ในยุคที่เราเห็นรูปเหรียญมาราธอนเต็มหน้าฟีดโซเชียลมีเดีย หรือการเช็กอินเข้ายิมกลายเป็นไลฟ์สไตล์ที่ดูเท่และน่าชื่นชม หลายคนอาจเข้าใจว่านี่คือยุคที่คนรุ่นใหม่สุขภาพดีที่สุด แต่ความจริงที่ซ่อนอยู่หลังภาพถ่าย "Finish Line" ที่สวยหรู คือ คิวหน้าห้องตรวจแผนกกระดูกและข้อที่ยาวเหยียด พร้อมสถิติที่น่าตกใจว่า "โรคคนแก่ อย่าง โรคกระดูกและข้อ" กำลังลุกลามเข้าหาคนอายุน้อยลงเรื่อยๆ
"สุขภาพ" ถูกยกระดับให้เป็นสินทรัพย์เชิงกลยุทธ์ และความแข็งแรงกลายเป็นสัญลักษณ์ทางสังคม เรากำลังเผชิญกับจุดเปลี่ยนสำคัญทางสาธารณสุข เมื่อปรากฏการณ์ "Young Injury" หรือการบาดเจ็บในคนรุ่นใหม่ กำลังทวีความรุนแรงจนกลายเป็นภาวะ "หนี้สินทางสุขภาพ" (Health Liability) ที่คุกคามผลิตภาพของกลุ่มคนรุ่นใหม่ ประชากรวัยทำงาน
ข่าวที่เกี่ยวข้อง:
'HYROX -วิ่งมาราธอน' คนรุ่นใหม่บาดเจ็บจากกีฬาเพิ่ม20-30%
นพ.ณัฐวุฒิ ไพสินสมบูรณ์ หัวหน้าศูนย์กระดูกและข้อโรงพยาบาลพระรามเก้า ให้สัมภาษณ์ “กรุงเทพธุรกิจ” ถึงแนวโน้มการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬาในคนรุ่นใหม่ว่าการเปลี่ยนแปลงของกลุ่มอายุผู้ป่วยโรคกระดูกและข้อที่น่าตกใจ คือ อายุเฉลี่ยของผู้ป่วยลดลงอย่างต่อเนื่องถึง 5-10 ปี โดยกลุ่มผู้ป่วยหลักที่ต้องเฝ้าระวัง จะอยู่ในช่วงวัยรุ่นตอนปลายจนถึงวัย 20 ต้นๆ ที่เริ่มเข้าสู่สนามกีฬาอย่างจริงจังเกินพิกัด สัดส่วนการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬาเพิ่มขึ้นมา 20-30 % และเด็กน้อยที่บาดเจ็บจากการเล่นกีฬา อายุเพียง 5 ขวบมารักษาโรคกระดูกและข้อจากการเล่นฟุตบอล
“คนรุ่นใหม่มักบาดเจ็บจากการใช้งานซ้ำๆ หรือที่เรียกว่า Overuse รวมถึงการเล่นกีฬาตามเทรนด์ยอดนิยม เช่น การวิ่งมาราธอน หรือกีฬาที่กำลังมาแรงอย่าง Hyrox ซึ่งจริงๆ การเล่นกีฬาเป็นการออกกำลังกายที่ดี แต่ปัญหาในตอนนี้ คือ หลายคนเล่นตามเพื่อน ตามอินฟลูเอนเซอร์ ตามดารา โดยที่ร่างกายยังไม่มีความพร้อม หรือพื้นฐานกล้ามเนื้อไม่แข็งแรงพอ แต่ฝืนเล่นหนักเพื่อให้ทันกระแสสังคม ทำให้เกิดการใช้งานหนักเกินขีดจำกัด เกิดอุบัติเหตุจากการเล่นกีฬา และนำมาซึ่งความเสื่อมก่อนวัย”
นอกจากนั้นพฤติกรรม "Weekend Warrior” อีกหนึ่งแนวโน้มที่น่ากังวล โดยกลุ่มคนที่ทำงานออฟฟิศจันทร์-ศุกร์ ส่วนใหญ่จะไม่ค่อยได้ออกกำลัง หรือเคลื่อนไหวร่างกาย แต่จะไปโหมเล่นกีฬาอย่างหนักในวันเสาร์-อาทิตย์ เพื่อชดเชยเวลา และการอัดการออกกำลังกายหนักๆ ในระยะเวลาสั้นๆ หลังจากที่ร่างกายพักมานาน ทำให้เกิดการบาดเจ็บได้ง่ายกว่าปกติ
สัญญาณเตือนที่ไม่ควรละเลย
นพ. ณัฐวุฒิ กล่าวต่อว่าลักษณะการบาดเจ็บที่รุนแรงและนำไปสู่โรคก่อนวัย นอกจากอาการเอ็นอักเสบหรือกล้ามเนื้อปวดทั่วไปแล้ว ยังพบภาวะ Stress Fracture หรือกระดูกล้า จากการกระแทกซ้ำๆ ในกลุ่มผู้วิ่งทางไกล หรือเกิดโรคข้อเข่าเสื่อม ข้อสะโพกเสื่อม หมอนรองกระดูกสันหลังปลิ้นตั้งแต่อายุยังน้อย ซึ่งเกิดจากการเล่นกีฬาที่หนักเกินพิกัด หรือเล่นผิดวิธี
โดยผู้ชายมีแนวโน้มบาดเจ็บจากการเล่นกีฬามากกว่าผู้หญิง เนื่องจากผู้ชายชอบลักษณะการเล่นกีฬาที่ออกแรงมากๆ และหลายคนเมื่อเห็นคนใกล้ตัว อินฟลู ดารา เล่นกีฬาหนักๆ ก็จะพยายามเล่นให้ได้เหมือนคนรอบตัว หรือเล่นให้หนักกว่าปกติเพื่อความท้าทาย แต่พฤติกรรมดังกล่าวจะก่อให้เกิดผลเสียต่อกล้ามเนื้อ กระดูกและข้อได้
“หากออกกำลังกาย หรือเล่นกีฬา แล้วมีอาการบาดเจ็บในกลุ่มคนรุ่นใหม่มักเริ่มจากอาการเจ็บเรื้อรังหรือเจ็บซ้ำๆ ในจุดเดิม และปวดเป็นเวลานานเกิน 3-5 วัน มีอาการบวม งอเข่าไม่สุด และมีเสียงในข้อ อาการเหล่านี้ถือเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายเริ่มเสียหายและควรพบผู้เชี่ยวชาญ พบแพทย์ทันที”
คนรุ่นใหม่ยังขาดการเตรียมความพร้อมของกล้ามเนื้อ และการประเมินตัวเองว่าเล่นได้ในระดับไหน หลายๆ คนให้ความสำคัญกับอุปกรณ์ ภาพลักษณ์ในโซเชียลมีเดียมากกว่าความพร้อมทางกายภาพ
เตรียมความพร้อมก่อนเล่นกีฬา
การเตรียมความแข็งแรงของกล้ามเนื้อเพื่อเล่นกีฬาตามเทรนด์ให้ปลอดภัยและลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ “นพ.ณัฐวุฒิ” เน้นย้ำว่าพื้นฐานที่สำคัญที่สุด ต้องทำให้กล้ามเนื้อหน้าท้อง หลัง และสะโพกแข็งแรงก่อนที่จะเริ่มเล่นกีฬา เพราะหากพื้นฐานไม่ดีพอ แล้วไปฝืนเล่นตามเทรนด์ หรือมีอาการปวดแต่ยังเล่นซ้ำต่อไป อาจนำไปสู่ภาวะหมอนรองกระดูกสันหลังปลิ้นได้
“การเตรียมความพร้อมร่างกาย ขึ้นอยู่กับการประเมินร่างกายแต่ละคน และลักษณะกีฬาที่เล่น เช่น วิ่งมาราธอน ควรเทรนกล้ามเนื้อต้นขาและกล้ามเนื้อสะโพกให้พร้อมก่อน ขณะที่กีฬา Hyrox มีหลายท่าและต้องใช้กล้ามเนื้อหลายมัดร่วมกัน จึงต้องเตรียมทั้งกล้ามเนื้อท้อง หลัง สะโพก และหัวไหล่ให้แข็งแรง รวมถึงฝึกการทรงตัวและความสมดุล เพราะการฝึกความสมดุลของร่างกายเป็นสิ่งจำเป็นอย่างมากห้ามละเลย เพื่อช่วยให้ร่างกายรับมือกับแรงกระแทกหรือการเปลี่ยนทิศทางได้ดีขึ้น และที่สำคัญ ต้องเริ่มจากน้อยไปมาก ไม่ควรเร่งอัพเลเวลตามกระแสสังคมหรือความกดดันจากเพื่อน”
นอกจากนั้น ควรคุมน้ำหนักตัว เนื่องจากน้ำหนักที่เกินเกณฑ์จะส่งผลโดยตรงต่อแรงกระแทกที่ข้อเข่าและข้อเท้า ดังนั้น การคุมน้ำหนักควบคู่ไปกับการออกกำลังกายจะช่วยลดภาระของข้อต่อได้ พร้อมด้วยการศึกษาข้อมูลและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ศึกษาว่ากีฬาที่จะเล่นต้องใช้กล้ามเนื้อส่วนไหนบ้าง เพื่อจะได้เตรียมความพร้อมได้ถูกจุด และมีผู้เชี่ยวชาญช่วยดูแลจะทำให้จัดท่าทาง ได้ถูกต้องตามหลักการ ซึ่งช่วยลดการบาดเจ็บจากการเล่นผิดวิธีได้ดีกว่าการเล่นเองโดยชะล่าใจ
นวัตกรรม-หุ่นยนต์ผ่าตัด ฟื้นตัวไว เจ็บน้อย
“รพ.พระรามเก้า” มีแนวทางในการดูแล รักษาครอบคลุมตั้งแต่การเตรียมความพร้อมก่อนการบาดเจ็บไปจนถึงการรักษาด้วยนวัตกรรมขั้นสูง โดยเป็นการทำงานร่วมกันของทีมผู้เชี่ยวชาญจากศูนย์กระดูกและข้อ และแผนกกายภาพ Fix and Fit ซึ่งเมื่อคนไข้มาด้วยอาการบาดเจ็บหรือปวดเรื้อรัง รพ.จะประเมินและตรวจเช็กร่างกาย โดยตรวจจุดอ่อนของร่างกาย ตรวจมวลกล้ามเนื้อและไขมัน รวมถึงการตรวจสมรรถภาพทางกายเบื้องต้น
การรักษามีทั้งแบบไม่ผ่าตัด เช่น การฉีดสเตียรอยด์เพื่อลดการอักเสบ การฉีดเกล็ดเลือดพลาสม่า (PRP) เพื่อซ่อมแซมเนื้อเยื่อ การฉีดน้ำหล่อเลี้ยงข้อเข่า (HA) หรือคอลลาเจน เพื่อบำรุงผิวข้อในกรณีที่เริ่มมีอาการข้อเสื่อม และการให้คำแนะนำเรื่องอาหารเสริม เช่น กลูโคซามีน หรือเวย์โปรตีน ตามความจำเป็นของแต่ละบุคคล
“รพ.พระรามเก้า มีนวัตกรรมการผ่าตัดที่ทันสมัย เพื่อช่วยให้คนไข้ฟื้นตัวได้เร็วและแม่นยำขึ้น ทั้งการผ่าตัดส่องกล้อง (Arthroscopic Surgery): ถือเป็นมาตรฐานการรักษาในปัจจุบันสำหรับอาการเอ็นเข่าขาด หรือการบาดเจ็บในข้อ ซึ่งมีข้อดีคือแผลเล็กและฟื้นตัวเร็ว และหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด (Robotic-Assisted Surgery): นำมาใช้เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม เช่น ข้อเข่าเทียมสำหรับผู้ที่มีภาวะข้อเสื่อมรุนแรง อย่างไรก็ตาม ยังคงสนับสนุนให้ทุกคนออกกำลังกายและเล่นกีฬา แต่หากเล่นกีฬาหนักๆ ควรปรึกษาทีมแพทย์และผู้เชี่ยวชาญเพื่อช่วยประเมินและวางแผนในการออกกำลัง การรักษาที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายของตนเอง”นพ.ณัฐวุฒิ กล่าวทิ้งท้าย
