มากกว่าเมืองท่องเที่ยว CEA ปักหมุดใหม่ 'TCDC ภูเก็ต' ศูนย์กลางความรู้และ Soft Power แห่งแรกของฝั่งทะเลตะวันตก อบจ.ภูเก็ตมอบบ้านโบราณ บ้านชาร์เตอร์ดแบงค์ เป็นที่ทำการ
KEY POINTS
- อาคารประวัติศาสตร์ "บ้านชาร์เตอร์ดแบงค์" อายุกว่า 100 ปี ได้รับการบูรณะและทำหน้าที่ใหม่เป็นศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ ภูเก็ต (TCDC ภูเก็ต)
- มีภารกิจหลักในการเป็น "Tourism Lab" เพื่อใช้ความคิดสร้างสรรค์และงานออกแบบยกระดับอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวซึ่งเป็นหัวใจหลักของเศรษฐกิจในพื้นที่
- เป็นศูนย์กลางความรู้และพื้นที่สร้างสรรค์สำหรับผู้ประกอบการและชุมชนในฝั่งอันดามัน พร้อมเป้าหมายในการร่วมพัฒนาย่านเมืองเก่าโดยรอบให้กลับมามีชีวิตชีวา
เบื้องหลังขอบรั้วและอาคารโคโลเนียลอายุกว่า 100 ปี ที่เคยปิดเงียบเป็นความลับมาเนิ่นนาน... วันนี้ บ้านชาร์เตอร์ดแบงค์ กำลังเปิดประตูต้อนรับผู้คนอีกครั้ง ไม่ใช่ในฐานะบ้านพักส่วนตัว แต่ในฐานะ ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ ภูเก็ต (Thailand Creative & Design Center Phuket) หรือ TCDC Phuket (ทีซีดีซี ภูเก็ต) ศูนย์กลางความสร้างสรรค์แห่งแรกของฝั่งอันดามันที่จะเปลี่ยนโฉมหน้าเศรษฐกิจเมืองท่าแห่งนี้ให้ก้าวไปกับยุคสมัย
TCDC ภูเก็ต เปิดให้บริการแล้วเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2569 ได้รับเกียรติจากนายโชตินรินทร์ เกิดสม ผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต เป็นประธานในพิธีเปิด พร้อมด้วย ดร.อรรชกา สีบุญเรือง ที่ปรึกษาคณะกรรมการสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ นายเรวัต อารีรอบ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดภูเก็ต ผู้บริหารองค์การบริหารส่วนจังหวัดภูเก็ต ร่วมด้วยผู้บริหารสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ และเครือข่ายจากภาครัฐ ภาคเอกชน และนักสร้างสรรค์ เข้าร่วมงาน
TCDC ภูเก็ต และยุทธศาสตร์ Tourism Lab
นาย ฆฤณ กังวานกิตติ ผู้อำนวยการสำนักภาคใต้ สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) หรือ ‘CEA ภาคใต้’ ให้สัมภาษณ์ถึงความเป็นมาของ TCDC ภูเก็ต ว่า ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากโครงการจัดตั้งทีซีดีซีแห่งใหม่ (New TCDC) จำนวน 10 แห่ง ของ CEA ภายใต้นโยบายรัฐบาลที่ต้องการส่งเสริม Soft Power และขยายการเข้าถึงแหล่งความรู้ สู่ ‘ภูมิภาค’
“New TCDC ทั้ง 10 แห่งผ่านกระบวนการคัดเลือกระบบ Open Call โดยซีอีเอส่งจดหมายไปยังทุกจังหวัด และมี 30 จังหวัดที่ตอบกลับสมัครเข้ามา เราคัดเหลือ 10 จังหวัดโดยคณะผู้ทรงคุณวุฒิเป็นผู้พิจารณาซึ่งจัดแถลงข่าวไปเมื่อปี 2567 ถือเป็นโมเดลความร่วมมือใหม่ระหว่างซีอีเอและหน่วยงานส่วนท้องถิ่นในแต่ละจังหวัดซึ่งเรียกว่า ‘คู่สัญญา’ ในกรณีของภูเก็ตคู่สัญญาคือองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) ภูเก็ต”
ฆฤณกล่าวด้วยว่า ซีอีเอทำหน้าที่เพิ่มขีดความสามารถของเมืองและธุรกิจ ผ่านการอัพสกิลและรีสกิลบุคลากรให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้น รวมถึงช่วยลดต้นทุนเพื่อให้ธุรกิจแข่งขันได้ดีขึ้น โดยมีภารกิจหลัก 3 ด้าน คือ พัฒนาคน, พัฒนาธุรกิจ-อุตสาหกรรมสร้างสรรค์ และพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ แนวคิดหลักคือการดึงต้นทุนทางวัฒนธรรมหรือ DNA ของแต่ละเมืองมาสร้างเป็น Creative Lab
สำหรับ TCDC ภูเก็ต ได้รับการวางให้เป็น Tourism Lab เนื่องจากมี ‘การท่องเที่ยว’ เป็นอุตสาหกรรมหลักที่ห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) มีความยาวเชื่อมโยงไปยังอีกหลายธุรกิจ
“Tourism Lab จะทำหน้าที่ Plug-in ความคิดสร้างสรรค์เข้าไปในธุรกิจเดิม เช่น การสร้าง Storytelling ใหม่ๆ หรือการออกแบบรูปแบบการบริการที่ตอบโจทย์ความต้องการเชิงลึกของผู้บริโภค การพัฒนาบริการที่ตอบโจทย์เทรนด์ Wellness & Sleep Economy คนต้องการพักผ่อนอยู่กับตัวเองอย่างแท้จริง ช่วยให้ธุรกิจท้องถิ่นเข้าถึงโอกาสทางการตลาดใหม่ๆ เช่นการวิจัยเรื่องเนื้อผ้าที่ช่วยให้หลับสบายขึ้น ซึ่งเป็นการนำวิธีคิดแบบใหม่ไปเพิ่มมูลค่าให้กับธุรกิจเดิมที่มีอยู่” ฆฤณกล่าว
บทบาทใหม่ของบ้านนายธนาคารร้อยปี
ที่ทำการ TCDC ภูเก็ต ตั้งอยู่ภายในอาคารโบราณ บ้านชาร์เตอร์ดแบงค์ ตามประวัติระบุว่า พ.ศ.2449 (สมัยรัชกาลที่ 5) ธนาคารชาร์เตอร์ดของอังกฤษที่เมืองปีนังขออนุญาตจัดตั้งสาขาธนาคารที่ภูเก็ต หลังรัฐบาลไทยอนุมัติ จึงได้ก่อสร้างธนาคารสาขาขึ้นที่หัวมุมแยกถนนภูเก็ตกับถนนพังงาเมื่อพ.ศ.2450 พร้อมขออนุญาตสร้าง ‘บ้านพักผู้จัดการธนาคาร’ ในพื้นที่บ้านบางงั่ว ถนนดำรง บนเนื้อที่ประมาณ 6 ไร่
ลักษณะทางสถาปัตยกรรมของ ‘บ้านพักผู้จัดการธนาคาร’ สร้างตามแบบบ้านในอาณานิคมเขตร้อนของอังกฤษ หรือ British Colonial Architecture ตัวบ้านเป็นอาคารสองชั้น ผนังก่ออิฐฉาบปูนรับน้ำหนักและผนังไม้ มีมุข 3 ด้าน คือด้านหน้าและด้านข้าง มุขด้านหน้าอยู่เหนือประตูทางเข้ามีขนาดใหญ่กว่ามุขด้านข้างทั้งสองด้าน ซึ่งต่อมาบ้านพักหลังนี้เรียกกันว่า ‘บ้านชาร์เตอร์ดแบงค์’
นอกจากใช้เป็นบ้านพักผู้จัดการธนาคารชาร์เตอร์ด ต่อมายังใช้เป็นที่พักของชาวต่างชาติที่ได้รับสัมปทานเหมืองแร่ในภูเก็ต
หลังหมดยุครุ่งเรืองของการทำเหมืองแร่ บ้านหลังนี้ถูกทิ้งร้างมานาน กระทั่งนายณรงค์ วุ่นซิ้ว อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต (พ.ศ.2563-2566) เล็งเห็นคุณค่าของความเป็นบ้านโบราณ จึงขออนุญาต ‘กรมธนารักษ์’ ในฐานะเจ้าของพื้นที่ และงบประมาณจาก ‘กรมโยธาธิการ’ บูรณะจนเสร็จสมบูรณ์ในปี 2566
หลังบูรณะเสร็จ ได้มีการประชุมร่วมกันหลายฝ่ายและมีมติให้ องค์การบริหารส่วนจังหวัดภูเก็ต เป็นผู้ดูแลรับผิดชอบอาคารนี้เพื่อทำกิจกรรมที่ตอบโจทย์คนทั้งจังหวัด กระทั่ง อบจ.ภูเก็ต เสนอให้บ้านโบราณแห่งนี้เป็นที่ทำการ TCDC ภูเก็ต
นาย เรวัต อารีรอบ นายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดภูเก็ต กล่าวว่า ที่นี่เป็นศูนย์ TCDC แห่งแรกในฝั่งทะเลอันดามันตั้งแต่ระนอง พังงา ภูเก็ต กระบี่ ตรัง และสตูล เพื่อให้คนในภูมิภาคนี้มาใช้ประโยชน์และนำไปขับเคลื่อนเมืองของตนเอง
“สำหรับภูเก็ต นอกจากการให้คำปรึกษาด้านการออกแบบและผลิตภัณฑ์แล้ว โจทย์ใหญ่คือการพัฒนาย่านรอบบริเวณอาคารให้กลับมาคึกคัก เนื่องจากปัจจุบันยังค่อนข้างเงียบเหงา โดยจะเชื่อมโยงกับแลนด์มาร์คสำคัญ เช่น ศาลากลางหลังเก่า และพื้นที่เรือนจำเก่า” เรวัตกล่าวถึงโจทย์แรกของ TCDC ภูเก็ต
การพัฒนาย่านที่ นายก อบจ. ภูเก็ต กล่าวถึงคือ ย่านปกครอง เนื่องจากเป็นสถานที่ตั้งหน่วยงานราชการหลายแห่ง แต่ละแห่งมีความสวยงามเชิงสถาปัตยกรรมโบราณ สามารถเดินเชื่อมต่อถึงกัน ถนนหนทางมีความร่มรื่น จึงอยากเห็นประชาชนส่วนกลางมาใช้ชีวิตในพื้นที่นี้นอกเวลาราชการมากขึ้น เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับคนในพื้นที่ ซึ่งอาคารทีซีดีซีภูเก็ตหรือบ้านชาร์เตอร์ดแบงค์ก็ตั้งอยู่ในย่านนี้เช่นกัน
ขณะนี้เริ่มเห็นประชาชนเข้ามาวิ่งออกกำลังกายตามถนนหนทางในช่วงเวลาเย็นๆ บ้างแล้ว และอีกหนึ่งศักยภาพที่เป็นใจคือ ย่านนี้เป็นที่ตั้งของ เขาโต๊ะแซะ จุดชมวิว 360 องศาใจกลางเมืองภูเก็ต มีสวนสุขภาพและเส้นทางขี่จักรยานบนเขา
นายกฯ เรวัต ยังกล่าวถึงโครงการเชื่อมโยงในอนาคต เกี่ยวกับแผนพัฒนา พื้นที่เรือนจำเก่า 37 ไร่ ให้เป็นสวนสาธารณะ 33 ไร่ เพื่อตอบโจทย์เทรนด์ wellness และการออกกำลังกาย พื้นที่ส่วนที่เหลือจะสร้างอาคารจอดรถ 8 ชั้น รองรับรถให้ได้กว่า 300 คัน
ส่วนอาคารเรือนจำเก่าขนาด 2 ชั้น จะปรับปรุงชั้นล่างให้เป็นศูนย์ฟื้นฟูสมรรถภาพ ชั้นบนวางแผนทำเป็นห้อง Command Center เชื่อมต่อกล้อง CCTV ทั่วภูเก็ต ขณะนี้ อบจ.ภูเก็ต มีกล้องแล้ว 330 ตัว เป้าหมายที่วางไว้คือ 5,000 ตัว เพื่อดูแลความปลอดภัยและป้องกันอุบัติเหตุให้กับประชาชนและนักท่องเที่ยว
นอกจากนี้ยังวางแผนประสานงานกับเทศบาลเพื่อจัด รถอีวี รับส่งนักท่องเที่ยวเข้าสู่ย่านเมืองเก่า (ถนนถลางและถนนพังงา) แก้ปัญหาจราจรอย่างยั่งยืน
“TCDC ภูเก็ต เป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของการพัฒนาเมืองภูเก็ต ที่เกิดขึ้นจากความร่วมมือระหว่างองค์การบริหารส่วนจังหวัดภูเก็ต และ CEA รวมถึงกรมธนารักษ์ ซึ่งได้ให้ความอนุเคราะห์ใช้ประโยชน์อาคารประวัติศาสตร์บ้านชาร์เตอร์ดแบงค์ เพื่ออนุรักษ์คุณค่าของอาคารควบคู่ไปกับการสร้างประโยชน์ให้แก่สังคม วันนี้บ้านหลังนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงมรดกของอดีต แต่ได้ก้าวสู่การเป็น ‘TCDC ภูเก็ต’ พื้นที่แห่งการเรียนรู้ ความคิดสร้างสรรค์ และการพัฒนาศักยภาพของผู้คน เราหวังให้ที่นี่เป็นพื้นที่สาธารณะที่เปิดโอกาสให้เยาวชน ผู้ประกอบการ นักสร้างสรรค์ และชุมชน ได้เข้ามาเรียนรู้ แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ และต่อยอดทุนทางวัฒนธรรมของภูเก็ตสู่โอกาสใหม่ทางเศรษฐกิจ เพื่อร่วมกันสร้างเมืองภูเก็ตที่น่าเที่ยวและน่าอยู่” เรวัตกล่าวในพิธีเปิด TCDC ภูเก็ต
เชิดชูสินทรัพย์ท้องถิ่นภูเก็ตที่กำลังจะสูญผ่านเวทีสร้างสรรค์
ในการเปิดตัวครั้งนี้ TCDC ภูเก็ต ร่วมฉลองด้วยการจัดกิจกรรมสร้างสรรค์ เปิดเริน (Learn) Fest ระหว่างวันที่ 7-11 สิงหาคม 2569 เพื่อให้ประชาชนร่วมเรียนรู้ ทดลอง และทำความรู้จัก ‘TCDC ภูเก็ต’ ผ่านนิทรรศการ เวิร์กช็อป เวทีเสวนา ตลาดสร้างสรรค์ กิจกรรมพัฒนาย่าน การแสดงศิลปะร่วมสมัย ดนตรี ฯลฯ
นางสาว ดาหลา เจนณรงค์ ผู้จัดการศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบภูเก็ต (TCDC ภูเก็ต) กล่าวว่ากิจกรรมในพิธีเปิดนำเสนอศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นที่หาชมได้ยาก การแสดงหุ่นกาเล่ (หุ่นชักแบบจีน) ซึ่งเหลือผู้เล่นได้ไม่เกิน 3 คนในภูเก็ต และการแสดง คณะรองเง็งชาวเล เยาวชนผู้สืบทอดตำนาน แม่จิ้ว ประโมงกิจ ศิลปินรองเง็งอูรักลาโว้ยแห่งแหลมตุ๊กแก เกาะสิเหร่
นอกจากนี้ยังมีนิทรรศการหลัก 3 ส่วน ได้แก่ From Chartered House to TCDC Phuket รวบรวมความทรงจำและเล่าเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของ ‘บ้านชาร์เตอร์ดแบงค์’ เพื่อสะท้อนให้เห็นพลวัตของประวัติศาสตร์เศรษฐกิจภูเก็ตจากยุคอุตสาหกรรมเหมืองแร่สู่ยุคอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ที่กำลังจะเป็นหนึ่งในแรงขับเคลื่อนเศรษฐกิจของจังหวัดภูเก็ตในอนาคต จัดแสดงที่ชั้น 2, TCDC ภูเก็ต (บ้านชาร์เตอร์ดแบงค์)
วัตถุจัดแสดงในนิทรรศการจับโห่ย
นิทรรศการ จับโห่ย จัดแสดงสินค้าสร้างสรรค์จากการตีความใหม่ให้กับคำว่า ‘จับโห่ย’ ที่แปลว่า ‘ร้านขายของชำ’ ในภาษาฮกเกี้ยน โดยคัดเลือก 30 แบรนด์สร้างสรรค์ทั้งรุ่นเก่าและรุ่นใหม่ในภูเก็ตมานำเสนอผ่านการออกแบบและ Storytelling จัดแสดงที่ห้อง Visual Studio, TCDC ภูเก็ต
นิทรรศการ โชว์หรอย นำเสนอโปรเจกต์ ‘บ้านงาน Chef Table’ เรื่องราวเบื้องหลังการร่วมมือระหว่าง 6 เชฟมืออาชีพของภูเก็ต และ 6 พ่อครัว-แม่ครัวบ้านงานมือเก๋า ร่วมกันรังสรรค์ 6 เมนูจากอาหารบ้านงานประจำจังหวัดภูเก็ตให้กลายเป็นคอร์สอาหารไฟน์ไดนิ่ง พร้อมด้วยสารคดีสั้นจากโครงการ “หรอย Young Filmmakers” โดยกลุ่มเยาวชนจากจังหวัดภูเก็ต จัดแสดงที่ หอประชุมเทศบาลนครภูเก็ต
ร่วมด้วยกิจกรรมเสวนา Creative Talk อาทิ ผลต่อภาคธุรกิจท่องเที่ยวจากการที่ภูเก็ตเป็นสถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์ระดับโลก โดยภูเก็ตได้รับความนิยมเป็นอันดับ 3 ของประเทศรองจากกรุงเทพฯ และปริมณฑล
TCDC ภูเก็ต ไม่ได้เป็นเพียงศูนย์ออกแบบ แต่เป็นกลไกสำคัญในการฟื้นฟูเมืองและยกระดับคุณภาพชีวิต ของคนในพื้นที่ผ่านความคิดสร้างสรรค์และโครงสร้างพื้นฐานที่ทันสมัย เปิดบริการแล้ววันนี้ ทุกวันอังคารถึงวันอาทิตย์ (ปิดวันจันทร์) เวลา 10.30 - 19.00 น. เข้าใช้บริการฟรี
