หมอญี่ปุ่นชี้! คนขาด "วิตามินซี" เสี่ยงเนื้อสมองลด แถมจำแย่ลง

"วิตามินซี" วิตามินที่หลายคนรู้จักในฐานะสารอาหารที่ช่วยเสริมภูมิคุ้มกันและลดความรุนแรงของอาการเป็นหวัด แต่ในความเป็นจริงแล้ว วิตามินซีมีบทบาทต่อร่างกายมากกว่านั้น ตั้งแต่การสร้างคอลลาเจน การทำหน้าที่เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ไปจนถึงการปกป้องเซลล์ประสาทและการทำงานของสมอง

นักวิทยาศาสตร์เริ่มพบหลักฐานเพิ่มขึ้นว่า ผู้ที่ได้รับวิตามินซีเพียงพออาจมีความเสี่ยงต่อภาวะบกพร่องทางการรู้คิด (Cognitive Impairment) และโรคสมองเสื่อมต่ำกว่า

ล่าสุด งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮิโรซากิ (Hirosaki University) ประเทศญี่ปุ่น ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร PLOS One พบว่า ผู้สูงอายุที่มีระดับวิตามินซีในเลือดต่ำ มีแนวโน้มมีปริมาตรของเนื้อเยื่อสมองสีเทา (Gray Matter) ลดลง และการเชื่อมต่อของเครือข่ายสมองที่เกี่ยวข้องกับความจำและการคิดอ่อนแอลง

แม้ผลการศึกษาจะยังไม่สามารถยืนยันได้ว่า วิตามินซีเป็นสาเหตุโดยตรงที่ช่วยปกป้องสมอง แต่ก็เป็นอีกหนึ่งหลักฐานที่ตอกย้ำว่า โภชนาการในชีวิตประจำวันอาจมีบทบาทสำคัญต่อสมอง

กรุงเทพธุรกิจ ชวนสำรวจว่า วิตามินซีเกี่ยวข้องกับการทำงานของสมองอย่างไร งานวิจัยล่าสุดค้นพบอะไร และเหตุใดสารอาหารที่หลายคนคุ้นเคยชนิดนี้ จึงอาจเป็นอีกหนึ่งกุญแจสำคัญของการดูแลสุขภาพสมองในระยะยาว

เนื้อเยื่อสมองสีเทาคืออะไร ?

เนื้อเยื่อสมองสีเทา เป็นเนื้อเยื่อที่ทำหน้าที่ประมวลผลข้อมูลของระบบประสาทส่วนกลาง โดยส่วนใหญ่ประกอบด้วยเซลล์ประสาทจำนวนมาก ทำหน้าที่เสมือน "ชิปคอมพิวเตอร์" ของสมองที่ประมวลผลข้อมูล ควบคุมการรับรู้ทางประสาทสัมผัส ควบคุมการเคลื่อนไหวโดยสมัครใจ ควบคุมความทรงจำ อารมณ์ การพูด และตัดสินใจ

การสูญเสียเนื้อสมองส่วนนี้ จึงมักเกี่ยวข้องกับการเสื่อมของความสามารถในการคิดและการจดจำเมื่ออายุมากขึ้น

การศึกษาในผู้สูงอายุกว่า 2,000 คน

งานวิจัยนำโดย ฮารุกะ นากายะ (Haruka Nagaya) จาก Hirosaki University ประเทศญี่ปุ่น ศึกษาผู้สูงอายุมากกว่า 2,044 คน ที่มีอายุตั้งแต่ 64 ปีขึ้นไป

นักวิจัยเก็บตัวอย่างเลือดเพื่อตรวจวัดระดับวิตามินซีในพลาสมา พร้อมใช้การตรวจ MRI (Magnetic Resonance Imaging) วิเคราะห์โครงสร้างสมองของผู้เข้าร่วมทุกคน

นอกจากจะวัดปริมาตรของ เนื้อเยื่อสมองสีเทา (Gray Matter) และเนื้อเยื่อสมองสีขาว (White Matter) แล้ว ทีมวิจัยยังประเมินการทำงานของ Default Mode Network (DMN) หรือเครือข่ายสมองสำคัญที่ทำงานเมื่อเราอยู่ในภาวะพัก ซึ่งมีบทบาทต่อความจำ การจดจำเรื่องราวเกี่ยวกับตัวเอง สมาธิ และกระบวนการคิดหลายด้าน

คนที่มีวิตามินซีต่ำ อาจทำให้สมองเสื่อมเร็วกว่า

หลังปรับปัจจัยที่อาจส่งผลต่อสุขภาพสมอง เช่น อายุ ระดับการศึกษา และการออกกำลังกายแล้ว ผลการศึกษายังคงพบรูปแบบที่ชัดเจน นั่นก็คือ ผู้ที่มีระดับวิตามินซีในเลือดต่ำ มีแนวโน้มที่จะมีปริมาตรของเนื้อเยื่อสมองสีเทาลดลง และการเชื่อมต่อภายในเครือข่าย Default Mode Network อ่อนแอลง

ทำไมวิตามินซีจึงสำคัญต่อสมอง

วิตามินซีไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงสารต้านอนุมูลอิสระเท่านั้น แต่ยังมีบทบาทหลายด้านที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของสมอง เช่น

• ช่วยปกป้องเซลล์ประสาทจากความเสียหายของอนุมูลอิสระ
• มีส่วนในการสร้างสารสื่อประสาท
• สนับสนุนการทำงานของหลอดเลือดที่หล่อเลี้ยงสมอง
• อาจช่วยลดการอักเสบ ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับโรคสมองเสื่อม

แม้ว่างานวิจัยฉบับนี้ไม่ได้ศึกษากลไกโดยตรง แต่ผลลัพธ์สอดคล้องกับงานวิจัยก่อนหน้านี้ที่พบว่า ผู้ที่ได้รับวิตามินซีจากอาหารในปริมาณเพียงพอ มีความเสี่ยงเกิดภาวะบกพร่องทางการรู้คิด (Cognitive Impairment) ต่ำกว่า

อาหารในแต่ละวันอาจส่งผลต่อโครงสร้างสมอง

โทโมฮิโระ ชินทาคุ (Tomohiro Shintaku) หนึ่งในทีมวิจัย กล่าวว่า

"ผลการศึกษาของเราแสดงให้เห็นว่า ผู้ที่มีระดับวิตามินซีในพลาสมาสูงกว่า มีการเชื่อมต่อของเครือข่าย Default Mode Network ที่คงสภาพได้ดีกว่า ซึ่งเป็นเครือข่ายสมองสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการทำงานด้านการรับรู้"

เขาเสริมว่า ผลลัพธ์ดังกล่าวนำไปสู่สมมติฐานที่น่าสนใจว่า การรับประทานอาหารที่อุดมด้วยวิตามินซี อาจมีบทบาทช่วยสนับสนุนสุขภาพสมอง และลดความเสี่ยงของการเสื่อมตามวัยในผู้สูงอายุ

นอกจากนี้ การศึกษานี้สามารถตรวจพบความสัมพันธ์ระหว่างสารอาหารเพียงชนิดเดียวกับเครือข่ายสมองขนาดใหญ่ได้ จากข้อมูลของผู้สูงอายุกว่า 2,000 คน สะท้อนให้เห็นว่า พฤติกรรมการกินในชีวิตประจำวัน อาจส่งผลต่อโครงสร้างสมองมากกว่าที่หลายคนคิด

ผลการศึกษานี้ยังไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่า "กินวิตามินซีแล้วสมองจะไม่เสื่อม"

แม้ผลการศึกษาจะมีความน่าสนใจ แต่นักวิจัยย้ำว่า นี่เป็นเพียง การศึกษาเชิงสังเกต (Observational Study) จึงยังไม่สามารถสรุปได้ว่า วิตามินซีเป็นสาเหตุโดยตรงที่ทำให้สมองแข็งแรงขึ้น

ในอนาคต จำเป็นต้องมีการติดตามระดับวิตามินซีของผู้เข้าร่วมเป็นระยะเวลานาน รวมถึงศึกษาปัจจัยด้านอาหาร วิถีชีวิต และประชากรที่มีความหลากหลายมากขึ้น เพื่อยืนยันความสัมพันธ์ดังกล่าว

วิตามินซีควรมาจากอาหารเป็นหลัก

ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่ยังคงแนะนำให้ได้รับวิตามินซีจากอาหารธรรมชาติเป็นอันดับแรก เช่น ส้ม ฝรั่ง กีวี สตรอว์เบอร์รี มะละกอ พริกหวาน บรอกโคลี และผักใบเขียว

แม้วิตามินซีจะเป็นอีกหนึ่งสารอาหารที่อาจมีบทบาทต่อสุขภาพสมอง แต่การลดความเสี่ยงของภาวะสมองเสื่อมยังคงต้องอาศัยหลายปัจจัยร่วมกัน ทั้งการออกกำลังกายสม่ำเสมอ การนอนหลับอย่างเพียงพอ การควบคุมโรคเรื้อรัง การเข้าสังคม และการรับประทานอาหารที่มีคุณภาพโดยรวม เช่น อาหารแบบเมดิเตอร์เรเนียน หรือ MIND Diet

งานวิจัยนี้อาจเป็นอีกหนึ่งเครื่องเตือนใจว่า การดูแลสมองในระยะยาว ไม่ควรเริ่มเมื่ออายุมาก แต่ควรเริ่มเร็วที่สุดจากสิ่งเล็ก ๆ อย่างการเลือกรับประทานอาหารในแต่ละวัน ซึ่งอาจส่งผลต่อสุขภาพสมองไปอีกหลายสิบปีในอนาคต

 

อ้างอิง sciencedaily , verywellmind