‘หางกระดิกหมา’ เมื่อผู้คนลุกขึ้นมากระตุกโครงสร้าง แก้ 'คอร์รัปชั่น'

คนไทยเป็นคนใจดี แต่ล่าสุด คนใจดีให้อาหารหมาหน้าเซเว่น เพิ่งโดนหมากระโดดงับหน้าเกือบตาบอด อยู่ในขั้นตอนการรักษา หมอบอกว่ายังเย็บปิดแผลให้ไม่ได้ ต้องรอให้แผลหายและดูว่าไม่ติดเชื้อเสียก่อน ดังนั้น ต้องระวัง หมาจร ไว้ให้ดี

ในเมืองไทย ตามบ้านคนไทยเชื้อสายจีน มักมีรูปปั้นเทพเจ้า ฮก ลก ซิ่ว นามธรรมสามประการที่คนจีนยกย่อง

ฮก คือโชคลาภและความสุข, ลก คือเกียรติยศและวาสนา, ซิ่ว คือปัญญาและอายุยืน

แต่จะมีประโยชน์อันใด หากมี เกียรติยศ เงินทอง มากมาย แต่ได้มาด้วย มิจฉาอาชีวะ

วาสนา ความสุข ที่ได้มา ย่อมไม่ยั่งยืน ลูกหลานก็ยากที่จะยืนสู้หน้าฟ้า 

วันที่ 6 เดือน 6 ปี 2569 มีงานเปิดตัวหนังสือ หางกระดิกหมา : 72 ปี บรรยง พงษ์พานิช ฉบับพิมพ์ใหม่ ณ หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์กรุงเทพ)

บรรยากาศเป็นไปด้วยความคึกคัก นพ.บัญชา พงษ์พานิช ในฐานะเจ้าของสถานที่กล่าวต้อนรับผู้มาร่วมงานว่า

Cr. Kanok Shokjaratkul

"ยินดีต้อนรับทุกท่านเข้าสู่ห้องปฏิบัติธรรม สถานที่แห่งนี้เคยเป็นฉากสำคัญในการเจรจาเรื่องศิลปะในภาพยนตร์เรื่องสงครามส่งด่วน ที่เสี่ยคินมาขอใช้เจรจา

หอจดหมายเหตุพุทธทาส สวนโมกข์กรุงเทพฯ แห่งนี้ ตั้งขึ้นมา 15 ปีแล้ว เพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม

เมื่อปี 2521 ท่านอาจารย์พุทธทาส เคยสร้างวาทกรรมเรื่อง การศึกษาหมาหางด้วน เพื่อเตือนสติเรื่องการเรียนแต่วิชาแต่ขาดคุณธรรม

จนกระทั่งเมื่อ 10 กว่าปีที่แล้ว เกิดชุดบทความ หางกระดิกหมา ขึ้นมา ซึ่งเน้นว่าแค่ความดีไม่พอ แต่ต้องมีระบบที่ดีด้วย

ผมมองว่าคอร์รัปชั่นเป็น มหาอทินนาทาน และ มหามุสาวาท ที่สร้างปัญหาให้สังคมมาก

วันนี้เราจึงมาปฏิบัติธรรมในบริบทใหม่เพื่อต้านคอร์รัปชั่นกัน"

Cr. Kanok Shokjaratkul

คอร์รัปชัน : ได้วันนี้ เสียวันหน้า

"หนังสือเล่มนี้เริ่มจาก คุณบรรยง พงษ์พานิช ที่มองคอร์รัปชั่นต่างออกไป ในฐานะนายธนาคาร จากเดิมที่มักพูดแค่เรื่องศีลธรรม

พี่เตา (บรรยง พงษ์พานิช) มองว่ามันไม่ใช่แค่เรื่องคนดีหรือคนชั่ว จิตใจที่อ่อนแอต่อกิเลส แต่เป็นเรื่องของ แรงจูงใจ และ โครงสร้างที่บิดเบี้ยว

เช่น ภาวะ ได้กระจุก เสียกระจาย หรือ ได้วันนี้ เสียวันหน้า ทำให้คนดี ๆ กลายเป็นคนชั่วได้

ตอนนั้นผมเพิ่งเรียนจบกฎหมายและอยากลาออกพอดี คุณบรรยงเลยชวนมาช่วยเขียนคอลัมน์ ในโพสต์ทูเดย์

เราหาประเด็นใหม่ได้ทุกอาทิตย์ เพราะเมืองไทย โกงกันทุกอาทิตย์"

Cr. Kanok Shokjaratkul

ธนกร จ๋วงพานิช ผู้เขียนร่วม ในหนังสือเล่มนี้ พูดถึงที่มา

"ผมต้องไปอ่านตำราของ OECD, IMF และ World Bank เพราะกลัวคนมา ถอนหงอก

จนพบว่าการจัดโครงสร้างเพื่อลดแรงจูงใจในการคอร์รัปชั่นหรือการโกง เป็นเรื่องเก่าในตะวันตก แต่เป็นเรื่องใหม่ในไทย

เราไม่ได้บอกว่าจิตใจไม่สำคัญ แต่เราเน้นการจัดโครงสร้างสังคมใหม่เพื่อทำให้ คนทำดีง่ายขึ้น ทำชั่วได้ยากขึ้น

ผ่านไป 10 ปี สถานการณ์คอร์รัปชั่นไทย กลับแย่ลงจากเดิมอันดับ 80 กว่า มาเป็น 100 กว่า

คุณบรรยงในวัย 72 ปี จึงอยากพิมพ์หนังสือเล่มนี้ใหม่เพื่อใช้เป็นคู่มือประกอบการต่อสู้ต่อไป"

Cr. Kanok Shokjaratkul

รวยได้โดยไม่ต้องโกง

"สารภาพเลยว่าผมไม่ได้ทำเพราะคุณธรรมสูงส่งอะไร แต่ทำเพื่อตัวเอง

ผมเป็นทุนนิยมที่อยากอยู่ในทุนนิยมที่ดี

คติของผมคือ "กูจะอ้วนให้ได้โดยไม่ต้องเอี้ย แต่ในสังคมที่มันโคตรเอี้ย เราก็อ้วนยาก"

ผมอยากรวยโดยไม่ต้องโกง แต่ในสังคมที่มันคดโกง การจะโตอย่างสง่างามมันยาก

ผมจึงทำเพื่อตัวเองและเพื่อให้ธุรกิจแข่งขันได้ในสภาพแวดล้อมที่ดี

จุดเริ่มจริง ๆ คือผมไปร่วมเปิดสำนักข่าวไทยพับลิก้า (ThaiPublica)

และเขียนบทความเรื่องการสู้คอร์รัปชัน จนถูกเรียกว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญ

ต่อมา คุณดุสิต นนทะนาคร (อดีตประธานสภาหอการค้าไทย) มาหาผม

และชวนกันตั้ง องค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ACT) ซึ่งทำมา 15 ปีแล้ว"

Cr. Kanok Shokjaratkul

บรรยง พงษ์พานิช พูดถึงความเป็นมาของหนังสือ หางกระดิกหมา ให้ฟัง

"หลังรัฐประหาร ผมเคยหลงเชื่อว่าจะทำงานกับอำนาจเบ็ดเสร็จได้ เพราะอยากเห็นความเปลี่ยนแปลง แต่สุดท้ายก็พบว่ามันยากมาก

ตัวอย่างผลงานที่ผมภูมิใจคือการผลักดัน ข้อตกลงคุณธรรม (Integrity Pact) และกฎระเบียบที่ห้ามหน่วยงานรัฐใช้งบประมาณโฆษณาตัวเองจนเกินงาม

เพื่อไม่ให้เราต้องทนเห็นหน้าผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองตามป้ายต่าง ๆ ทั่วเมือง

ปัจจุบัน น่าเศร้าที่คะแนน CPI ของไทยตกจากอันดับ 76 มาอยู่ที่ 100 กว่า

สถานการณ์ไม่เปลี่ยนเลย จนผมอายุ 72 แล้ว บรรยายไม่ไหวเลยต้องพิมพ์หนังสือใหม่ให้คนอ่านแทน

ชื่อหนังสือมาจาก THE TAIL WAGGING THE DOG เมียผมเป็นคนตั้งให้

ปกติหางมันจะกระดิกตามหมา แต่เราอยากทำเรื่องยาก

คือให้ หางเล็ก ๆ (ปัจเจก) ไปเขย่า ตัวหมา (โครงสร้าง) ให้ขยับได้

การพิมพ์ครั้งนี้ เราได้ ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา Open books มาช่วย และ ไทวิจิต พึ่งเกษมสมบูรณ์ มาช่วยวาดภาพในสไตล์ Impressionist ทำให้หนังสือวิชาการแข็ง ๆ ดูมีชีวิตชีวาขึ้น"