‘คุณธรรม’ คือ พฤติกรรมที่ดี สังคมไทยขาดตัวอย่างที่ดี ‘รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี’

ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) จัดงานประชุมวิชาการประจำปี 2569 THE MORAL SURVIVAL : นิยามคุณธรรมในโลกที่บีบคั้นให้เราเอาตัวรอด ชวนมองโลกผ่าน 3 แรงกดดัน ในระดับโลก ระดับธรรมชาติ และระดับความสัมพันธ์ วันที่ 21 กันยายน 2569 ณ โรงแรมพูลแมน คิงเพาเวอร์ กรุงเทพ

"คุณธรรม ไม่ใช่นามธรรม แต่เป็นพฤติกรรมที่ดี หลายท่านคุยกันว่า ถ้าจะคุยเรื่องคุณธรรม ต้องรอจังหวะดี ๆ ถ้าเป็นช่วงวิกฤต เราลืมเรื่องคุณธรรมไปก่อน นั่นเป็นเรื่องที่เข้าใจผิด ยิ่งวิกฤต คุณธรรม ยิ่งสำคัญ

ตอนนี้โลกสุดโต่งหลายเรื่องมาก ไม่ใช่แค่เรื่องของเศรษฐกิจ ไม่ใช่แค่เรื่องของสังคม แม้แต่การเมืองก็สุดโต่งอย่างสุดขั้ว การทะเลาะเบาะแว้งไม่ใช่แค่ในประเทศ การเมืองระหว่างประเทศ การเมืองระดับโลกก็สุดขั้วสุดโต่งกันทุกรูปแบบ สภาพแวดล้อม สังคมก็เกิดการเปลี่ยนแปลงไป โลกไม่เหมือนเดิม วิถีชีวิตเราเร็วขึ้น

หมอเคยมีโอกาสพูดที่สหประชาชาติ เราใช้คำว่า We change world change เป็นหัวใจที่สำคัญ ในตอนนี้เราเผชิญกับ AI agent เต็มรูปแบบ ระบบการเรียนเปลี่ยนไป ระบบการศึกษาในหลายประเทศก็เปลี่ยนแปลง ถ้าเราไม่เปลี่ยนแปลงเราจะติดกับดัก ดิจิทัลเข้ามาแทนที่หลายเรื่องแล้ว ต่างประเทศพูดว่าเขาจะพัฒนาเป็น Robot Society มนุษย์คือส่วนเกิน แต่ Robot มีทุกอย่าง"

รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี ผู้อำนวยการศูนย์คุณธรรม กล่าวในช่วง MORALITY IN SURVIVAL MODE คุณธรรมไทยในโลกที่บีบคั้นให้ต้องรอด พร้อมกับรายงานสถานการณ์คุณธรรมของสังคมไทย ให้ฟัง

 

Cr. Kanok Shokjaratkul

"ผลการสำรวจดัชนีชี้วัดคุณธรรมและทุนชีวิต ปี 2569 ศูนย์คุณธรรม ได้พัฒนาดัชนีชี้วัดคุณธรรม 5 มิติ ได้แก่ พอเพียง, วินัยรับผิดชอบ, สุจริต, จิตสาธารณะ, กตัญญู และดัชนีทุนชีวิต 5 พลัง ได้แก่ พลังตัวตน, พลังครอบครัว, พลังสร้างปัญญา/พลังที่ทำงานหรือองค์กร, พลังเพื่อนและกิจกรรม และพลังชุมชน เพื่อสะท้อนสถานการณ์คุณธรรมของคนไทยใน 3 ช่วงวัย ได้แก่ อายุ 13–24 ปี, 25–40 ปี และ 41 ปีขึ้นไป

การศึกษาปี 2569 ใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods) ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเชิงปริมาณครอบคลุม 6 ภูมิภาค และการศึกษาเชิงคุณภาพ ครอบคลุม 180 กรณีศึกษา ใน 3 ช่วงวัย และ 6 ภูมิภาค กลุ่มตัวอย่าง 39,490 ราย แบ่งเป็น 6 ภูมิภาค 27,431 ราย 4 จังหวัดนำร่อง 12,059 ราย

ผลสำรวจ คะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมคุณธรรมของประชากรทั้ง 3 ช่วงวัย อยู่ที่ 4.63 คะแนน จาก 6 คะแนน อยู่ในระดับ พอใช้ คุณธรรมไทยในยุคดิจิทัลไม่ได้สูญหาย แต่กำลังเปลี่ยนผ่านและปรับตัว เพื่อให้สอดรับกับแรงกดดันทางเศรษฐกิจ วิถีชีวิตดิจิทัล และค่านิยมของคนต่างเจเนอเรชัน

Cr. Kanok Shokjaratkul

ปัจจัยที่ส่งผลต่อคุณธรรม คือ เทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ แรงกดดันทางเศรษฐกิจ ความคาดหวังต่อเยาวชน ช่องว่างระหว่างวัย ความหมายและรูปแบบการแสดงออกของคุณธรรม ได้แก่ กตัญญู, จิตสาธารณะ, สุจริต

พฤติกรรมคุณธรรมยังคงเดิม กตัญญูเข้มแข็งที่สุด ขณะที่พอเพียงและสุจริตอ่อนแอที่สุด วัยผู้ใหญ่ตอนต้นคะแนนคุณธรรมต่ำที่สุด พลังชุมชนต่ำที่สุดในทุกช่วงวัยและเกือบทุกพื้นที่

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายคือ ส่งเสริมคุณธรรมแบบบูรณาการหลายมิติ ทำพร้อมกันในทุกพื้นที่ชีวิต ได้แก่ ครอบครัว โรงเรียน ที่ทำงาน ชุมชน และสื่อ, ทักษะรู้เท่าทันสื่อและ AI ยุคดิจิทัล, พลังของคนใกล้ตัวและแบบอย่างที่ดี"

Cr. Kanok Shokjaratkul

คุณธรรม คือ พฤติกรรมที่ดี

"เราต้องเข้าใจคำว่า คุณธรรม เสียใหม่ มันไม่ใช่เรื่องที่เป็นนามธรรมอีกต่อไป มันเป็นสิ่งที่สัมผัสได้ จับต้องได้ วัดได้ กินได้ กู้ตังค์ได้ ทฤษฎีนี้เป็นที่มาของ morality behavior index เราใช้ทฤษฎีของโคลเบิร์ก ผู้พัฒนาทฤษฎีพัฒนาคุณธรรม บันได 2 ขั้นแรก pre-conventional บันได 2 ขั้นถัดไป conventional และบันได 2 ขั้นสุดท้าย post-conventional

เวลาจะเปลี่ยนพฤติกรรมของมนุษย์ เขาใช้วิธีการลงโทษ แล้วบันไดถัดไปคือให้รางวัล บ้านเมืองเราใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการเปลี่ยน สาละวนอยู่กับกฎหมาย ทะเลาะกันในสภาด้วยสารพัดกฎหมาย มีผู้หลักผู้ใหญ่พูดไว้ว่า บ้านเมืองไหนที่กฎหมายเต็มบ้านเต็มเมือง แต่ผู้คนไม่มีสำนึก อยู่ไม่ได้ อยู่ไม่รอด

โคลเบิร์ก ใช้ punishment orientation, reward orientation อยู่ใน 2 บันไดขั้นแรก ในบันได 2 ขั้นถัดไปคือทำตามบริบท มีการกำหนดบรรทัดฐานกันขึ้นมา ในหน่วยงานราชการ กระทรวง กรม แม้กระทั่งศูนย์คุณธรรม องค์การมหาชนก็ถูกบังคับให้ทำด้วย เรียกว่า code of conduct ภาคเอกชนก็มี คือ ข้อตกลงที่เรียกว่า จริยธรรม จรรยาบรรณ ธรรมาภิบาล good governance มาตกลงกัน แล้วร่างใส่เอกสาร เขียนอยู่ในธรรมนูญขององค์กร แล้วเราก็ทำตามธรรมนูญนั้น เรียกว่า บันไดขั้นที่ 3 และ 4 ซึ่งกำหนดตามบรรทัดฐานนั่นเอง

Cr. Kanok Shokjaratkul

บ้านเมืองเราใช้คำว่า จริยธรรม แต่ถ้าขึ้นไปบันไดขั้นที่ 5 และ 6 คือ พฤติกรรม ฉะนั้นนิยามใหม่ของคุณธรรมจึงไม่เป็นนามธรรม แต่เป็นพฤติกรรม และเป็นพฤติกรรมดี ไม่สร้างความเดือดร้อนให้ตัวเอง ไม่สร้างความเดือดร้อนให้ผู้อื่น ไม่ทำลายข้าวของสิ่งแวดล้อม เป็น good behavior ที่ต้องเกิดขึ้นในวิถีชีวิต คำนึงถึงความเป็นธรรมทางสังคม ประพฤติปฏิบัติจนเป็นกิจวัตร

ตัววัดคือ ตอนที่เราเจอสิ่งยั่วยวน ตอนเจอกับปัญหาและอุปสรรคและความยากลำบาก อย่างวันนี้เรากำลังเจอกับวิกฤต moral survival ถ้าเราใช้พฤติกรรมที่ดียังคงดำรงไว้ ไม่ยอมจำนน ไม่ยอมแพ้ นี่คือ พฤติกรรมคุณธรรม

กลุ่มคนรุ่นพ่อ-แม่ อายุ 25-40 ปี คุณธรรมอ่อนแอที่สุด ยกตัวอย่าง วินัยจราจร ทุกคนจะขับรถสวนทาง ถ้ามั่นใจว่าปลอดภัย อันนี้เป็นกันทั้งประเทศ ผู้ใหญ่ไม่ได้เป็นต้นแบบที่ดีให้กับเด็กเลย ในหมวดซื่อสัตย์สุจริต อาการหนักทั้งประเทศ ตั้งแต่คนรุ่นพ่อแม่ถึงนักการเมือง คนรุ่น 40 ปีขึ้นไปก็เป็นเหมือนกัน

Cr. Kanok Shokjaratkul

สิ่งหนึ่งที่ศูนย์คุณธรรมทำคือ ตลาดนัดคนดี เพราะเราต้องการให้คนดีไม่ท้อ ถ้าเราเจอปัญหาอุปสรรค แล้วมีวิธีเอาชนะปัญหาอุปสรรคได้ และเป็นวิธีการที่ดี เราก็ใช้พลังชุมชน พลังขององค์กร การผนึกกำลังร่วม ทำให้กลายเป็นสมัชชาท้องถิ่น เป็นข้อเสนอสู่นายก อบต. ถ้าข้อเสนอนั้นดีมาก ก็ไปสู่จังหวัด ถ้าข้อเสนอนั้นใช้ได้ ก็สู่ภูมิภาค สู่ระดับประเทศ ศูนย์คุณธรรมเราทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อม

ทุกองค์กร มีทั้งคนดีและคนไม่ดี คนไม่ดีก็ใช้กฎหมายจัดการ แต่คนดี ทำยังไงให้ไม่ท้อ แล้วทำยังไงให้มนุษย์เทา ๆ ไปอยู่ด้านดีมากขึ้น เครื่องมือที่ศูนย์คุณธรรมเพิ่มขึ้นมา คือ Moral Credit คุณธรรมที่กินได้ คุณธรรมที่จับต้องได้

ยกตัวอย่าง หนองสาหร่าย ที่กาญจนบุรี หนี้นอกระบบติดลบ 80 ล้าน ทุกข์ระทม ถูกโกงสารพัด แต่พอเขาเอากลับมาใหม่มีการกำหนดพฤติกรรมกัน ชาวบ้านไม่เอาชุมชนแอบแฝง ไม่เอาชุมชนประชากรข้ามถิ่น เอาประชากรดั้งเดิม แล้วทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเลิกหนี้ เลิกตีกันในบ้าน-ได้แต้ม ทำบัญชีครัวเรือน-ได้แต้ม เลิกเหล้า-ได้แต้ม เลิกบุหรี่-ได้แต้ม พอได้แต้มเยอะ ๆ เข้า วันที่เขาเกิดเหตุขึ้นมา เขาสามารถหยิบยืมจากธนาคารความดีมาค้ำประกันตัวเอง เขาก็สามารถอยู่รอดได้ Moral Credit คือการใส่เครื่องมือเข้าไป แทนที่จะทำชั่วได้ดี ทำดีไม่ได้ดี เขาจะได้เปลี่ยนทัศนคติของเขา ให้ทำดีได้ดีจริง ๆ และมีแรงเสริมบวกเกิดขึ้น"

Cr. Kanok Shokjaratkul

AI มีอิทธิพลต่อความคิดของเด็ก จะสร้างภูมิคุ้มกันอย่างไร

"ประเด็นแรก กระทรวงที่เกี่ยวข้อง คือ กระทรวงศึกษาธิการ กับหน่วยงานองค์การมหาชน เช่น DGA กำลังทำรัฐบาลดิจิทัล หมอเรียกร้องมาตลอดว่า มันจำเป็นจะต้องมี Code of Conduct และต้องเคารพ Code of Conduct ถ้ากระทรวงฯร่วมกับสภาความมั่นคงแห่งชาติจับมือร่วมกัน อาเซียนจับมือร่วมกันกับนานาชาติ เพราะเรื่อง AI มันข้ามแดน มันไม่ได้อยู่แค่ในประเทศไทย เราทำให้กลายเป็นสภาความมั่นคงโลก ประกาศตรงกันถึง Code ของการใช้ ถ้าผิด Code ก็ยุบทิ้งเลย คือ ให้มันมี Punishment แรง ๆ

ประเด็นที่ 2 การสร้างเด็กและเยาวชน เรามีแค่ 2 กระทรวง คือกระทรวงศึกษาธิการ กับ กระทรวง อว. ที่ทำหน้าที่พัฒนาคุณภาพพลเมือง กระทรวงอื่น ไม่ได้เป็นหน้าที่โดยตรง ทุกวันนี้เราใช้การสอบ เราไปดูที่ Outcome Based ทั้ง 2 กระทรวงประกาศ Outcome Based Education ซึ่งถ้าใช้ AI ปุ๊บ มันต้องไม่เป็น Outcome Based มันต้องเป็น Process Based

ถ้าคุณสนใจแต่ผลงานทั้งเล่ม แต่วิธีการทำยังไม่รู้เลยว่าเด็กทำจริงหรือเปล่า บางทีพ่อแม่ช่วยกันทำขึ้นมา เด็กไม่ได้ทำ หรือเด็กไป Copy มาอย่างเดียว หรือใช้ AI ช่วยทำมาให้ทั้งเล่ม ครูไม่ได้ให้น้ำหนักคะแนนกับกระบวนการ ไม่ได้สนใจ Process แต่ให้น้ำหนักกับผลลัพธ์

ทั้ง 2 กระทรวง ต้องเปลี่ยนวิธีการ Outcome Based Education ให้น้ำหนักน้อยลง เหลือ 30% แต่ 60-70% ไปดูที่กระบวนการ ไปถามเด็ก ลูกเล่าให้ฟังหน่อยสิว่า วิธีได้มา ทำยังไง แล้วตอนลูกเจอปัญหาอุปสรรค ลูกก้าวข้ามพวกนี้ยังไง ก็จะได้ทั้งจริยธรรมและคุณธรรม จะเห็นเลยว่า ลูกไปก๊อปเค้ามาหรือเปล่า แล้วถ้าไปก๊อปเค้ามา ก็ไปแก้ใหม่ ลูกยังไม่รู้เรื่อง ลูกยังไม่สามารถสังเคราะห์ให้ได้เลยว่า ผลงานที่ทำนี่ มันได้ประโยชน์อะไร

ฝากไปถึงสองกระทรวงว่า Process Education ไม่ใช่ Outcome Based Education เพราะถ้าท่านทำอย่างนี้ไม่มีทางรับมือกับจริยธรรมของการใช้ AI ได้เลย ดีไม่ดีผลงานที่ส่งมาอาจจะมาแพทเทิร์นเดียวกันทั้งห้องเลยก็ได้ AI มันฉลาดขึ้น แต่เด็กโง่ลง เพราะว่าน้ำหนักคะแนนไม่ได้อยู่ที่การทำ แต่ไปอยู่ที่ผลลัพธ์ ผลงานอลังการสร้างมากเลย ครูให้ผ่าน แต่ลืมถามเด็กว่า เฮ้ยลูก แล้วได้มาได้ยังไง เราต้องถามวิธีการ ลูกช่วยสังเคราะห์ให้ครูฟังได้มั้ยว่า ลูกได้ประโยชน์อะไร แต่ละคนได้ประโยชน์ไม่เหมือนกัน ถ้าคนเก่งศิลป์ ก็ได้ทางศิลปะ คนเก่งวิทย์ ก็ได้ทางวิทยาศาสตร์"

Cr. Kanok Shokjaratkul

คีย์เวิร์ดที่จะทำให้รอดคือ คุณธรรม

"ทุกวันนี้เราเรียกร้องให้คนในบ้านเมืองมีคุณธรรมเพิ่มขึ้น เป็นหน้าที่ของทุกท่าน ที่ต้องมองดูตัวเองว่า เรากำลังทำอะไรให้เด็กดูอยู่ อย่าคิดนะว่า เด็กไม่รู้เรื่อง ไม่เข้าใจ ปล่อยเค้าโตขึ้นไป เดี๋ยวเขาจะดีขึ้นมาได้เอง เด็กหลายคนบอกว่า ตอนเด็กเชื่อในเรื่องคุณธรรม แต่พอโตไป ไม่เชื่อแล้ว

มีตัวอย่างหนึ่ง เกิดขึ้นในปี 67-68 ที่ค่ายอพยพ มีเด็กมาฟ้องครูว่า ผู้ใหญ่ทะเลาะกันตบตีแย่งช่องชาร์ตแบตมือถือ ที่ครูสอนให้พวกหนูมีวินัย มีความซื่อสัตย์ มีน้ำใจแบ่งปันกัน ผู้ใหญ่ทำตรงกันข้ามกับที่ครูสอนหมดเลย ปลั๊กไฟปลั๊กเดียวแย่งกันชาร์จแบต ทะเลาะกัน จนหัวแตก เด็กเห็นก็บอกว่า โอ้โห อะไรเนี่ย ผู้ใหญ่พลังเยอะ ทะเลาะกันเสียงดัง แล้วก็ตบกัน ลองคิดดู ถ้าไม่มีครู เด็กจะเกิดชุด mindset ว่าไม่เชื่อครูแล้ว

วันนั้นโชคดีที่มีครูอยู่ตรงนั้น และโชคดีเด้งที่สองคือครูไม่ได้เป็นนักสั่งสอน (ครูทุกวันนี้ใช้วิธีสั่งสอน เด็กมันไม่รับ) ครูกันทรลักษณ์ รู้เทคนิค ใช้วิธีเหลาความคิด พูดกับเด็ก ๆ ว่า แล้วตอนนี้พวกเธอรู้สึกยังไงบ้าง เด็กตอบว่าเสียใจ แล้วพวกเธอคิดเห็นยังไง ไม่อยากโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่แบบนั้น แล้วถ้าวันนี้ไม่อยากโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่แบบนั้น วันนี้เราจะทำอะไรกันดี  ปรากฏว่า เด็ก ๆ ชวนกันมาเป็นจิตอาสาด้วยกัน โตขึ้นจะได้ไม่กลายเป็นผู้ใหญ่ที่ขี้โกง ไม่กลายเป็นผู้ใหญ่ที่ไร้วินัย แม้แต่น้ำใจแบ่งปันยังไม่มี เกิดเป็นกองทัพจิตอาสาฝีมือเด็ก ๆ ขึ้นมา

Cr. Kanok Shokjaratkul

ตอนนี้สิ่งที่ขาดทั้งประเทศ คือ ครูต้องเปลี่ยนบริบท เป็น Facilitator ได้แล้ว ไอ้ตัวชี้วัดเป็นพัน ๆ ช่วยยกเลิกที ไอ้ชั้นเรียนอนุบาลกับประถม ยกเลิกตัดเกรดได้มั้ย แค่ยกเลิกตัดเกรด ตัวชี้วัดหายเพียบ

ถ้าตัวชี้วัดหายแล้ว คุณเอา Competency-based อาจจะมีหมวดวิชาส้มตำก็ได้ หมวดวิชาขนมจาก ให้เด็กรู้จักใช้สติและทำให้เกิดขึ้นบนวิถีชีวิตจริง ๆ ท่านจะได้สิ่งที่เด็กเกิดการเรียนรู้อลังการมากเลย แล้วเด็กจะได้ innovative ด้วยนะ อาจจะกลายเป็นเทคนิคร่วมสมัย เอา AI มาช่วยด้วยนะ

อันนี้แค่ชั้นเด็กเล็กนะ มันยากตรงไหน ยากตรงที่ไม่คิดจะเริ่ม ไม่เริ่มมันก็เลยไม่เกิด พอตรงนี้ไม่เกิด มันก็ทำให้เด็กไม่มีพื้นที่ ครูก็ไม่ปลด ครูก็ใช้แบบเดิม คือ Teacher เข้ามาอบรมสั่งสอน ใส่เนื้อหาวิชา

แล้วก็เพิ่มอีกอันนึง challenging strategic lane สู่กระทรวงศึกษา คุณกล้ามั้ย ให้ลูกสะท้อนมาว่า พฤติกรรมของพ่อ สิ่งที่อยากให้พ่อเปลี่ยน เป็นพฤติกรรมคืออะไร พฤติกรรมของแม่ สิ่งที่อยากให้แม่เปลี่ยนคืออะไร แล้วพ่อแม่ก็สะท้อนให้ลูกบ้างก็ได้ แลกเปลี่ยนกัน ขอแค่ 1 พฤติกรรม เดินหน้าเปลี่ยนในบ้าน แล้วเปลี่ยนจนทำให้เกิดนิสัย เราก็จะเห็นการเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ในครอบครัวไปจนถึงองค์กร เพราะถ้าเราเริ่มเปลี่ยนแปลงตัวเราเองจากนิสัยเดียว อย่างเดียวได้ พลังใจมันก็จะเริ่มมาแล้ว

สิ่งที่อยากเสนอคือ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์น่าจะเปลี่ยนชื่อเป็นกระทรวงการพัฒนามนุษย์และความมั่นคงทางสังคมตั้งแต่ครรภ์มารดาจนถึงเชิงตะกอน เราจะได้ยกคุณภาพคน ถ้าเป็นเรื่องเด็กก็ไปเกี่ยวก้อยกับกรมอนามัย ไปเกี่ยวก้อยกับกระทรวงที่เกี่ยวข้อง หรืออนุบาล เราดักตั้งแต่แรก แทนที่จะไปแก้ปัญหาสังคม ซึ่งจริง ๆ รากฐานมันมาจากมนุษย์ ถ้ามนุษย์ดีก็อาจจะไม่มีปัญหาสังคมให้แก้

แล้วกระทรวงนี้ก็อาจจะไปทำงานซ้ำซ้อนกับกรมพัฒนาชุมชน ซึ่งอยู่กระทรวงมหาดไทย อันนั้นพัฒนาชุมชน อันนี้พัฒนาสังคม เปลี่ยนเป็นกรมพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ดีไหม อันนี้หมอคิดมาตั้งแต่ตอนที่อาจารย์ประเวศ วะสี ยังมีชีวิตอยู่ อาจารย์ประเวศถามหมอว่า ถ้าเป็นหมอ หมอจะทำไง หมอบอกว่าเปลี่ยนชื่อ"

การเมืองมีผลต่อความคิดของเด็ก

"การเมืองเป็นตัวอย่างที่ไม่ดี เช่น โกหกออกอากาศ โดยที่คิดว่าเด็กมันไม่รู้หรอก เด็กมันซึมซับหมดเลย มันเห็นหมดเลยนะ ลองคิดดู ตอนนี้ครูที่ดีทั้งประเทศ มีสักกี่คน เหลืออยู่ไม่กี่คน เด็กจะซึมซับอะไร สิ่งที่สอนอยู่ในโรงเรียน-ไม่จริง สิ่งที่สอนอยู่ในบ้าน-ไม่จริง โกหกทั้งนั้น ชีวิตจริงมันเป็นอีกอย่างหนึ่ง

ประเด็นแรก คือ ต้องปลดล็อกตัวชี้วัดก่อน ตอนนี้ครูถูกบังคับด้วยตัวชี้วัด พอการบ้านไม่สั่ง ก็ไม่ได้ตัวชี้วัด การบ้านแต่ละวิชาก็ต้องสร้างเนื้อหาวิชา ถ้าไม่ได้ใส่เข้าไปตามที่เขากำหนด ตัวชี้วัดก็ไม่สำเร็จ คือถ้าเล่นล็อคคอกันแบบนี้ก็ไม่มีทาง ต้องปลดล็อคก่อน

แล้วชั้นเด็กเล็ก หมอพูดมาตั้งแต่ตอน COVID-19 ช่วงนั้นเป็นการเรียนแบบออนไลน์ เป็น crisis ที่น่าจะเป็นโอกาสของกระทรวงศึกษายกเลิกตัวชี้วัดให้หมดในชั้นเด็กเล็ก ย้ำว่าเด็กเล็ก หมอไม่ได้ไปยุ่งกับเด็กโต เข้าใจว่ามันซับซ้อน เอาเด็กเล็กก่อน อนุบาล ประถมต้น

ในพระราชบัญญัติ ปฐมวัย ที่คลอดไปแล้วตั้งแต่ปี 62 หมอเป็นผู้ร่างด้วยนะ ตอนนั้นยูเนสโกให้คำนิยามความต่างจากบ้านเรา เด็กปฐมวัย ยูเนสโกของเขาตั้งแต่ครรภ์มารดาจนถึง 8 ปี บ้านเราจนถึง 6 ปี พอเกิน 6 ปี ทำยังไง ถ้าเราเอาตามยูเนสโกก็ไม่ต้องไปแก้ พ.ร.บ. ไม่ต้องไปแก้กฎหมายด้วย เจตนารมณ์เพื่อให้สอดรับกับเหตุการณ์ของโลก แต่ของเราแรกเกิดจนถึง 6 ปี และช่วงเปลี่ยนผ่าน คือ ประถมช่วงชั้นที่ 1 (ป.1 - ป.3) ต้องยกเลิกการตัดเกรด"

Cr. Kanok Shokjaratkul

เด็กเครียด พ่อแม่เน้นเกรด

"มีเด็กคนหนึ่ง ตอนที่เขาได้ 3.95 มานั่งคุยกับหมอ หมอบอกว่า เก่งมากเลย เยี่ยมมากเลย แต่เขาตอบว่า ไม่พอใจอ่ะหมอ อ้าว แล้วต้องการเท่าไร  4.00 อย่างเดียว นี่คือที่บ้านกดดัน หมอต้องมานั่งปรับจูนทัศนคติของเค้า พ่อแม่เขาคงไม่ได้อยากจะด่าลูก ลงโทษลูกหรอก ถ้าเขารู้เทคนิค

หมอขอเรียกร้องว่าจะมีสักรัฐบาลไหนในประเทศไทยไหม ที่จะตั้งคณะรัฐมนตรีทางด้านสังคม ไม่เคยเห็นเลย ครม. ทางด้านสังคม เพราะถ้าสังคมดี เศรษฐกิจมันจะดี มันจะแข็งแรง เราจะมีโครงสร้างพื้นฐานที่ดี

ตอนนี้เรากำลังเจอวิกฤติเศรษฐกิจ คู่กับวิกฤติสังคม ความเหลื่อมล้ำทางสังคมสูงมาก อัตราฆ่าตัวตายสูงมาก และวิกฤติทางด้านการเมือง ไม่ใช่แค่ประเทศไทย แต่การเมืองโลกกำลังส่งผลกระทบ วิกฤติสภาพแวดล้อม ทุกอย่างสุดโต่งหมดเลย

คุณธรรม จะทำให้คุณ ต้องรอด เพราะคุณธรรมคือ พฤติกรรม เมื่อเราสามารถทำเป็นวิถีชีวิต จนกลายเป็นพฤตินิสัย ที่ไม่ต้องมาติ๊กถูก ไม่ต้องมาส่งการบ้านใคร ไม่มีกล้อง CCTV มาจับ แค่พฤตินิสัยเราเปลี่ยน เราคำนึงความเป็นธรรม นั่นล่ะเรียกว่าคุณธรรม

เราขับรถเราไม่ปาดหน้า เรามีความรู้สึกรู้จักเบรคตัวเองบ้าง จัดการตัวเองได้ไม่ต้องรอใบสั่ง แล้วคนแรกที่ได้ประโยชน์ก็คือตัวเรา คนถัดไปที่ได้ประโยชน์คือคนที่เรารัก ถ้าลูกเห็น ลูกก็บอกว่าพ่อเปลี่ยนไป พ่อไม่เหมือนเดิม พ่อดีขึ้น ท่านคิดว่าลูกจะเปลี่ยนนิสัยไหมถ้าเห็นพ่อเปลี่ยน เปลี่ยนแน่นอน ทุกอย่างเริ่มที่เด็กหมด แต่ถ้าผู้ใหญ่ไม่ดีไม่ยอมเปลี่ยนก็ไม่มีอะไรดีขึ้นได้เลย แม้เราจะเจอวิกฤติทั้งหมดนี้ คีย์เวิร์ดที่จะทำให้รอดคือคุณธรรม พฤติกรรมที่ดี"

Cr. Kanok Shokjaratkul