่ละด้านล้วนมีความสำคัญ

เหมือนกับเช่น การไม่สามารถบอกได้ว่าต้องเอาเงินไปใช้แต่ด้านการศึกษานะ เพราะด้านความมั่นคงก็สำคัญ และทั้งนี้งบประมาณแต่ละด้านมีช่องทางของมันอยู่แล้ว เช่น ในขณะที่เรามีงบเพื่อการสาธารณสุข เราก็ไม่จำเป็นต้องเอางบด้านอนุรักษ์โบราณสถานมาโปะให้สาธารณสุข 

ดังนั้น งบฟุตบอลโลกก็สมควรมีช่องทางของมัน หากมองในแง่มุมที่ว่าควรเอางบฟุตบอลโลกไปใช้พัฒนากีฬาของชาติระยะยาวดีกว่า ก็จะนึกถึงความสำคัญของความเป็นเลิศด้านกีฬาของชาติว่าเรามีกระทรวงกีฬาเพื่ออะไร ไม่ใช่เพื่อสุขภาพดีหรอกครับ

แต่เพื่อให้นักกีฬาเราแข่งขันชนะชาติอื่น คนในชาติจะได้มีความสุข ในเมื่อวัตถุประสงค์สุดท้ายคือ การทำให้คนในชาติมีความสุข ดังนั้น การถ่ายทอดฟุตบอลโลกคือ การนำความสุขตรงสู่ประชาชน ได้ผลชัดเจนกว่าเสียด้วยซ้ำเมื่อมองในแง่ตรรก

เชื่อว่าท้ายที่สุดแล้ว รัฐจะซื้อหรือไม่ซื้อลิขสิทธิ์ก็ตาม ก็จะมีผู้ซื้อลิขสิทธิ์บอลโลกมาฉายในไทยอยู่ดี แม้ว่าจะมีอุปสรรคมากมายรวมทั้งความกังวลว่าผับบาร์จะไม่คุ้มค่าที่จะซื้อลิขสิทธิ์ต่อมาฉายให้ลูกค้าดู แต่ตราบใดที่ผู้ซื้อยังมั่นใจว่ายังมีผู้ชมจำนวนมาก พวกเขาก็พร้อมลงทุน และคาดหวังถึงช่องทางอื่นที่จะมีมา 

ในการนี้นอกเหนือจากเม็ดเงินตรง ที่จะได้จากผับบาร์ ค่าโฆษณา ค่ารับชม แล้ว สิ่งที่สำคัญกว่าคือ เครดิตของผู้ซื้อลิขสิทธิ์ เครดิตนี้เป็นสิ่งที่มองไม่เห็น แต่เป็นความเชื่อถือของประชาชนต่อช่องกีฬา บริษัทสื่อสารเหล่านี้ไม่ได้ทุ่มเงินเพื่อกำไรอย่างเดียวอยู่แล้ว

พวกเขาเสียเงินเพื่อกิจกรรมทางสังคมที่ไม่ได้ผลประโยชน์เป็นตัวเงินตอบแทนมาตลอดเวลาด้วย เช่น การปลูกป่า หรือสนับสนุนการศึกษา โดยอ้างว่าคืนประโยชน์ให้สังคม ต่อกรณีของฟุตบอลโลก พวกเขาก็สามารถอ้างเช่นนั้นได้

การถ่ายทอดสดฟุตบอลโลกรอบสุดท้ายอาจเป็นสิ่งไม่สำคัญของคนไทย  เมื่อรอบชิงปิดฉากลงอีกไม่ถึงเดือนแทบทุกคนก็จะลืมความสนุกนั้นแล้วค่อยไปคลั่งไคล้กันใหม่อีกสี่ปีข้างหน้า ไม่ว่าจะมีทีมชาติไทยเข้าร่วมหรือไม่ แต่ในเมื่อเราเสียเงินให้กับอะไรต่อมิอะไรที่ไร้ประโยชน์ต่อชนในชาติได้  ทำไมเราจะเสียเงินให้กับสิ่งที่สร้างความสุขแก่ทุกคนแก่ทุกคนจริง ๆ อีกไม่ได้