ผมไม่ได้เกเร

โดยเฉพาะที่ฮือฮาอย่างมากคือภาพช้างที่ขึ้นไปนั่งทับหน้ารถเก๋ง และที่ขึ้นไปเหยียบบนรถ มีคนถ่ายคลิปมาเผยแพร่ ใครเห็นก็สยองกันทั้งนั้น แล้วตามมาด้วยข่าวช้างเข้าไปพังร้านค้าที่เขาใหญ่ควานหาอาหารมากิน ประกอบกับมีสื่อหลายสำนักรายงานข่าวนี้ บางสำนักบอกว่าเป็นพฤติกรรมที่เกเรของช้าง ผมเลยอยากเอาเรื่องช้างๆ มาเล่าสู่กัน

ในบรรดาอุทยานแห่งชาติ หรือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าที่มีช้างป่าอยู่นั้น ช้างที่เขาใหญ่นี่แหละครับ ถือว่าเป็นมิตรและรู้ความที่สุด จะเห็นได้จากคลิปที่เจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ไปบอกให้ช้างหลบออกจากถนน เพื่อให้รถยนต์สัญจรได้ เห็นได้ว่าเขารู้ความที่สุดแล้ว ช่วงที่ผมต้องไปถ่ายภาพและเขียนข้อมูลเพื่อทำศูนย์บริการนักท่องเที่ยวของอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ ทำให้ต้องไปขลุกและใช้เวลาที่เขาใหญ่เกือบ 2 ปีกว่าจะเสร็จงาน เห็นพฤติกรรมช้างบนเขาใหญ่สารพัด และนั่นจึงเป็นคำยืนยันที่ออกมาจากปากโดยไม่ต้องคิดว่าช้างบนเขาใหญ่เป็นมิตรที่สุดแล้ว

พฤติกรรมช้างที่พังร้านค้าก็ไม่ใช่เรื่องผิดปกติอะไร โดนมาหมดแล้วครับ ร้านค้าที่เหวสุวัติ ผากล้วยไม้ บางอย่างต้องใช้ลวดหนามพันๆ พวกแทงค์น้ำ ตู้สารพัดอย่าง แล้วเขาไม่ได้ทำพังจนราบพณาสูร แตกหักเป็นบางส่วน พังก็ซ่อมไป เหมือนอย่างที่ ครรชิต ศรีนพวรรณ หัวหน้าอุทยานฯ เขาใหญ่ว่า ก็เป็นเรื่องปกติบนนี้ ซึ่งเป็นการปรับและเรียนรู้ซึ่งกันของเจ้าหน้าที่และช้างบนเขาใหญ่ ที่ไม่รู้คือนักท่องเที่ยวและสื่อมวลชนเท่านั้นที่บังเอิญเล่นข่าวนี้ได้ และเห็นว่าเป็นเรื่องที่ช้างเกเรมันทำกัน

จริงๆ ช้างเป็นสัตว์น่ารัก ฉลาด เคยตามถ่ายช้างบนเขาใหญ่ตัวหนึ่งไปเป็นวันๆ ไปไหนไปกัน เรารักษาระยะห่าง ไม่กดดันเขา เขายืนกินอาหาร ผมก็นั่งรอ เขาเดินผมก็เดินด้วย ก็ไม่เห็นเขาไล่กระทืบผม ช้างเขาใหญ่ฆ่าคนตายเมื่อนานมาแล้ว กรณีพระภิกษุที่ยืนสงบนิ่งยกมือห้ามช้างที่ยืนข้างหน้า แล้วลูกศิษย์ดันเอากล้องถ่ายรูปแล้วแฟลชอัตโนมัติก็ทำงาน ช้างจึงตื่นกลัวและทำร้ายพระจนตาย หลังจากนั้นผมไม่เคยได้ยินข่าวอีกเลย

แต่ที่รู้ข่าวและเห็นมาบ่อยๆ ก็คือ ช้างออกมาหากินบนถนน โดยเฉพาะเส้นทางจากเขาใหญ่ลงไปทางด้านปราจีนบุรี ช่วงที่จะเจอช่างบ่อยๆ คือช่วงลำห้วยผาตะแบกที่มีน้ำตกผาตะแบก ผารากไทร ตรงนั้นจะมีโป่งเล็กๆ ริมทาง เรื่อยมาจนถึงย่านน้ำตกเหวนรกและใกล้เคียง ย่านนี้ผมเจอบ่อยมาก เจอจนชิน เจ้าหน้าที่บนเขาใหญ่และนักท่องเที่ยวแบบขาประจำอย่างผมนี่เรารู้เลย ถ้าเจอช้างหากินบนถนนที่ขวางทางเต็มถนนอยู่ ให้รออย่างเดียว อย่าบีบแตรไล่ อย่าเปิดไฟกระพริบ อย่าดับเครื่อง อย่าลงจากรถ และอย่าจอดรถใกล้

ที่ต้องเน้นย้ำคือ รถคันที่มาทีหลังถ้าเห็นคันข้างหน้าจอดรอช้าง อย่าไปจอดชิดคันข้างหน้า ส่วนใหญ่คันหลังนี่แหละมักลงมายืนถ่ายรูป แต่ถ้าช้างยืนอยู่ในเลนถนนข้างใดข้างหนึ่ง หันหัวเข้าป่า หรือหากินริมถนนก็พอขับผ่านไปช้าๆ ได้ อย่าคะนองบีบแตรใส่เขาขณะที่ผ่าน ที่ผมเห็นมามากๆ ก็แค่รื้อของหลังรถกระบะ แกะถุงนอนนักท่องเที่ยวเอามาห่มเล่น นานๆ จึงจะขึ้นมานั่งทับรถแบบที่เป็นข่าวสักที วิธีการที่บอกนี้ใช้ได้กับถนนทุกที่ที่มีช้างป่าออกมาหากิน

ช้างที่ดุๆ คือช้างที่ห้วยสัตว์ใหญ่ แก่งกระจาน ทางไปป่าละอู ช้างทางจันทบุรี-ตราด ส่วนช้างที่สลักพระ ภูหลวง ถ้าไม่ไปยุ่งกับเขา เขาก็ไม่ยุ่งกับเรา ช้างที่ม่อนจองก็ซนตามประสา รื้อรถเล่นแค่นั้นไม่ได้พลิกรถ ช้างที่น่ารักที่สุดผมให้ที่กุยบุรี รองลงมาก็ที่เขาใหญ่นี่แหละ

ที่มันเกิดปัญหาเพราะคนที่เข้าไปในพื้นที่ธรรมชาติ ไม่คิดว่านั่นเป็นบ้านของช้าง แต่ติดความเป็นเมืองเข้าไปตลอด แล้วคิดว่าช้างเป็นช้างในสวนสัตว์ รถยนต์เสียงดัง บางทีเปิดเครื่องเสียงบึ้มบั้มตลอดทางที่เข้าป่า จอดให้อาหารสัตว์ เขาห้ามก็ไม่ฟัง ชอบเอาสุนัขเข้าไปในอุทยานฯ สุนัขเห็นช้างก็เห่าไม่หยุดช้างก็หงุดหงิดเสียงหมา ชอบเอากล้วยอ้อยไปโยนทิ้งข้างทางที่มีช้าง ฯลฯ ทั้งหลายเป็นเพราะเราไม่เรียนรู้ธรรมชาติเลย เราผยองเอาความเป็นคนในเมืองไปใช้ทุกพื้นที่ รถยนต์วิ่งเข้ามาในหมู่บ้านทั้งคืนทั้งวันไม่หยุด จนข้ามถนนไม่ได้ อย่าว่าแต่ช้างเลยครับ เป็นคนก็หงุดหงิด ดีเท่าไหร่ที่เขาไม่ทำร้ายถึงชีวิต ผมว่าคงแค่รำคาญ ประมาณว่ารู้ซะมั่งว่าบ้านใครเป็นบ้านใคร

หลายพื้นที่ที่มีช้างมักออกมาหากินอย่างที่ห้วยสัตว์ใหญ่ แก่งกระจาน ที่ถนนสายหนองคอก-คลองหาด ที่ป่าอ่างฤาไนย เขาจะมีป้ายบอกวิธีปฏิบัติเมื่อเจอช้างบนถนน แต่คนส่วนใหญ่ไม่ค่อยใส่ใจ ที่เขาใหญ่เองเมื่อเลยด่านเนินหอม มีศูนย์บริการนักท่องเที่ยวเป็นศูนย์ย่อยก่อนขึ้นเขา เขาก็บอกวิธีปฏิบัติ แต่มีกี่คนที่สนใจลงไปดู จริงๆ ทางประชาสัมพันธ์ของกรมอุทยานฯ เขาส่งข้อปฏิบัติเมื่อเจอช้างมาให้ช่วยเผยแพร่ แต่เนื้อที่หน้ากระดาษผมไม่พอ เข้าไปดูในเวบไซค์ www.dnp.go.th ก็แล้วกัน

ช้างไม่ได้เกเร ช้างไม่ใช่อันธพาล เขาอยู่ในบ้านของเขา ออกมาหากินตามธรรมชาติ เพียงเพื่อให้ท้องอิ่ม เขาไม่ได้จับจองพื้นที่ป่า ไม่ได้บุกรุกบ้านใคร อุทยานฯ ไม่ห้ามให้ไปเที่ยว ไม่ห้ามให้พักแรม แต่เราต้องรู้ว่าเข้าไปในบ้านเขา ต้องทำตัวเยี่ยงผู้ไปเยือนที่ดี ใส่รองเท้าเข้าบ้าน เปิดห้องนั้นเข้าห้องนี้ โดยไม่เกรงใจเจ้าของบ้าน ใครเป็นเจ้าของบ้านเขาก็ไม่ชอบใจเช่นกัน เข้าไปในพื้นที่ธรรมชาติ ช่วยเคารพธรรมชาติ ช่วยทำตัวสงบเสงี่ยม สัตว์ป่าไม่ได้มีสิทธิ์บนโลกใบนี้น้อยกว่าเรา เขาเท่ากับเรา

เข้าบ้านเขาเคารพเขา ไปเที่ยวธรรมชาติ ศึกษาและเรียนรู้ธรรมชาติ แล้วจะเข้าใจธรรมชาติมากขึ้น