ผู้หญิงสร้างกล้ามเนื้อยากกว่าผู้ชายจริงไหม หรือแค่เข้าใจผิด

หลายคนอาจเคยเชื่อว่า “ผู้หญิงสร้างกล้ามเนื้อได้ยากกว่าผู้ชาย” ไม่ว่าจะมาจากเรื่องฮอร์โมน รูปร่าง หรือภาพจำที่คุ้นตาจากในฟิตเนสที่ผู้ชายมีกล้ามเนื้อที่ชัดกว่าและเปลี่ยนแปลงได้เร็วกว่า จนทำให้หลายคนเผลอสรุปไปว่า นี่คือข้อจำกัดทางธรรมชาติที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

วิทยาศาสตร์ด้านสรีรวิทยาการออกกำลังกายในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เริ่มทำให้เราเข้าใจมากขึ้นว่า สิ่งที่เคยเชื่อเกี่ยวกับการสร้างกล้ามเนื้อของผู้หญิงนั้น อาจไม่ได้ถูกต้องทั้งหมด และหลายอย่างก็เป็นผลจาก “ภาพจำ” ที่เราคุ้นเคย มากกว่าความเป็นจริง

“กรุงเทพธุรกิจ จุดประกาย” ชวนสำรวจว่า แท้จริงแล้วความแตกต่างระหว่างเพศ ส่งผลต่อ “ศักยภาพ” ในการสร้างกล้ามเนื้อมากน้อยแค่ไหน และในโลกของการดูแลสุขภาพวันนี้ เราควรโฟกัสที่อะไร เพื่อสร้างร่างกายที่แข็งแรงในแบบที่ยั่งยืนและเหมาะกับตัวเองที่สุด

ความต่างทางชีววิทยา: จุดเริ่มต้นของความเข้าใจผิด

หนึ่งในเหตุผลที่ทำให้เกิดความเชื่อนี้ คือ “องค์ประกอบร่างกาย” ที่แตกต่างกันโดยธรรมชาติ

ศาสตราจารย์ ลีห์ บรีน (Leigh Breen) ผู้เชี่ยวชาญด้านสรีรวิทยากล้ามเนื้อจากมหาวิทยาลัย Leicester อธิบายว่า

ผู้ชายมักมีสัดส่วนกล้ามเนื้อต่อไขมันสูงกว่าผู้หญิง ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากฮอร์โมนในช่วงวัยรุ่น โดยเฉพาะ เทสโทสเตอโรน (testosterone) ที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในผู้ชาย

ขณะที่ผู้หญิงมีฮอร์โมน เอสโตรเจน (oestrogen) สูงกว่า ซึ่งสัมพันธ์กับการมีไขมันในร่างกายมากกว่า

ข้อมูลจากงานวิจัยด้านสรีรวิทยาการออกกำลังกายหลายชิ้นยืนยันว่า ระดับเทสโทสเตอโรนในผู้หญิงต่ำกว่าผู้ชายประมาณ 15 - 20 เท่า ซึ่งมีผลต่อ “ปริมาณกล้ามเนื้อโดยรวม” ที่ร่างกายสามารถมีได้

แต่นี่ไม่ได้หมายความว่า “ผู้หญิงสร้างกล้ามเนื้อได้ไม่ดี”

งานวิจัยชี้: ร่างกายตอบสนองต่อเวทเทรนนิ่ง “ใกล้เคียงกัน”

สิ่งที่หลายคนมองข้าม คือ “อัตราการพัฒนา” ของกล้ามเนื้อ

ศาสตราจารย์ ลีห์ อธิบายว่า แม้ผู้ชายจะเริ่มต้นด้วยมวลกล้ามเนื้อที่มากกว่า แต่เมื่อดูในแง่ของ เปอร์เซ็นต์การเพิ่มขึ้น (relative change) ผู้หญิงและผู้ชายกลับตอบสนองต่อการ ฝึกแรงต้าน (resistance training) ได้ “ใกล้เคียงกันมาก”

งานวิจัยในวารสารด้านเวชศาสตร์การกีฬา เช่น Sports Medicine และ Journal of Applied Physiology พบว่า เมื่อผู้หญิงและผู้ชายฝึกเวทภายใต้โปรแกรมเดียวกันในระยะเวลาใกล้เคียงกัน ร่างกายสามารถพัฒนาความแข็งแรงและมวลกล้ามเนื้อได้ “ใกล้เคียงกันมาก” หากมองในแง่ของสัดส่วนการเปลี่ยนแปลง

พูดให้เข้าใจง่ายขึ้นคือ สำหรับผู้ชาย กล้ามอาจดูเหมือนขึ้นเร็วกว่า เพราะเริ่มต้นด้วยมวลกล้ามเนื้อที่มากกว่าอยู่แล้ว แต่ถ้าเทียบจากจุดเริ่มต้นของแต่ละคน ผู้หญิงก็สามารถพัฒนาได้ดีไม่แพ้กัน

รูปร่างภายนอก ไม่ได้สะท้อนศักยภาพทั้งหมด

ความเชื่อที่ว่า ผู้หญิงสร้างกล้ามเนื้อได้ยากกว่า ส่วนหนึ่งมาจาก “ภาพลักษณ์ภายนอก” มากกว่าศักยภาพจริงของร่างกาย

ถึงจะออกกำลังกายแบบเดียวกัน ผู้หญิงส่วนใหญ่มักยังมีสัดส่วนไขมันมากกว่ากล้ามเนื้อเมื่อเทียบกับผู้ชาย ซึ่งเป็นผลจากฮอร์โมนและโครงสร้างทางชีววิทยาตั้งแต่ต้น

ศาสตราจารย์ ลีห์ อธิบายว่า แม้เราจะสามารถปรับองค์ประกอบร่างกายได้ผ่านการฝึกและโภชนาการ แต่หากต้องการลดไขมันให้ต่ำมากในผู้หญิง มักต้องอาศัยการคุมอาหารและการฝึกที่ค่อนข้างเข้มงวด

และในหลายกรณี ระดับความ “ลีน” แบบนั้นอาจต้องแลกมาด้วยผลกระทบต่อสุขภาพ เช่น ความไม่สมดุลของฮอร์โมนหรือรอบเดือนที่เปลี่ยนไป

เพราะฉะนั้น ภาพของร่างกายที่เห็นจากภายนอก อาจไม่ได้สะท้อนว่าใคร “สร้างกล้ามเนื้อได้ดีกว่า” แต่เป็นผลลัพธ์ของปัจจัยหลายอย่างที่ซับซ้อนกว่านั้น

“ลีนมากเกินไป” อาจไม่ใช่คำตอบ

งานวิจัยด้านสุขภาพผู้หญิงพบว่า การมีไขมันในร่างกายต่ำเกินไป อาจส่งผลต่อระบบฮอร์โมน เช่น

• รอบเดือนมาไม่ปกติ
• ภาวะฮอร์โมนแปรปรวน
• ความเสี่ยงต่อภาวะมีบุตรยาก

ข้อมูลจาก American College of Sports Medicine ยังระบุว่า นักกีฬาหญิงที่มีเปอร์เซ็นต์ไขมันต่ำมาก มีความเสี่ยงต่อภาวะที่เรียกว่า Female Athlete Triad ซึ่งเกี่ยวข้องกับพลังงานไม่เพียงพอ ระบบสืบพันธุ์ และสุขภาพกระดูก

ผู้เชี่ยวชาญจำนวนมากเห็นตรงกันว่า คนส่วนใหญ่ไม่จำเป็นต้องใช้โปรแกรมออกกำลังกายที่แยกตามเพศ

หลักการสำคัญของการสร้างกล้ามเนื้อยังคงเหมือนเดิม ไม่ว่าจะเป็น

• การเพิ่มแรงต้านอย่างค่อยเป็นค่อยไป
• การพักฟื้นที่เพียงพอ
• โภชนาการที่เหมาะสม โดยเฉพาะโปรตีน

ผู้หญิงสามารถฝึกเวทได้เหมือนผู้ชาย และคาดหวังผลลัพธ์ที่ดีได้เช่นกัน โดยเฉพาะในช่วงวัยหนุ่มสาวที่ร่างกายตอบสนองต่อการฝึกได้ดี

ผู้หญิงและผู้ชายอาจไม่ได้ต่างกันอย่างที่คิด

จริง ๆ แล้ว ประเด็นอาจไม่ใช่ว่า “ผู้หญิงสร้างกล้ามเนื้อยากกว่า” แต่เป็นเพราะร่างกายของเราเริ่มต้นไม่เหมือนกัน และมีองค์ประกอบที่ต่างกันตั้งแต่ต้น

ถ้ามองในแง่ของศักยภาพและการตอบสนองต่อการฝึก ผู้หญิงสามารถพัฒนากล้ามเนื้อได้ดีไม่แพ้ผู้ชายเลย เพียงแค่ผลลัพธ์ที่เห็นอาจออกมาในรูปแบบที่ต่างกันเล็กน้อย

เพราะฉะนั้น สิ่งที่ควรโฟกัสอาจไม่ใช่การเอาตัวเองไปเปรียบเทียบกับใคร แต่คือการค่อย ๆ สร้างร่างกายที่แข็งแรง สมดุล และอยู่กับเราได้ในระยะยาว

เพราะท้ายที่สุดแล้ว สุขภาพที่ดีไม่ได้วัดจากว่าใครมีกล้ามเนื้อมากกว่า แต่วัดจากว่าเราดูแลร่างกายตัวเองได้พอดีและเหมาะกับชีวิตของเราแค่ไหน

 

อ้างอิง theguardian