ร่องรอยของวันวานที่อาจเลือนหายไปพร้อมกับกาลเวลา ดึงดูดให้เราก้าวเข้าไปยังนิทรรศการ The Preservation of Fire ของ บู้ซือ อาจอ ศิลปินชาวอาข่าที่จัดแสดงการเชื่อมโยงของวัฒนธรรมอาข่าผ่านโลกของคนตายและคนเป็น
โดยมีบ้านอาข่าเป็นตัวแทนของ “โลกคนเป็น” ที่ดูเหมือนว่ากำลังถูกท้าทายด้วยวิถีชีวิตสมัยใหม่ ในขณะที่ “โลกของคนตาย” นำเสนอผลงานจัดวางด้วยเสื้อผ้าและลวดลายปักดั้งเดิมของอาข่าที่เปรียบเสมือนมรดกทางภูมิปัญญาที่ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น
บ้านของอาข่า สัญลักษณ์สื่อถึงโลกคนเป็น ในนิทรรศการThe Preservation of Fireที่บางกอก คุนส์ฮาเลอ
เครื่องแต่งกายและลายผ้าปักอาข่า สื่อถึงโลกของผู้ที่จากไป
ความทรงจำที่พร่าเลือน ดูเหมือนเป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างบ้านอาข่าหลังสุดท้ายในหมู่บ้านห้วยน้ำอุ่น กับพื้นที่ของบางกอกคุนส์ฮาเลอ (Bangkok Kunsthalle) ที่เคยเป็นที่ตั้งของสำนักพิมพ์ไทยวัฒนาพานิช แหล่งผลิตตำราเรียนระดับตำนานของไทยได้อย่างน่าสนใจ
มาร์ค เจียรวนนท์ 1 ใน 3 ภัณฑารักษ์ของนิทรรศการ 'The Preservation of Fire' โดยทำงานร่วมกับ เจมมิกา สินธวาลัย และ สเตฟาโน ราโบลลี แพนเซรา เล่าถึงเหตุผลในการเชิญ บู้ซือ อาจอ มาจัดแสดงนิทรรศการที่บางกอก คุนส์ฮาเลอ ให้ฟังว่า
“เห็นผลงานของบู้ซือแล้วทำให้คิดถึงศิลปินเยอรมันแนวเอ็กซ์เพรสชันนิสม์ (Expressionism) ที่สร้างสรรค์ผลงานออกมาจากความรู้สึกส่วนลึกในจิตใจอย่างตรงไปตรงมา ทำให้งานดูมีพลังอะไรบางอย่าง
ยิ่งตอนที่ไปดูงานของบู้ซือในเทศกาล Bangkok Art Biennale (BAB 2024)ทำให้รู้สึกชอบใจ เพราะบู้ซือไม่ได้สนใจแค่วาดรูป เขายังทำศิลปะจัดวาง หรือ Installation Art แสดงวัฒนธรรมอาข่า เป็นสิ่งที่มาร์คไม่เคยเจอมาก่อน ทำให้คิดว่าผลงานของบู้ซือมีอะไรบางอย่างที่คล้ายคลึงกับสเปซของบางกอก คุนส์ฮาเลอในมุมที่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์
หลังจากนั้นได้เชิญบู้ซือมาที่บางกอก คุนส์ฮาเลอ บู้ซือออกไอเดียเรื่องการอนุรักษ์บ้านของอาข่าขึ้นมา จึงเกิดเป็นนิทรรศการ The Preservation of Fire ขึ้นมา”
มาร์คเล่าถึงจุดเริ่มต้นของนิทรรศการก่อนเล่าต่อถึงเบื้องหลังการทำงานของทีมภัณฑารักษ์ที่ติดตามไปดูบ้านอาข่าที่บ้านห้วยน้ำอุ่น อ.แม่สรวยจ.เชียงรายให้ฟังว่า
“ได้เจอบ้านหลังนี้บนดอย ยิ่งติดใจ ทำให้เราเข้าใจว่า ทำไมบู้ซือถึงอยากอนุรักษ์วัฒนธรรมอาข่าเอาไว้ นอกจากความสวยงามทางด้านคุณค่าวัฒนธรรมแล้ว บ้านหลังนี้ (ปัจจุบันรื้อมาจัดแสดงในนิทรรศการ) ยังเป็นบ้านอาข่าหลังเดียวที่อยู่ท่ามกลางบ้านปูน เพราะไม่มีใครอยากอยู่บ้านแบบนี้แล้ว”
มาร์คบอกกับเราถึงสิ่งที่อยากบอกกับผู้เข้าชมนิทรรศการในครั้งนี้ว่า
“เบื้องต้น คือ อยากนำเสนอวัฒนธรรมอาข่าให้คนได้รู้จักมากขึ้น ส่วนในฐานะที่บางกอก คุนส์ฮาเลอ เป็นสถาบันทางศิลปะ เราอยากแสดงให้เห็นว่าศิลปะเป็นอะไรได้บ้าง
การที่เราจัดแสดงบ้านอาข่าอาจไม่เหมือนกับการแสดงภาพเขียน หรืองานประติมากรรม แต่เป็นการแสดงผลงานศิลปะที่ให้ความสำคัญกับแนวคิด เราอยากให้ศิลปะเป็นเครื่องมือในการสื่อสารวัฒนธรรมที่ดูเหมือนว่าจะอยู่ห่างไกลให้เข้ามาใกล้กันได้มากขึ้น”
ร่องรอยมีเรื่องราว ระยะทางมีเรื่องเล่า วันเวลาอาจทำให้เลือนหาย ทำอย่างไรที่จะรักษาคุณค่าให้คงอยู่สืบไป
พิกัด : 599 ถนนไมตรีจิตต์ แขวงป้อมปราบ เขตป้อมปราบ กทม.
15 พฤษภาคม ถึง 1 พฤศจิกายน 2569
เวลา 14.00 – 20.00 น. (ปิดทุกวันจันทร์และวันอังคาร)
เฟซบุ๊ก Bangkok Kunsthalle
