วันศุกร์ ที่ 20 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

เจาะลึก 11 แนวทางปฏิรูปเกษตรไทย 2027 ชู AI-AgriTech พลิกทั้งระบบ

เปิดพิมพ์เขียว 11 ยุทธศาสตร์ปฏิรูปเกษตรไทย 2027 ปลัดเกษตรฯ ดัน AI-AgriTech และ Big Data พลิกโฉมระบบนิเวศเกษตร สู่เกษตรมูลค่าสูงและยั่งยืน

นายรพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ขึ้นเวทีกล่าวปาฐกถาพิเศษในงาน THAILAND AGRI FUTURE 2027 ภายใต้แนวคิด THE BIG RESET “เกษตรนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน” ณ ห้อง Grand Ballroom โรงแรม Renaissance กรุงเทพมหานคร ชี้ทิศทางการขับเคลื่อนเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการเกษตร (AgriTech) สู่การปฏิรูปโครงสร้างภาคการเกษตรไทยอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อรับมือความท้าทายรอบด้าน พร้อมเปิดยุทธศาสตร์ 11 แนวทางหลัก ผลักดันเกษตรกรไทยก้าวสู่เกษตรมูลค่าสูง แข่งขันได้ในตลาดโลก และเติบโตอย่างยั่งยืน

เปิดโจทย์ใหญ่ภาคเกษตรไทย ทำไมต้อง “THE BIG RESET”

นายรพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ ระบุว่า ปัจจุบันภาคการเกษตรของประเทศไทยกำลังเผชิญหน้ากับความท้าทายสำคัญหลายประการพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) ปัญหาต้นทุนการผลิตที่เพิ่มสูงขึ้น การก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุซึ่งส่งผลต่อจำนวนแรงงานภาคการเกษตร ตลอดจนการแข่งขันในตลาดโลกที่ทวีความรุนแรง และการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีที่เข้ามากำหนดรูปแบบการผลิตและการค้ายุคใหม่

ด้วยเหตุนี้ ภาคการเกษตรไทยจึงจำเป็นต้องเร่งปรับตัวครั้งใหญ่ หรือ THE BIG RESET เพื่อสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน เป้าหมายสำคัญคือการปรับเปลี่ยนภาคเกษตรให้ก้าวทันกระแสโลก ทั้งด้านเทคโนโลยี การบริหารต้นทุน สภาพภูมิอากาศ การเข้าถึงตลาด และพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป โดยชูการนำ AgriTech และนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้ควบคู่กับการปรับโครงสร้างการทำงาน การเชื่อมโยงฐานข้อมูล และการสร้างโอกาสใหม่ให้แก่เกษตรกรอย่างแท้จริง

เจาะลึก 11 แนวทางปฏิรูปเกษตรไทย สู่ยุคเกษตรนวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน

สำหรับการขับเคลื่อนภาคการเกษตรไทยให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้นำเสนอแนวทางยุทธศาสตร์สำคัญ 11 ด้าน ได้แก่

1. เปลี่ยนผ่านสู่เกษตรอัจฉริยะแม่นยำสูง (Smart Farming & Precision Agriculture)

ยกระดับจากการทำเกษตรแบบดั้งเดิมไปสู่การผลิตที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ (AI) ข้อมูลขนาดใหญ่ (Big Data) ระบบเกษตรแม่นยำ (Precision Agriculture) ระบบอัตโนมัติและหุ่นยนต์ เทคโนโลยีชีวภาพ รวมถึงแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อช่วยลดข้อจำกัดด้านแรงงาน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และสนับสนุนให้เกษตรกรตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูล ช่วยบริหารจัดการปัจจัยการผลิตให้ตรงกับความต้องการของพืชและสภาพพื้นที่ ลดต้นทุน และเพิ่มผลผลิตในทุกขั้นตอน

2. เปลี่ยนผ่านพลังงานสู่พลังงานสะอาดในภาคเกษตร

มุ่งส่งเสริมการปรับเปลี่ยนรูปแบบการใช้พลังงานในกระบวนการผลิตและบริหารจัดการภาคเกษตรไปสู่พลังงานสะอาดและพลังงานที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น เพื่อช่วยลดภาระต้นทุนการผลิต ลดการพึ่งพาพลังงานที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสอดรับกับทิศทางการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของโลก

3. มุ่งสู่สินค้าเกษตรมูลค่าสูง ปลอดภัย ด้วยหลัก “การตลาดนำการผลิต”

ปรับเปลี่ยนจากการผลิตสินค้าเกษตรทั่วไป ไปสู่การผลิตสินค้าเกษตรมูลค่าสูงที่มีคุณภาพและปลอดภัย โดยยึดหลัก “การตลาดนำการผลิต” ควบคู่กับการนำ Big Data มาวิเคราะห์ข้อมูลด้านการผลิต ราคา ความต้องการของตลาด และแนวโน้มการบริโภค เพื่อใช้วางแผนการเพาะปลูก ลดความเสี่ยงจากปัญหาผลผลิตล้นตลาดหรือไม่ตรงความต้องการ และเพิ่มโอกาสในการส่งออกและจำหน่ายทั้งในและต่างประเทศ

4. ปฏิรูปการบริหารจัดการน้ำและแหล่งน้ำเพื่อการเกษตร

ให้ความสำคัญกับการพัฒนาที่ดินและการเพิ่มแหล่งน้ำเพื่อการเกษตรอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดเล็กให้กระจายครอบคลุมพื้นที่เกษตรกรรม ควบคู่กับการเชื่อมโยงระบบส่งน้ำให้เข้าถึงแปลงเกษตรกรอย่างทั่วถึง พร้อมเสริมบทบาทด้านชลประทานในการจัดหา กระจาย และบริหารจัดการทรัพยากรน้ำให้สอดคล้องกับความต้องการของแต่ละพื้นที่ เพื่อลดความเสี่ยงจากภัยแล้งและความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ

5. ยกระดับเกษตรกร ส่งเสริมการมีส่วนร่วมและให้เกษตรกรเป็นศูนย์กลาง

ปรับเปลี่ยนบทบาทการพัฒนาภาคเกษตรโดยเปิดโอกาสให้เกษตรกรเข้ามามีส่วนร่วมตั้งแต่กระบวนการคิด วางแผน ตัดสินใจ ไปจนถึงการพัฒนาการผลิต โดยคำนึงถึงความต้องการและบริบทเฉพาะของแต่ละพื้นที่ พร้อมสนับสนุนการเข้าถึงองค์ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรม แหล่งเงินทุน และบริการทางการเกษตรที่นำไปใช้ได้จริง เพื่อสร้างความเข้มแข็งและการปรับตัวที่ยั่งยืน

6. ยกระดับเกษตรอุตสาหกรรมสู่เศรษฐกิจ Longevity และอุตสาหกรรมแห่งอนาคต

ส่งเสริมการพัฒนาสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมแปรรูปต่อเนื่องที่ตอบรับเทรนด์ผู้บริโภคแห่งอนาคต โดยเฉพาะกลุ่มผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ สินค้าเกษตรเพื่อความงาม อาหารสำหรับผู้สูงอายุ และผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการมีอายุยืนยาวและคุณภาพชีวิตที่ดี (Longevity) เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้วัตถุดิบทางการเกษตร เปิดตลาดใหม่ และผลักดันประเทศไทยสู่การเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมเกษตรแห่งอนาคต

7. ปฏิรูปงานวิจัยและพัฒนา ยกระดับเทคโนโลยีด้านพันธุกรรมและจีโนม (Genome)

เร่งพัฒนางานวิจัยทางการเกษตรที่ตอบโจทย์ปัญหาของภาคการผลิตจริง โดยยกระดับการใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีด้านพันธุกรรมและจีโนม (Genome) เพื่อปรับปรุงและพัฒนาสายพันธุ์พืชและสัตว์ให้มีศักยภาพการผลิตสูง ทนทานต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และตรงกับความต้องการของตลาด พร้อมเชื่อมโยงงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการสู่การใช้งานจริงในระดับพื้นที่

8. พัฒนาเกษตรสีเขียว มุ่งสู่ Low Carbon Agriculture

ส่งเสริมระบบเกษตรกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในกระบวนการผลิต และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร ทั้งน้ำ ปุ๋ย พลังงาน และวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร ควบคู่กับการพัฒนาระบบฐานข้อมูล การตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) และมาตรฐานการผลิต เพื่อรองรับกติกาการค้าและข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมของตลาดโลก เช่น กฎหมายว่าด้วยสินค้าที่ปลอดจากการตัดไม้ทำลายป่าของสหภาพยุโรป (EUDR)

9. สร้างระบบตลาดสมัยใหม่ เชื่อมโยงการซื้อขายและโลจิสติกส์

พัฒนาระบบตลาดสินค้าเกษตรให้ทันสมัยและคล่องตัว โดยเชื่อมโยงผู้ผลิต ผู้ซื้อ ระบบตลาด และระบบโลจิสติกส์เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ เพื่อลดขั้นตอนคนกลาง ลดต้นทุนค่าใช้จ่ายในการจำหน่าย เพิ่มช่องทางการเข้าถึงตลาด และช่วยให้เกษตรกรได้รับผลตอบแทนที่เป็นธรรม โดยอาศัยศักยภาพของหน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เข้ามาสนับสนุนอย่างเป็นรูปธรรม

10. รีเซ็ตระบบราชการ ปรับบทบาทและเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน

ปรับโครงสร้างและระบบการบริหารราชการของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้มีความคล่องตัวและทันสมัย ลดความซ้ำซ้อนของภารกิจ ทบทวนบทบาทหน้าที่และการจัดสรรทรัพยากรของหน่วยงานให้เหมาะสมกับศักยภาพ ยึดหลักคุณธรรมและการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ พร้อมบูรณาการการทำงานร่วมกันภายใต้เป้าหมายและตัวชี้วัดที่ชัดเจน

11. น้อมนำแนวพระราชดำริ สืบสาน รักษา และต่อยอด

น้อมนำแนวพระราชดำริและองค์ความรู้ด้านการเกษตรของพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์มาสืบสาน รักษา และต่อยอด เพื่อประยุกต์ใช้ในการพัฒนาภาคเกษตรและยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกรให้สอดคล้องกับบริบทการเปลี่ยนแปลงในยุคปัจจุบัน สร้างความสมดุล มั่นคง และยั่งยืนในระยะยาว

ปรับทั้งระบบนิเวศเกษตร เพื่อความมั่นคงระยะยาว

ในช่วงท้ายของการปาฐกถา นายรพีภัทร์ จันทรศรีวงศ์ ได้เน้นย้ำหัวใจสำคัญของการปฏิรูปครั้งนี้ว่า การขับเคลื่อน AgriTech ภายใต้แนวคิด The Big Reset ไม่ใช่เพียงแค่การเปลี่ยนเครื่องมือหรือการนำเทคโนโลยีใหม่เข้ามาเสริมในการผลิตเท่านั้น แต่คือการปรับเปลี่ยน “ระบบนิเวศเกษตรทั้งระบบ” ตั้งแต่การบูรณาการภาครัฐ การวิจัยและพัฒนา การเชื่อมโยงข้อมูล การบริหารจัดการทรัพยากร การสร้างระบบตลาด ไปจนถึงการพัฒนาศักยภาพของตัวเกษตรกรเอง

ทั้งนี้ เพื่อให้เทคโนโลยีสามารถเข้าถึงได้ ใช้งานได้จริง และสร้างผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรม ทั้งการลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย และสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าเกษตร อันจะเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างภาคการเกษตรไทยที่มีความแม่นยำ แข่งขันได้ในเวทีโลก เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และเติบโตอย่างยั่งยืน โดยมีเกษตรกรเป็นศูนย์กลางของการพัฒนา เพื่อสร้างความมั่นคงให้แก่ชีวิตเกษตรกรและเศรษฐกิจไทยในระยะยาว