ชอบ/เงิน/สด ถาก-ถาม ในบางมุมของความเป็นไทย

ชอบ/เงิน/สด	ถาก-ถาม ในบางมุมของความเป็นไทย

ศิลปินเจ้าของรางวัล Asian New Media Art Competition ประทีป สุธาทองไทย กับนิทรรศการล่าสุด “Holy-Production: ชอบ/เงิน/สด” นำเสนอประเด็นในเรื่องของความศรัทธา ความเชื่อ รวมถึงความงมงายของผู้คนในยุคปัจจุบัน

ศิลปินเจ้าของรางวัล Asian New Media Art Competition ประทีป สุธาทองไทย กับนิทรรศการล่าสุด “Holy-Production: ชอบ/เงิน/สด” นำเสนอประเด็นในเรื่องของความศรัทธา ความเชื่อ รวมถึงความงมงายของผู้คนในยุคปัจจุบัน ดังที่เห็นได้ว่าในปัจจุบันมีการซื้อขายวัตถุมงคลผ่านโลกออนไลน์มีแนวโน้มสูงขึ้นเรื่อยๆ คุณค่าของวัตถุมงคลในปัจจุบันได้เปลี่ยนจากการเป็นเครื่องเตือนสติ หรือเป็นเครื่องปกป้องคุ้มครองที่มีคุณค่าทางจิตใจ กลายเป็นถูกกำหนดคุณค่าทางราคาตามความนิยมในการสะสมและเก็งกำไร

“ในภาวะที่สังคมมีความไม่แน่นอนสูง สวนทางกับความสามารถในการพัฒนาเครื่องมือหรือวิธีการตรวจสอบและเปิดเผยให้เห็นในสิ่งที่เรายังมีข้อจำกัดในการรู้ความจริง ไม่ว่าความจริงเหล่านั้นจะมีประโยชน์หรือไม่ก็ตาม แต่หลายคนกลับยังสนใจที่จะรู้ความจริงทางสังคมในปัจจุบันน้อยกว่าสิ่งที่อยากให้เกิดขึ้นจริงในอนาคต ผ่านการภาวนาและบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ รวมถึงสิ่งที่ถูกทำให้ศักดิ์สิทธิ์ เสมือนการสร้างหลักประกันที่มีความแน่นอนในชีวิตประจำวันและจะมีผลไปถึงอนาคตด้วย การผลิตซ้ำวัตถุมงคลจึงเป็นไปตามปริมาณความต้องการ และกระตุ้นความต้องการไปพร้อมกัน ความศรัทธาแบบร่วมสมัยจึงสัมพันธ์กับการลงทุนที่จะเชื่อ กับการแลกเปลี่ยนด้วยเม็ดเงินมหาศาลอย่างแยกออกจากกันไม่ได้”

ประทีป สุธาทองไทย เกิดเมื่อปี พ.ศ.2523 จบปริญญาตรีจากคณะวิจิตรศิลป์ จากสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตเพาะช่างในปี พ.ศ. 2544 และปริญญาโทจากคณะคณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากรในปี พ.ศ.2549 ปัจจุบันนอกจากทำงานศิลปะแล้ว ประทีปยังเป็นอาจารย์สอนอยู่ที่ภาควิชาทัศนศิลป์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

ที่ผ่านมาประทีปมีผลงานแสดงทั้งเดี่ยวและกลุ่ม เช่น นิทรรศการ Take Turn/กาลกลับ ในปี พ.ศ.2552 และนิทรรศการ "Thai in Tai in Thai" ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงานแสดงศิลปะของศิลปินรุ่นใหม่ที่ได้รับคัดเลือกของโครงการ Brandnew ปีพ.ศ.2551 และนิทรรศการ "Appearance/ปรากฏ - กาล" พ.ศ. 2549 นอกจากนี้ยังได้เข้าร่วมในนิทรรศการกลุ่มทั้งในและต่างประเทศ อาทิ นิทรรศการ "Nuova {Arte} Povera" ที่ฮ่องกง และอีกมาก

"ทำไมถึงสนใจประเด็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสังคมไทย ขอตอบเป็น 2 ประเด็น อย่างแรกผมสนใจประเด็นของสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในด้านความคิดของการผลิตสร้าง ซึ่งเป็นที่มาของการผลิตซ้ำ และทำให้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง การเป็นที่รู้จักในวงกว้างมักจะเป็นผลจากการถูกผลิตซ้ำและเผยแพร่ในรูปแบบต่างๆ เป็นจำนวนมาก เช่น ภาพพระพุทธชินราช เพราะคนส่วนใหญ่เชื่อว่าพระพุทธชินราชเป็นพระพุทธรูปที่มีความศักดิ์สิทธิ์และงดงามที่สุดในประเทศไทย และแสดงความเป็นไทยได้ดีที่สุด พระพุทธชินราชจึงเป็นพระพุทธรูปที่ถูกจำลองไปเป็นพระประธานในวัดไทยในประเทศต่างมากที่สุด มองในด้านนี้จะเห็นว่าแรงความศรัทธาจะด้วยเหตุผลใดก็ตาม จะสัมพันธ์กับปริมาณการผลิตสร้าง ผลิตซ้ำ..."

"...อีกอย่าง ผมสนใจสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในด้านของเรื่องราวและเรื่องเล่า ซึ่งมันมีเสน่ห์มาก เช่น พิธีกรรมการสร้าง, ความพิเศษของวัตถุที่นำมาใช้สร้าง (มวลสาร), ประสบการณ์ของผู้ที่ใช้ (รอดตาย/หนังเหนียว/ทำมาค้าขึ้น) และอานุภาพต่างๆที่ดูเหนือจริง เกินกว่าจะอธิบายในเชิงเหตุผลได้ คือถ้าเราไม่เชื่อก็จะมองว่ามันแฟนตาซี หรืองมงาย แต่ถ้าเรารู้สึกสนใจก็จะเหมือนกับว่าต้องมนต์บางอย่างเข้าแล้วนะ คือทำให้เราอยากลองใช้ หรือหามาบูชากับเขาบ้าง ถ้าไม่เดือดร้อนหรือเสียหายอะไร ผมว่ามนต์หรือเรื่องเล่าแบบนี้ทำหน้าที่คล้ายเป็นสรรพคุณของสินค้า ที่เป็นตัวชวนคนจำนวนมาก ซึ่งมักจะไม่พ้นเรื่องเงินๆทองๆ ความสำเร็จ สมปรารถนา อานุภาพของวัตถุมงคลจึงสร้างให้สัมพันธ์กับปัญหาหลักๆของคนในสังคมไม่มากก็น้อย เพราะทุกวันนี้คนไม่ได้ห้อยพระไว้กันเสือเวลาเข้าป่าเหมือนสมัยก่อนอีกต่อไป"

กลวิธีในการนำเสนอผลงานแบ่งออกเป็น 2 ลักษณะคือ การแสดงปริมาณและความหลากหลายของวัตถุมงคลแต่ละประเภท ที่เกิดจากการนำภาพถ่ายวัตถุมงคลที่ผมเก็บสะสมจากเว็บประมูลพระเครื่องที่มีความเคลื่อนไหวตลอด 24 ชั่วโมงมาจัดเรียงร่วมกันเป็นภาพใหญ่

นอกจากนี้ยังมีการสร้าง "เหรียญ" เสมือนวัตถุมงคล โดยใช้ภาพของศิลปินระดับโลกอย่างวินเซนต์ ฟาน ก๊อกห์ หรือ "แวนโก๊ะ" มาใช้กับรูปแบบการผลิตเหรียญวัตถุมงคล เพื่อเป็นวัตถุในการแจกผู้มาร่วมงานเปิดนิทรรศการ (เสมือนมาร่วมบุญ) เพื่อสะท้อนวิธีการทำให้วัตถุ-บุคคลธรรมดา กลายเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสังคมไทย โดยเหตุที่ศิลปินเลือกแวนโก๊ะมานำเสนอก็เนื่องจากเป็นบุคคลที่มีทั้งเรื่องราวเรื่องเล่าของชีวิต และผลงานที่มีมูลค่ามหาศาลของเขาที่ถูกนำไปผลิตซ้ำเช่นเดียวกัน โดยในเวลาเดียวกันประทีปยังได้แฝงเรื่องราวของกระบวนการทำให้ฝรั่ง-ตะวันตก กลายเป็นไทยเข้าไว้อีกด้วย

นิทรรศการ “Holy-Production: ชอบ/เงิน/สด” โดย ประทีป สุธาทองไทย จะมีพิธีเปิดในวันพฤหัสบดีที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2556 เวลา 19.00 น. เป็นต้นไป นิทรรศการเปิดให้ชมจนถึง 7 เมษายน พ.ศ. 2556 (วันเสาร์ที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2556 เวลา 14.00 น. ถึง 15.30 น. เชิญฟังการบรรยายหัวข้อ "การผลิตซ้ำสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในสังคมไทยร่วมสมัย" โดย อาจารย์ชาตรี ประกิตนนทการ) สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมโทร.0 2684 1527 หรือ [email protected] Facebook: www.facebook.com/100TonsonGallery