'เวียงกุมกาม' นครโบราณใต้พิภพ

ที่น่าค้นหาซ่อนอยู่ นั่นก็คือ 'เมืองเวียงกุมกาม' นครโบราณใต้พิภพ

จากการสำรวจของทีมโบราณคดีพบว่าเมืองเวียงกุมกามเป็นเมืองหลวงแห่งแรกของล้านนา ต่อมาได้ถูกน้ำท่วมครั้งใหญ่ทำให้เมืองนี้หายไปจากหน้าประวัติศาสตร์ จึงเกิดเมืองเชียงใหม่ขึ้นในเวลาต่อมา กระทรวงวัฒนธรรมได้เห็นถึงประโยชน์และความน่าสนใจของเวียงกุมกามจึงเข้ามาดูแลอย่างเต็มรูปแบบและพัฒนาให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญอีกแห่งของจังหวัดเชียงใหม่

สนธยา คุณปลื้ม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม เปิดเผยระหว่างการลงพื้นที่ตรวจความก้าวหน้าในการพัฒนาเวียงกุมกามให้เป็นต้นแบบเมืองวัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวว่า จากการพบปะและหารือกับฝ่ายต่างๆ มีความมั่นใจว่าเวียงกุมกามจะสามารถให้บริการนักท่องเที่ยวได้ในต้นเดือนพฤศจิกายนในฐานะ “เมืองโบราณใต้พิภพ” ที่มีชีวิตแบบล้านนาโบราณซึ่งการดำเนินงานครั้งนี้เป็นไปตามมติรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 14 พ.ค.

"ที่ผ่านมาได้มอบให้ทางกระทรวงวัฒนธรรมเป็นเจ้าภาพในการพัฒนาเมืองท่องเที่ยววัฒนธรรม ซึ่งทางกระทรวงฯ ได้ใช้แนวทางในการบูรณาการกับชุมชนเป็นแกนสำคัญเพื่อให้เกิดความยั่งยืน ประกอบด้วยภาคส่วนต่างๆ เช่น พระสงฆ์ จังหวัด อำเภอ ชุมชน ปราชญ์ท้องถิ่น ตลอดจนกลุ่มอาชีพต่างๆ ในพื้นที่เวียงกุมกาม"

"จากการเตรียมงานร่วมกับภาคีต่างๆ ในจังหวัดเชียงใหม่มากว่า 10 ครั้ง ทำให้เกิดความเข้าใจและความร่วมมือจากพื้นที่เพิ่มขึ้นตามลำดับ ขณะเดียวกันในส่วนของแนวทางการพัฒนาเมืองท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมที่ดำเนินการอยู่นี้จะสร้างองค์ความรู้เพื่อนำไปใช้ในโบราณสถานสำคัญทั่วประเทศ ที่ให้ท้องถิ่นและชุมชนมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาโบราณสถานให้เกิดประโยชน์แก่ส่วนรวมมากที่สุด"

หลังจากนี้กระทรวงวัฒนธรรมคาดว่าการพัฒนาเวียงกุมกามเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมแห่งใหม่จะมีนักท่องเที่ยวมาเยือนประมาณปีละ 5.9 แสนคนต่อปี และทำรายได้ให้แก่ชุมชนประมาณปีละ 170 ล้านบาท จากกิจกรรมที่จัดการโดยชุมชน เช่น การจัดแสดงทางวัฒนธรรม การเปิดตลาดจำหน่ายสินค้าและอาหาร การนำเที่ยวในเวียงกุมกามและผลิตสินค้าของที่ระลึก ซึ่งยุทธศาสตร์การพัฒนาเมืองท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายรัฐบาลเพื่อเพิ่มจำนวนนักท่องเที่ยวและเพิ่มเวลาในการพักผ่อนให้ยาวขึ้นสอดรับกับการสร้างรายได้ให้กับประเทศที่รัฐบาลได้ตั้งเป้าไว้

เวียงกุมกาม เมืองโบราณอายุกว่า 727 ปี เป็นเมืองที่ “พญาเม็งราย” กษัตริย์แห่งโยนกนครได้สถาปนาให้เป็นเมืองหลวงแห่งแรกของล้านนา แต่ ‘เวียงกุมกาม’ ก็เป็นเมืองหลวงได้ไม่นานประมาณ 12 ปี เพราะประสบปัญหาน้ำท่วมทุกปี พญามังรายจึงโปรดให้สร้าง “นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่” ซึ่งมีชัยภูมิที่ดีกว่า เป็นเมืองหลวงแห่งใหม่ หลังจากนั้น เวียงกุมกาม ล่มสลายลง เพราะถูกน้ำท่วมครั้งใหญ่ น้ำไหลบ่าเอาดิน โคลนจากแม่น้ำปิงมาทับถมเมืองนี้ ทำให้เวียงกุมกามถูกฝังจมใต้ตะกอนดินจนยากจะฟื้นฟูเป็นเวลาถึง 700 กว่าปี ประกอบกับอุทกภัยครั้งนั้น แม่น้ำปิงได้เปลี่ยนร่องน้ำไม่ไหลผ่านเวียงกุมกามดังเคย “เวียงกุมกาม” จึงถูกทิ้งร้างอยู่ใต้ตะกอนดินมานับร้อยๆ ปี และชื่อของ “เวียงกุมกาม” ก็ได้เลือนหายไปจากประวัติศาสตร์ จนเชื่อกันว่า “เวียงกุมกาม” เป็นเพียงเมืองในตำนาน

กระทั่งความจริงเริ่มเปิดเผยเมื่อมีการขุดแต่งวิหารโดยหน่วยศิลปากรที่ 4 ในปีพ.ศ.2527 เรื่องราวของเมืองในตำนานจึงปรากฏเป็นเรื่องจริงทุกวันนี้ โบราณสถาน ณ ดินแดนแห่งนี้ ได้รับความร่วมมือจากคนในพื้นที่และหลายๆ หน่วยงาน ในการปรับปรุงดูแลโบราณสถานที่ขุดพบทั้ง 28 แห่ง (จากทั้งหมดที่คาดว่ามี 42 แห่ง) ในพื้นที่ 650 ไร่ และพร้อมเป็นแหล่งความรู้ในการศึกษาศิลปกรรมสถาปัตยกรรมและวัฒนธรรมของล้านนา และพร้อมรับการมาเยือนของนักท่องเที่ยวที่สนใจอีกด้วย

สนใจร่วมสัมผัสเมืองวัฒนธรรม ‘เวียงกุมกาม’ ที่นี่มีทั้งรถม้าและรถรางเตรียมไว้รองรับนักท่องเที่ยว สอบถามเพิ่มเติมได้ที่ศูนย์ข้อมูลเวียงกุมกาม เบอร์โทรศัพท์ 0 5314 0322