วันพุธ ที่ 18 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

'T-Xeno Hub'แห่งแรกอาเซียน พัฒนา 'ไตหมูดัดแปลงยีน สู่คน' หนุนเศรษฐกิจเวลเนส

เทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ (Xenotransplantation) จากสัตว์สู่คน โดยมุ่งเป้าพัฒนา “ไตสุกรดัดแปลงพันธุกรรม” แก้วิกฤติขาดแคลนอวัยวะบริจาคและยกระดับคุณภาพชีวิตผู้ป่วยโรคไตในประเทศไทย

KEY POINTS

  • ประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายครั้งใหญ่จากการขาดแคลนอวัยวะปลูกถ่าย ปัจจุบันไทยมีผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังมากกว่า 110,000 ราย
  • โครงการ T-Xeno Hub วางกรอบระยะเวลาดำเนินงานออกเป็นระยะอย่างชัดเจน ระยะแรก (18 เดือน) ดำเนินการก่อสร้างศูนย์ผลิตสุกร DPF ณ วิทยาเขตกาญจนบุรีให้แล้วเสร็จ
  • พร้อมรับมอบเซลล์ต้นแบบ และยกระดับความพร้อมทางเทคโนโลยีจาก TRL 4 (ระดับการทดสอบในห้องปฏิบัติการ) ก้าวสู่ TRL 5 (การทดสอบในสภาวะแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง)
  • ระยะต่อไป (ภายใน 5 ปี) ดำเนินการเพาะเลี้ยงและทดสอบในสัตว์ทดลอง ก่อนจะขยับเข้าสู่การทดสอบทางคลินิกในมนุษย์ (Clinical Trial) ร่วมกับพันธมิตรระดับนานาชาติ โดยมุ่งเน้นที่การปลูกถ่ายไตเป็นลำดับแรก

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และมหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมมือกับ บริษัท เบทาโกร จำกัด (มหาชน) และ บริษัท NZeno Limited จากประเทศนิวซีแลนด์ แถลงความก้าวหน้าด้านการแพทย์ขั้นสูง (Advanced Medicine) ด้วยเทคโนโลยีการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ (Xenotransplantation) จากสัตว์สู่คน โดยมุ่งเป้าพัฒนา “ไตสุกรดัดแปลงพันธุกรรม” เพื่อแก้ปัญหาวิกฤติขาดแคลนอวัยวะบริจาคและยกระดับคุณภาพชีวิตผู้ป่วยโรคไตในประเทศไทย

ความร่วมมือนี้เป็นแบบ Triple Helix (ภาครัฐ-สถาบันการศึกษา-ภาคอุตสาหกรรม) ทั้งในและต่างประเทศ พร้อมจัดตั้ง บริษัท เอ็มยู ไบโอโกร จำกัด (MU BioGro Co., Ltd.) เป็นกลไกเชื่อมโยงงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการสู่ภาคอุตสาหกรรม และขับเคลื่อนโครงการ Thailand Xenotransplantation Hub (T-Xeno Hub) ผลักดันให้ไทยก้าวสู่ศูนย์กลางการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์แห่งแรกในอาเซียน พร้อมเปิดประตูสู่เศรษฐกิจสุขภาวะระดับโลก (Wellness Economy)

ข่าวที่เกี่ยวข้อง:

ข่าวดีคนโรคไต!แพทย์สหรัฐปลูกถ่ายไตหมูใส่ร่างมนุษย์สำเร็จครั้งแรก

รู้ทัน 'โรคไต' ป้องกันได้ต้อง 'คุมเค็ม' และ 'คุมหวาน'ร่วมด้วย

Mastery Ecosystem ช่วยชีวิตคนไทย

ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ระบุว่า ความมั่นคงทางสุขภาพถือเป็นรากฐานเศรษฐกิจของประเทศ การพัฒนานวัตกรรมการแพทย์ขั้นสูงไม่ได้มุ่งเพียงมิติเศรษฐกิจเท่านั้น แต่คือวาระสำคัญในการช่วยชีวิตคนไทย ยกระดับคุณภาพชีวิต และสร้างโอกาสการรักษาที่เท่าเทียม กระทรวง อว. จึงมุ่งยกระดับมหาวิทยาลัยไทยสู่การเป็น “Mastery Platform” แกนกลางของ Mastery Ecosystem ที่เชื่อมโยงวิทยาศาสตร์ขั้นสูงสู่นวัตกรรมเชิงลึก (Deep Tech) เพื่อเปลี่ยนบทบาทของประเทศจากผู้ซื้อเทคโนโลยีสู่การเป็นผู้สร้างนวัตกรรมขั้นสูงได้ด้วยตนเองในระยะยาว

โครงการ T-Xeno Hub เป็นยุทธศาสตร์ที่ตอบโจทย์นโยบาย MHESI Flagship ของกระทรวง อว. อย่างเป็นรูปธรรม โดยเฉพาะเสาหลัก “SIAM MEDICA” ซึ่งมุ่งสร้างความเป็นเลิศและความเชี่ยวชาญขั้นสูง (Mastery) ด้านเวชศาสตร์และการแพทย์ (Medicine & Scientific Wellness) อุปกรณ์และเครื่องมือแพทย์ (Medical Devices) ตลอดจนการบำบัดรักษาขั้นสูง (Advanced Therapy Medicinal Products: ATMP)

นอกจากนี้ โครงการดังกล่าวยังผ่านการพิจารณาและขับเคลื่อนร่วมกับ คณะกรรมการเวลเนสแห่งชาติ (บอร์ดเวลเนสแห่งชาติ) ที่มุ่งเน้นการส่งเสริม “Scientific Wellness” ควบคู่ไปกับการผลักดันเชิงนโยบายเพื่อปรับแก้กฎระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการนำเข้า การนำไปใช้ในเชิงคลินิกและการทดสอบ ตลอดจนการเตรียมเสนอโครงการร่วมกับคณะกรรมการนโยบายการร่วมลงทุนระหว่างรัฐและเอกชน (กรอ.) และการสนับสนุนทุนจากหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) เพื่อให้เกิดการจัดสรรงบประมาณขับเคลื่อนต่อเนื่องในระยะยาว

'T-Xeno Hub'แห่งแรกอาเซียน พัฒนา 'ไตหมูดัดแปลงยีน สู่คน' หนุนเศรษฐกิจเวลเนส

ภาระค่าฟอกไตพุ่ง 3.6 หมื่นล้านบาทต่อปี

ศ.นพ.ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล กล่าว ว่า ประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายครั้งใหญ่จากการขาดแคลนอวัยวะปลูกถ่าย ปัจจุบันไทยมีผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังมากกว่า 110,000 ราย และข้อมูลในปี 2567 ระบุว่า มีผู้ที่เข้าเกณฑ์การปลูกถ่ายไตประมาณ 23,000 ราย แต่กลับได้รับการปลูกถ่ายจริงเพียง 989 รายเท่านั้น ส่งผลให้ผู้ป่วยต้องรอคอยอวัยวะเฉลี่ยนานกว่า 5 ปี และมีผู้ป่วยจำนวนมากที่ต้องเสียชีวิตไปก่อนที่จะได้รับโอกาสปลูกถ่ายไต

นอกจากนี้การรักษาด้วยวิธีบำบัดทดแทนไตยังสร้างภาระงบประมาณสาธารณสุขมหาศาล โดยค่าใช้จ่ายภายใต้ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติสูงถึงประมาณ 36,678 ล้านบาทต่อปี ขณะที่ค่าใช้จ่ายในการผ่าตัดปลูกถ่ายไตอยู่ที่ราว 1 ล้านบาทต่อคน การพัฒนาการปลูกถ่ายไตจึงไม่เพียงช่วยลดภาระงบประมาณทางตรงในการฟอกไต แต่ยังช่วยคืนเวลาและคุณภาพชีวิตให้ผู้ป่วยสามารถกลับมาทำงานและใช้ชีวิตได้อย่างเต็มที่

โดยมหาวิทยาลัยมหิดลได้ดึงจุดแข็งของ 3 สถาบันหลักมาร่วมขับเคลื่อน ได้แก่ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี และ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญระดับแนวหน้าของประเทศ ซึ่งมีสถิติและประสบการณ์การผ่าตัดเปลี่ยนไตสะสมรวมกันมากกว่า 5,000 ราย และคณะสัตวแพทยศาสตร์ สถาบันที่มีศักยภาพทางวิชาการติดอันดับที่ 63 ของโลก และมีความเชี่ยวชาญด้านการโคลนนิ่งสัตว์มายาวนานกว่า 16 ปี

ศูนย์สุกร DPF กาญจนบุรีเสร็จใน 18 เดือน

วสิษฐ แต้ไพสิฐพงษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เบทาโกร จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า เบทาโกรนำประสบการณ์กว่า 59 ปี ในธุรกิจเกษตรอุตสาหกรรมและอาหารครบวงจร ต่อยอดจากความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) สู่การสร้างคุณค่าเพื่อชีวิตที่ยั่งยืน (Sustainable Life) โดยร่วมลงทุนและพัฒนา “ศูนย์ผลิตสุกรทางการแพทย์มาตรฐาน DPF” (Designated Pathogen-Free) ณ มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตกาญจนบุรี ซึ่งมีกำหนดก่อสร้างแล้วเสร็จภายในระยะเวลา 18 เดือน

ศูนย์ดังกล่าวจะนำองค์ความรู้ด้านระบบการจัดการฟาร์มปลอดเชื้อ (Specific Pathogen-Free: SPF) มาตรฐานความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) และห้องปฏิบัติการวิเคราะห์โรคอุบัติใหม่ เข้ามาควบคุมสภาพแวดล้อม ปราศจากการใช้ยาปฏิชีวนะ และเฝ้าระวังเชื้อก่อโรคอย่างเป็นระบบ เพื่อรองรับการเพาะเลี้ยงสุกรที่ใช้สำหรับงานวิจัยทางการแพทย์โดยเฉพาะ ซึ่งช่วยเติมเต็มจุดแข็งของไทยที่มีความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐานอุตสาหกรรมเกษตรและอาหารระดับแนวหน้าของอาเซียน

NZeno ถ่ายทอด Medical-Grade ลัดขั้นตอนวิจัย

Mr. Peter Lai ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท NZeno Limited ประเทศนิวซีแลนด์ กล่าวว่า ความร่วมมือครั้งนี้ NZeno ทำหน้าที่ถ่ายทอดเทคโนโลยี (Technology Transfer) และส่งมอบเซลล์ต้นแบบดัดแปลงพันธุกรรมคุณภาพสูงสำหรับการแพทย์ (Medical-grade Cell Line) ให้แก่มหาวิทยาลัยมหิดล

การถ่ายทอดเทคโนโลยีดังกล่าวช่วยให้ประเทศไทยสามารถ “ลัดขั้นตอน” การวิจัยได้โดยไม่ต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่ ช่วยประหยัดงบประมาณและย่นระยะเวลาการวิจัยได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยมุ่งเน้นการขยายการเพาะเลี้ยงเพื่อการศึกษาในสัตว์ทดลองกลุ่มไพรเมต (Non-Human Primates: NHP) ก่อนเดินหน้าสู่การทดสอบทางคลินิกต่อไป

AI ถอดรหัสยีนลดการปฏิเสธของภูมิคุ้มกัน

สำหรับการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ ความท้าทายทางชีววิทยาที่สำคัญที่สุดคือ ความเสี่ยงจากการที่ร่างกายมนุษย์ปฏิเสธอวัยวะ (Organ Rejection) และ ความเสี่ยงจากการติดเชื้อข้ามสายพันธุ์ (Zoonotic Infection) ทีมผู้เชี่ยวชาญระบุว่า ปัจจุบันการดัดแปลงพันธุกรรมสุกรเพื่อตัดยีนที่กระตุ้นภูมิคุ้มกันมนุษย์ ควบคู่กับการเลี้ยงในระบบ DPF ปลอดเชื้อ สามารถลดความเสี่ยงเหล่านี้ลงได้อย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ การนำเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามาช่วยวิเคราะห์และถอดรหัสคู่เบสทางพันธุกรรม (Base pair sequence) ร่วมกับฐานข้อมูลจีโนมระดับโลก จะเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ (Disruption) ที่ช่วยค้นหาตำแหน่งการตัดต่อพันธุกรรมที่แม่นยำยิ่งขึ้น

ทดสอบในมนุษย์ใน 5 ปีหนุน Wellness Hub

โครงการ T-Xeno Hub วางกรอบระยะเวลาดำเนินงานออกเป็นระยะอย่างชัดเจน ระยะแรก (18 เดือน) ดำเนินการก่อสร้างศูนย์ผลิตสุกร DPF ณ วิทยาเขตกาญจนบุรีให้แล้วเสร็จ พร้อมรับมอบเซลล์ต้นแบบ และยกระดับความพร้อมทางเทคโนโลยีจาก TRL 4 (ระดับการทดสอบในห้องปฏิบัติการ) ก้าวสู่ TRL 5 (การทดสอบในสภาวะแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง)

ระยะต่อไป (ภายใน 5 ปี) ดำเนินการเพาะเลี้ยงและทดสอบในสัตว์ทดลอง ก่อนจะขยับเข้าสู่การทดสอบทางคลินิกในมนุษย์ (Clinical Trial) ร่วมกับพันธมิตรระดับนานาชาติ โดยมุ่งเน้นที่การปลูกถ่ายไตเป็นลำดับแรก และอาจต่อยอดสู่อวัยวะสำคัญอื่นๆ เช่น หัวใจ หรือตับ ในอนาคต

โครงการนี้นับเป็นหมุดหมายสำคัญในการผลักดันให้ประเทศไทยเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีชีวภาพการแพทย์ระดับภูมิภาค ที่ไม่เพียงเพิ่มโอกาสรอดชีวิต คืนคุณภาพชีวิตให้ผู้ป่วยไทย และลดค่าใช้จ่ายด้านสาธารณสุขของประเทศเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้าง “เครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่” (New Growth Engine) ที่เชื่อมโยงอุตสาหกรรมสุขภาพ นวัตกรรมชีวการแพทย์ และการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ (Medical & Wellness Tourism) ดึงดูดผู้ป่วยและเม็ดเงินจากทั่วโลก ตอกย้ำบทบาทของไทยในการเป็น ศูนย์กลางเศรษฐกิจสุขภาวะ (Wellness Hub) แห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างยั่งยืน