'น้ำหนักลดลง' โดยไม่ตั้งใจ สัญญาณเตือนโรคร้าย สุขภาพจิตแย่

ทำงาน ใช้ชีวิต โดยไม่ได้ออกกำลังกาย ไม่ได้คุมอาหาร แต่อยู่ดีๆ “น้ำหนักลดลง” โดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งหลายๆ คน อาจมองว่า “น้ำหนักลดลง” เป็นเรื่องที่ดี แต่ในความเป็นจริงนั้น หากน้ำหนักลดลงถึง 10 ปอนด์ หรือ 5% ของน้ำหนักตัวภายใน 6-12 เดือน ซึ่งอาจเป็นอาการของโรคร้ายแรง เช่น มะเร็ง หรือเบาหวาน  โดยเฉพาะดยเฉพาะอย่างยิ่งหากคุณอายุมากกว่า 65 ปี คนส่วนใหญ่น้ำหนักขึ้นๆ ลงๆ เล็กน้อยในแต่ละวัน แต่การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้มักอยู่ในช่วง 5 ปอนด์ อย่างไรก็ตาม หากคุณลดน้ำหนักมากกว่านั้นโดยไม่ได้ตั้งใจ อาจมีสาเหตุอื่นที่ผิดปกติ

การลดน้ำหนักโดยไม่ทราบสาเหตุเป็นสัญญาณอันตราย เพราะเป็นอาการทั่วไปของโรคร้ายแรงหลายชนิด โรคเหล่านี้มักจะแย่ลง (ลุกลาม) เป็นระยะๆ บางโรค เช่น เบาหวาน  อาจลุกลามอย่างรวดเร็ว ในขณะที่บางโรค เช่น มะเร็ง อาจลุกลามอย่างช้าๆ ควรไปพบแพทย์ทันทีที่สังเกตเห็นว่าน้ำหนักลดลง 10 ปอนด์ หรือมากกว่า 5% ของน้ำหนักตัวโดยไม่ได้ตั้งใจ การทำเช่นนี้จะช่วยเพิ่มโอกาสในการฟื้นตัวได้ดีที่สุด

คนทุกเพศสามารถประสบกับการลดน้ำหนักโดยไม่ตั้งใจได้ แต่ภาวะทางการแพทย์บางอย่างที่ทำให้เกิดการลดน้ำหนักอย่างฉับพลันนั้นพบได้บ่อยในเพศที่แตกต่างกัน เช่น ผู้ชายมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคหัวใจ โรคเบาหวาน และโรคพาร์กินสันมากกว่า ในขณะที่ผู้หญิงมีแนวโน้มที่จะมีปัญหาเกี่ยวกับต่อมไทรอยด์ ปัญหาสุขภาพจิต และปัญหาเกี่ยวกับระบบย่อยอาหารมากกว่า แต่แต่ละคนก็แตกต่างกัน ซึ่งเป็นเหตุผลสำคัญที่ควรปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการลดน้ำหนักโดยไม่ตั้งใจของคุณ

ข่าวที่เกี่ยวข้อง:

'ไขมันในเลือด'ไม่เลือกไซส์ ผอม-อ้วน เสี่ยงหมด แนะเช็ก 'CT Calcium Score'

1 ใน 4 ของคนไทยมี 'ภาวะดื้ออินซูลิน' โดยที่ไม่รู้ตัว ต้นตอโรคNCDs-มะเร็ง

สาเหตุที่อาจทำให้น้ำหนักลดลงอย่างไม่คาดคิด

ภาวะสุขภาพหลายอย่างสามารถนำไปสู่การลดน้ำหนักโดยไม่ทราบสาเหตุได้ บางภาวะทำให้ความอยากอาหารลดลง ในขณะที่บางภาวะทำให้ร่างกายดูดซึมแคลอรี่ได้น้อยลง หรือทำให้ร่างกายเผาผลาญแคลอรี่ได้เร็วขึ้น ได้แก่

• โรคแอดดิสัน

โรคนี้อาจทำให้เกิดการลดน้ำหนักโดยไม่ตั้งใจ เนื่องจากระดับคอร์ติซอลและอัลโดสเตอโรนต่ำส่งผลต่อกระบวนการเผาผลาญอาการอื่นๆ ได้แก่ ท้องเสียเรื้อรัง เบื่ออาหาร คลื่นไส้ และอาเจียน

• โรคมะเร็ง

ในผู้ป่วยโรคมะเร็ง การเปลี่ยนแปลงในระบบเผาผลาญหรือความอยากอาหารอาจนำไปสู่การลดน้ำหนักโดยไม่ทราบสาเหตุ

• โรคเซลิแอค

ผู้ที่เป็นโรคเซลิแอคบางรายน้ำหนักลดลงเนื่องจากลำไส้ไม่สามารถดูดซึมสารอาหารจากอาหารได้ครบถ้วน อาการของโรคเซลิแอคยังรวมถึงอาการท้องเสียและอาเจียนด้วย

• โรคโครห์น

การอักเสบของลำไส้หรือลำไส้ใหญ่นี้อาจทำให้คุณเบื่ออาหารและนำไปสู่อาการท้องเสียเรื้อรัง

• โรคเบาหวาน

เมื่อเซลล์ของคุณมีกลูโคสไม่เพียงพอ ร่างกายจะเริ่มเผาผลาญเซลล์กล้ามเนื้อและไขมันเพื่อเป็นพลังงาน ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้หากคุณเป็นโรคเบาหวานโดยไม่ได้รับการวินิจฉัย หรือหากยาที่คุณรับประทานอยู่ไม่สามารถควบคุมอาการได้ดี

• ความผิดปกติในการรับประทานอาหาร

การลดน้ำหนักโดยไม่ทราบสาเหตุอาจเป็นอาการเริ่มต้นของความผิดปกติในการรับประทานอาหารที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย เช่น โรคอะโนเร็กเซียเนอร์โวซาหรือโรคบูลิเมียเนอร์โวซา

• ภาวะหัวใจล้มเหลว

ภาวะนี้อาจทำให้เกิดการลดน้ำหนัก โดยเฉพาะในระยะหลังๆ

• ภาวะไทรอยด์ทำงานเกิน

ภาวะนี้ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานเร็วขึ้นและอาจนำไปสู่การลดน้ำหนักได้

• ตับอ่อนอักเสบ

หากคุณเป็นตับอ่อนอักเสบเรื้อรังที่ไม่หายไปและมีอาการแย่ลงเรื่อยๆ คุณอาจสูญเสียความอยากอาหารได้

ความผิดปกติทางระบบประสาท

มีภาวะต่างๆ มากมายที่สามารถส่งผลกระทบต่อสมองและเซลล์ประสาทของคุณได้ ความผิดปกติทางระบบประสาทอาจทำให้เกิดการลดน้ำหนักโดยไม่ตั้งใจเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม การเผาผลาญ และความอยากอาหาร

• ภาวะสมองเสื่อม

ภาวะสมองเสื่อมเป็นคำที่ใช้เรียกกลุ่มอาการที่ส่งผลต่อความจำ การคิด และบุคลิกภาพอาการของภาวะสมองเสื่อมเกิดจากการเปลี่ยนแปลงในสมอง

หากผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมมีน้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ มักเป็นเพราะพวกเขารับประทานอาหารไม่เพียงพอ อาจเป็นเพราะความชอบในการรับประทานอาหารเปลี่ยนไป หรืออาหารกลืนยาก นอกจากนี้ยังเป็นไปได้ว่าผู้ป่วยภาวะสมองเสื่อมไม่สามารถจำแนกอาหารได้

• โรคพาร์กินสัน

โรคพาร์กินสันเป็นโรคทางสมองที่ส่งผลต่อการเคลื่อนไหวอาการของโรคพาร์กินสัน ได้แก่ ตัวสั่น กล้ามเนื้อและแขนขาแข็งเกร็ง การเคลื่อนไหวช้าลง ปัญหาเรื่องการทรงตัว และการพูดเปลี่ยนแปลงไป

การลดน้ำหนักในผู้ป่วยโรคพาร์กินสันมักเกิดจากหลายสาเหตุร่วมกัน ได้แก่ ความอยากอาหารลดลง ร่างกายทำงานหนักขึ้น และการเปลี่ยนแปลงในระบบย่อยอาหารที่ทำให้ร่างกายดูดซึมสารอาหารจากอาหารได้ยากขึ้น

• โรคหลอดเลือดสมองครั้งก่อน

หากคุณกำลังฟื้นตัวจากโรคหลอดเลือดสมองคุณอาจมีน้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้หากคุณมีปัญหาในการรับประทานอาหารหรือย่อยอาหาร หรือเนื่องจากการสูญเสียกล้ามเนื้อ

• ปัญหาด้านสุขภาพช่องปาก

หากคุณมีปัญหาในการเคี้ยวอาหาร คุณอาจรับประทานอาหารน้อยกว่าที่ร่างกายต้องการฟันผุโรคเหงือกความผิดปกติของข้อต่อขากรรไกร (TMJ)และอาการปวดฟันอาจนำไปสู่การลดน้ำหนักโดยไม่ทราบสาเหตุ

• ภาวะสุขภาพจิต

คุณอาจมีอาการเปลี่ยนแปลงด้านความอยากอาหารร่วมกับภาวะซึมเศร้าและความวิตกกังวลเช่น ไม่ค่อยอยากรับประทานอาหาร หรือไม่อยากรับประทานอาหารเลย

• ยา

บางครั้ง ยาอาจทำให้เกิดปัญหาต่างๆ เช่น การรับรสหรือกลิ่นเปลี่ยนไป ความอยากอาหารลดลง ปากแห้ง กลืนลำบาก หรือคลื่นไส้และอาเจียน ซึ่งอาจส่งผลให้น้ำหนักลดลงเมื่อเวลาผ่านไป

• แผลในกระเพาะอาหาร

อาการเบื่ออาหาร คลื่นไส้ และอาเจียน อาจนำไปสู่การลดน้ำหนักได้

• โรคแผลในลำไส้ใหญ่

อาการของโรคแผลในลำไส้ใหญ่ เช่น ท้องเสีย คลื่นไส้ และเบื่ออาหาร อาจนำไปสู่การลดน้ำหนักได้

• ความผิดปกติจากการใช้สารเสพติด

การใช้สารเสพติด เช่น ยาเสพติดและแอลกอฮอล์ อาจทำให้ความอยากอาหารเปลี่ยนแปลง นำไปสู่อาการคลื่นไส้และอาเจียน และในที่สุดอาจทำให้ตับเสียหายได้

"ติดเชื้อร้ายแรง"เกิดน้ำหนักลดอย่างฉับพลัน

เป็นเรื่องปกติที่น้ำหนักจะลดลงเล็กน้อยเมื่อคุณป่วย – น้ำหนักมักจะกลับมาเท่าเดิมเมื่อคุณรู้สึกดีขึ้น แต่หากคุณมีการติดเชื้อรุนแรงหรือเรื้อรัง อาจทำให้น้ำหนักลดลงมากขึ้นและคงอยู่นาน การติดเชื้อที่อาจทำให้น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ ได้แก่:

• การติดเชื้อปรสิต

หากคุณเริ่มน้ำหนักลดลงหลังจากไปเที่ยวต่างประเทศ คุณอาจติดพยาธิในลำไส้จากอาหารหรือเครื่องดื่มที่คุณรับประทานเข้าไป การติดเชื้อพยาธิสามารถทำให้เกิดอาการปวดท้อง ท้องเสีย คลื่นไส้ และอาเจียน รวมถึงอาการที่รุนแรงกว่านั้นได้ แต่ข่าวดีก็คือโดยปกติแล้วอาการเหล่านี้จะหายไปได้ค่อนข้างเร็วด้วยการรักษา

• เอชไอวี/เอดส์

ไวรัสภูมิคุ้มกันบกพร่องในมนุษย์ (HIV) ทำลายระบบภูมิคุ้มกันของคุณ ส่งผลต่อความสามารถของร่างกายในการต่อสู้กับการติดเชื้อและโรคต่างๆ HIV แพร่กระจายผ่านการมีเพศสัมพันธ์ การสัมผัสกับเลือดที่ติดเชื้อ หรือการใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน

เมื่อเวลาผ่านไปและหากไม่ได้รับการรักษา เชื้อ HIV อาจพัฒนาไปเป็นโรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง (AIDS) ได้ แต่ยาใหม่ๆ มีประสิทธิภาพสูงในการควบคุมอาการของ HIV และหยุดยั้งการลุกลามไปสู่โรค AIDS

นอกจากน้ำหนักลดแล้ว อาการอื่นๆ ของเชื้อเอชไอวีและโรคเอดส์อาจรวมถึงท้องเสีย มีไข้ อ่อนเพลีย และต่อมน้ำเหลืองบวม

• วัณโรค

วัณโรค (TB) เป็นโรคร้ายแรงที่แพร่กระจายทางอากาศผ่านการไอและจาม วัณโรคสามารถส่งผลกระทบต่อเกือบทุกส่วนของร่างกาย แต่พบได้บ่อยที่สุดในปอด วัณโรคเป็นภาวะที่ค่อนข้างหายาก และพบได้บ่อยในผู้ที่มีระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ ใช้ยาเสพติดชนิดฉีดเข้าเส้นเลือด หรืออยู่ใกล้ชิดกับผู้ที่เป็นวัณโรค

อาการของวัณโรคอาจรวมถึงไข้สูง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ เหงื่อออกตอนกลางคืน ไอเรื้อรัง เจ็บหน้าอก และไอเป็นเลือด

อาการเบื้องต้น ที่น้ำหนักลดลงไม่ทราบสาเหตุ

ควรเข้ารับการตรวจหากมีอาการดังต่อไปนี้

• เบื่ออาหารติดต่อกัน
• อ่อนเพลียเรื้อรัง
• มีไข้ ไอ หรือเหงื่อออกกลางคืน
• ใจสั่น เหนื่อยง่าย
• ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำมาก
• คลำพบก้อนหรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วม

การตรวจสุขภาพและพบแพทย์ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยให้สามารถค้นหาสาเหตุและรักษาได้อย่างเหมาะสม ลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนในอนาคต

เช็กวิธีการดูแลเมื่อน้ำหนักลด

มีการตรวจอะไรบ้างสำหรับกรณีที่น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ?

ผู้ให้บริการด้านการดูแลสุขภาพอาจสั่งตรวจทางการแพทย์เฉพาะอย่างตามอาการ ประวัติครอบครัว และปัจจัยอื่นๆ ตัวอย่างเช่น หากคุณมีอาการของแผลในกระเพาะอาหาร ผู้ให้บริการอาจแนะนำให้ทำการส่องกล้องตรวจทางเดินอาหารส่วนบน

การทดสอบอื่นๆ อาจรวมถึง:

• การตรวจเลือด

เลือดของคุณสามารถแสดงสัญญาณของภาวะสุขภาพบางอย่าง เช่น โรคเบาหวาน โรคเซลิแอค และการติดเชื้อ นอกจากนี้ยังสามารถให้ข้อมูลแก่แพทย์เกี่ยวกับวิธีการทำงานของระบบเผาผลาญ ต่อมไทรอยด์ และต่อมหมวกไตของคุณได้อีกด้วย

• การตรวจคัดกรองมะเร็ง

หากแพทย์ต้องการตรวจเพื่อตัดความเป็นไปได้ของการเป็นมะเร็ง คุณอาจต้องเข้ารับการตรวจคัดกรองหรือการตรวจด้วยภาพ ตัวอย่างเช่นการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่สามารถตรวจพบมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้

• การตรวจวินิจฉัยด้วยภาพ

การตรวจเช่นMRI (การถ่ายภาพด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า) หรือCT scan (การสแกนด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์) สามารถให้ภาพรายละเอียดของอวัยวะต่างๆ เช่น สมอง หัวใจ ปอด และอวัยวะในช่องท้อง คุณอาจต้องเข้ารับการตรวจเหล่านี้หากแพทย์ต้องการตรวจเพื่อตัดความเป็นไปได้ของเนื้องอกหรือโรคต่างๆ ที่อาจมองเห็นได้จากการสแกนเหล่านี้

• การตรวจปัสสาวะ

การตรวจวิเคราะห์ปัสสาวะสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับไตและกระเพาะปัสสาวะของคุณ รวมถึงภาวะสุขภาพและการติดเชื้อบางอย่างได้

รักษาอย่างไร? เมื่อน้ำหนักลดไม่ทราบสาเหตุ

การรักษาอาการน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุจะขึ้นอยู่กับสาเหตุนั้น ๆ ตัวอย่างเช่น หากคุณปวดฟัน คุณอาจต้องไปพบทันตแพทย์ หากสาเหตุเกิดจากแผลในกระเพาะอาหาร แพทย์อาจรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ ผู้ที่เป็นโรคเซลิแอคต้องงดกลูเตนทุก ชนิด

หากคุณน้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ อย่าพยายามรักษาเองที่บ้าน ควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุและรับการรักษาที่เหมาะสม

ป้องกันการลดน้ำหนักโดยไม่ทราบสาเหตุ

ภาวะน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุหลายอย่างนั้นป้องกันไม่ได้ แต่มีบางขั้นตอนที่คุณสามารถทำได้เพื่อช่วยป้องกันภาวะเหล่านั้น ได้แก่:

• ควรไปพบแพทย์ประจำตัวเพื่อตรวจสุขภาพประจำปี
• เข้ารับการตรวจร่างกายและคัดกรอง!ตรวจ สอบ ให้แน่ใจว่าคุณได้รับวัคซีนและการตรวจคัดกรองมะเร็ง ตามที่แนะนำทั้งหมด
• รับประทานยาตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัดหากพบผลข้างเคียงใดๆ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของความอยากอาหารหรือน้ำหนักตัวหลังจากเริ่มใช้ยาใหม่ โปรดติดต่อผู้ให้บริการด้านสุขภาพของคุณ
• ดูแลสุขภาพฟันและเหงือกให้ ดี แปรงฟันอย่างน้อยวันละสองครั้ง ใช้ไหมขัดฟันทุกวัน และไปพบทันตแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพช่องปากและทำความสะอาดฟันตามคำแนะนำอย่างสม่ำเสมอ
• ควรหลีกเลี่ยงการใช้สารเสพติดและหากดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก็ควรดื่มในปริมาณที่พอเหมาะ

อ้างอิง: clevelandclinic , healthpartners