ถ้าย้อนหลังไป 30 ปีก่อน จักรยานที่ “มีคุณภาพ” แทบทุกคันบนโลกนี้ ต้องมีอะไหล่
จาก Campagnolo (คัมปัญโญโล่) แบรนด์ผู้ผลิตชุดขับเคลื่อน และล้อจักรยานเสือหมอบชื่อดังจากอิตาลี แต่หากคุณสังเกตจักรยานเสือหมอบที่วางขายกันทุกวันนี้ คุณอาจหาอะไหล่ของ คัมปัญโญโล่ ไม่เจอเลย รวมถึงไม่มีขายในร้านด้วย
เมื่อช่วงเดือนสิงหาคมปีที่แล้ว คัมปัญโญโล่ ต้องปลดพนักงานในโรงงานหลักของตัวเองกว่าหนึ่งในห้า ด้วยเหตุผลที่ว่า รับแรงกดดันในด้านเศรษฐกิจ และการแข่งขันจากคู่แข่งรายใหญ่ (Shimano, SRAM) ไม่ได้ ทำให้กำไรตกต่ำ ไม่สามารถเดินธุรกิจในสภาพเดิมได้อีกต่อไป
เป็นภาพที่น่าใจหายสำหรับบริษัทอิตาเลียนและแฟนๆ เพราะเมื่อไม่ถึงสองทศวรรษที่ผ่านมา แชมป์ Tour de France เกือบทุกคน มี คัมปัญโญโล่ เป็นสปอนเซอร์ ไม่ว่าจะเป็น เอ็ดดี้ เมิร์กซ์, เบอร์นาร์ด อินอลท์ และ มิเกล อินดูเรน แต่หลังจากปี 1998 มีนักปั่นแค่สองคนที่ชนะ Tour de France บนกรุ๊ปเซ็ต คัมปัญโญโล่ — ออสการ์ พิเอโร (2006) และ วินเชนโซ นิบาลี (2014)
คุณอาจจะโต้แย้งว่าอุปกรณ์ไม่ใช่ตัวแปรผลแพ้ชนะ แต่มันสำคัญกับบริษัทที่กำลังเสียฐานลูกค้า เมื่อ คัมปัญโญโล่ ไม่สามารถใช้ชัยชนะของนักปั่นในสังกัดในการโฆษณาได้ ในยุคที่อิทธิพลของการโฆษณาจากชัยชนะของโปรนั้น มีพลังยิ่งกว่าการโฆษณาแบบไหนๆ ในวงการกีฬา
แม้ว่า คัมปัญโญโล่ จะเคยเป็นผู้นำตลาดกรุ๊ปเซ็ตจักรยานเมื่อหลายสิบปีก่อน แต่ปัจจุบันเมื่อต้องเจอกับคู่แข่งที่ไล่ตาม และแซงหน้าทั้งในด้านเทคโนโลยีและราคา จึงไม่ใช่เรื่องง่ายที่ผู้บริโภคจะตัดสินใจซื้อ คัมปัญโญโล่ การถดถอยของจากเจ้าตลาดในฐานะอุปกรณ์ที่แชมเปี้ยนทุกคนต้องใช้ ไปเป็นเพียงผู้ผลิตรายเล็กที่ครองได้แค่ตลาดเฉพาะทาง เป็นเรื่องที่น่าใจหายที่สุดในวงการก็ว่าได้ แต่ใช่ว่ามันไม่มีที่มาที่ไป
ข้อแรก หมัดหนักที่ทำให้ “คัมปัญ” ต้องทรุด ก็คือบริษัทเสียลูกค้า OEM อย่างแบรนด์จักรยานที่สั่งอะไหล่ คัมปัญโญโล่ ไปประกอบขายเป็นรถสำเร็จ ถ้าใครสังเกตตลาดจะเห็นว่าตอนนี้ แทบทุกแบรนด์ที่เคยขายจักรยานสำเร็จที่มากับชุด คัมปัญโญโล่ แทบจะไม่มีเหลือแล้ว กลายเป็นกรุ๊ปเซ็ตจาก Shimano หรือ SRAM แทน บริษัทเสียปริมาณการขายไปเป็นจำนวนมาก เพราะไม่อาจสู้ราคาที่ต่ำกว่าของคู่แข่งจากต้นทุนการผลิตที่ถูกกว่าได้
ข้อสอง คัมปัญโญโล่ ไม่สามารถเป็นผู้นำเทคโนโลยี ในการผลิตอะไหล่จักรยานได้เหมือนที่ผ่านมา ผิดกับ Shimano ที่เป็นบริษัทมหาชน และตอนนี้ผูกขาดตลาดอะไหล่จักรยาน ด้วยทุนวิจัยและการผลิตสินค้าใหม่ๆ ที่ประสิทธิภาพดีกว่า ในราคาที่ถูกกว่า พร้อมการตลาดที่ชัดเจน เข้าใจง่าย หาซื้อได้สะดวกจากการกระจายสินค้าทั่วโลกที่เหนือกว่า กว่าเกียร์ไฟฟ้าของ คัมปัญโญโล่ จะออกสู่ตลาดและใช้งานได้พร้อมจริง Shimano ก็วางขายชุดเกียร์ไฟฟ้ามาร่วม 3 ปีเต็ม
ข้อสุดท้าย คือเรื่องของราคา ด้วยการที่เป็นบริษัทขนาดเล็กและต้นทุนการผลิตสูง ไม่มีทางที่ คัมปัญโญโล่ จะสู้ราคาของคู่แข่งจากอเมริกาและญี่ปุ่นได้ อะไหล่บางชิ้นอย่างเฟืองและโซ่ในระดับคุณภาพเท่าๆ กัน คัมปัญโญโล่ ขายแพงกว่าเกือบสองเท่า ในมุมของผู้บริโภค ไม่มีเหตุผลที่จะต้องจ่ายแพงกว่า หากไม่ได้อะไรที่พิเศษกว่ากลับมา
ด้วยสถานการณ์ปัจจุบัน ชัดเจนว่า คัมปัญโญโล่ ไม่สามารถสู้กับคู่แข่งด้วยราคา เทคโนโลยี หรือช่องทางการซื้อได้ หลายคนมองว่าการเปลี่ยนบทบาทจากเบอร์หนึ่ง มาเป็นผู้เล่นตัวเล็กแบบนี้น่าเป็นห่วง และอาจจะทำให้บริษัทเจ๊งได้ในที่สุด
อย่างไรก็ดี คัมปัญโญโล่ เป็นบริษัทเอกชนที่ไม่จำเป็นต้องมีเป้าหมายในการเป็นเบอร์หนึ่งของตลาดเหมือน Shimano ที่ต้องแสวงหากำไรให้ผู้ถือหุ้น การเลือกโฟกัสไปที่ตลาดไฮเอนด์ หรือ custom-bike และเลือกทำงานร่วมกับร้านจักรยานบูทีค เพื่อรักษาภาพลักษณ์ความเป็นผู้ผลิตสินค้าแฮนด์เมด ก็อาจไม่ใช่เรื่องแย่เสมอไป จริงว่าพวกเขาไม่ใช่เจ้าตลาดเหมือนเมื่อหลายสิบปีก่อน แต่การขายได้น้อยลง ก็ไม่ได้แปลว่าจะต้องเลิกทำ หากยังพอมีกำไรหรือยังเป็นที่พอใจของเจ้าของกิจการ
สิ่งที่ คัมปัญโญโล่ มีเหนือคู่แข่งรายอื่น ก็คือความชื่นชอบและแพสชั่นของลูกค้าที่เหนียวแน่น เป็นอะไรที่บริษัทคู่แข่งไม่สามารถเค้นออกมาได้ Shimano อาจจะเป็นกรุ๊ปเซ็ตที่ดีมาก ทำงานได้สมบูรณ์แบบไร้ที่ติ แต่ถ้าถามว่าจักรยานในฝันจะใช้กรุ๊ปอะไร? เชื่อว่าคำตอบของใครหลายๆ คน คงไม่ใช่ Shimano Dura-Ace หรือ Sram Red แน่นอน
