วิกฤตเชิงโครงสร้างที่ประเทศไทยก้าวเข้าสู่ "สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์" (Aged Society) มาตั้งแต่ปี 2566 และกำลังทะยานสู่ "สังคมสูงวัยระดับสุดยอด" (Super-Aged Society) ในอีกไม่เกิน 3 ปีข้างหน้า สถิติตัวเลขประชากรได้ส่งสัญญาณเตือนภัยที่รุนแรงกว่าที่เคยประเมินไว้
ข้อมูลล่าสุดระบุว่าในปีที่ผ่านมาประเทศไทยมีอัตราการเกิดใหม่เพียง 142,000 คน เท่านั้น ขณะที่สัดส่วนผู้สูงอายุจะขยับขึ้นไปถึง 25% ในอนาคตอันใกล้ วิกฤต "เด็กเกิดน้อย-คนแก่ล้นเมือง" จึงไม่ใช่แค่เรื่องของสาธารณสุข แต่เป็นความท้าทายระดับยุทธศาสตร์ชาติ
ในวาระครบรอบ 92 ปีของการสถาปนามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สถาบันที่ยึดมั่นในจิตวิญญาณ "รับใช้ประชาชน" ได้ประกาศก้าวสำคัญผ่านโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ด้วยการเปิดตัว "อาคารเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์" โครงการนี้ถูกวางตำแหน่งให้เป็นคำตอบเชิงโครงสร้าง (Structural Solution) เพื่อสร้างระบบนิเวศการดูแลผู้สูงอายุที่ครบวงจรที่สุดแห่งแรกในไทย มุ่งเน้นการเป็น "สะพานเชื่อมใจ" ที่ไม่เพียงรักษาโรค แต่ยังรักษาศักดิ์ศรีและความมั่นคงทางสังคมในยุคเปลี่ยนผ่านประชากร
ข่าวที่เกี่ยวข้อง:
แม่นยำ 100%! รพ.ธรรมศาสตร์ฯ ผ่าตัดหัวใจด้วยหุ่นยนต์ Da Vinci Xi สำเร็จ
‘ธรรมศาสตร์’ ประกาศรุก ‘ท้องถิ่น’ หนุนไทยบรรลุ SDGs ก่อน 2030
“ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์” มากกว่าการรักษา
หัวใจสำคัญของโครงการถูกนิยามผ่านคำว่า “ธรรมรักษ์” (Dhamma + Protection/Love) ซึ่งเป็นปรัชญาการดูแลแบบองค์รวม (Holistic Care) ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (มธ.)บ่มเพาะมาจากการทำงานด้านการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) โดยมองว่า "การรักษาคุณภาพชีวิต" สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่า "การรักษาพยาธิสภาพของโรค"
ความแตกต่างเชิงกลยุทธ์ของศูนย์แห่งนี้ คือการทำหน้าที่เป็น "สะพานเชื่อม" (The Bridge) ระหว่างโรงพยาบาลที่เน้นการรักษาภาวะเฉียบพลัน (Acute Care) และบ้าน เพื่อลดช่องว่างในการฟื้นฟูสมรรถภาพ โดยยึดถือ 3 หลักการ คือ ความเมตตา: การดูแลที่เริ่มต้นจากความปรารถนาให้ผู้ป่วยพ้นจากความทุกข์ ,ความเข้าใจ: การประเมินความต้องการที่แท้จริงของผู้สูงอายุทั้งมิติกาย ใจ และสังคม และการเคารพศักดิ์ศรี: การให้ความสำคัญกับคุณค่าความเป็นมนุษย์และการมีส่วนร่วมตัดสินใจในทุกช่วงเวลาของชีวิต
ฉะนั้น การออกแบบทางกายภาพ อาคารต่างๆ ผ่านหลัก Universal Design ที่โอบล้อมด้วยธรรมชาติ พื้นที่สีเขียว และสิ่งอำนวยความสะดวกที่เอื้อต่อการใช้ชีวิตของผู้สูงวัยอย่างปลอดภัยและผ่อนคลาย
‘อาคารเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ’ดูแลครบวงจร
เมื่อเร็วๆ นี้ ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ร่วมกับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์(มธ.) จัดพิธีเปิด “อาคารเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์” เพื่อยกระดับการดูแลผู้สูงอายุแบบครบวงจร เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีของคนไทย
รศ.นพ.ดิลก ภิยโยทัย ผู้อำนวยการโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ กล่าวว่าโครงการ ‘ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์’ ตั้งอยู่บนพื้นที่ 44 ไร่ ณ อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี เป็นการต่อยอดเจตนารมณ์จากศูนย์ธรรมรักษ์ ที่เน้นการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) สู่การเป็นอาคารเวชศาสตร์ผู้สูงอายุที่สมบูรณ์ โดยโครงการได้รับงบประมาณสนับสนุนต่อเนื่องจากภาครัฐและมหาวิทยาลัย รวมเป็นเม็ดเงินลงทุนกว่า 400 ล้านบาท
โดยอาคารดังกล่าว จะประกอบด้วย ชั้น 1 แผนก OPD เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ, มีศูนย์ตรวจประเมินสุขภาพองค์รวมและวางแผนการดูแลรายบุคคล ,ศูนย์สมรรถภาพกายอัจฉริยะ ,มี Smart Fitness ที่ใช้เทคโนโลยี AI และเซนเซอร์ช่วยกำกับการเคลื่อนไหว ,มีศูนย์การแพทย์ทางเลือก บูรณาการกายภาพบำบัด เวชศาสตร์ฟื้นฟู และการแพทย์แผนไทยประยุกต์ พร้อมทั้งมีหอผู้ป่วยใน 156 ห้อง ,ห้องพักมาตรฐานสากล ออกแบบพิเศษเพื่อความปลอดภัยและลดความเสี่ยงการล้ม ,มีศูนย์ทันตกรรมผู้สูงอายุ เน้นสุขภาพช่องปากซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของโภชนาการและคุณภาพชีวิต ภายใต้ระบบนิเวศธรรมรักษ์ เชื่อมต่อการดูแลระยะยาว (Long-term) และการดูแลระยะท้าย เรียกได้ว่าอาคารครบวงจรในการดูแลผู้สูงอายุ
เพิ่มอัตรารอดชีวิต ลดความพิการ
“หนึ่งในปัญหาที่สร้างต้นทุนมหาศาลคือ ภาวะเตียงวิกฤตติดขัด (ICU Bed Blockage) หรือเมื่อผู้ป่วยพ้นขีดอันตรายแต่ยังไม่แข็งแรงพอจะกลับบ้าน จึงต้องครองเตียงในโรงพยาบาลตติยภูมิที่มีค่าใช้จ่ายสูงและทรัพยากรจำกัด ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ จึงวางตำแหน่งผ่านระบบ Intermediate Care หรือการดูแลระยะกลาง โดยเฉพาะผู้ป่วยหลังผ่าตัดข้อเข่า สะโพก หรือโรคทางสมอง ให้มาได้รับการฟื้นฟูในสภาพแวดล้อมที่โอบล้อมด้วยธรรมชาติ พร้อมทีมสหวิชาชีพดูแลตลอด 24 ชั่วโมง”
พร้อมทั้งมีการจัดวางโครงสร้างเพื่อเพิ่มอัตราการรอดชีวิตและลดความพิการ เป็นการบริหารจัดการทรัพยากรของรัฐให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด โดยเปลี่ยนสถานะจาก "ผู้ป่วยครองเตียง" สู่ "ผู้สูงวัยที่พึ่งพาตนเองได้"
การแพทย์ทางไกล ช่วยดูแลผู้ป่วยที่บ้าน
ศ.ดร.สุรพล นิติไกรพจน์ นายกสภามธ. กล่าวว่าโครงการนี้เริ่มต้นมาเกือบ 10 ปีที่แล้วมาจนถึงปัจจุบัน โดย ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ เริ่มจากการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย (Palliative Care) และการดูแลระยะกลาง (Intermediate Care) จำนวน 40 เตียง เพื่อช่วยลดภาระห้อง ICU และส่งคืนผู้ป่วยสู่ครอบครัวในสภาพแวดล้อมที่ดี อาคารใหม่นี้จะเป็นนวัตกรรมแรกของระบบสาธารณสุขไทย ที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนกว่า300 ล้านบาทจากภาครัฐ ร่วมกับงบประมาณของโรงพยาบาลและมหาวิทยาลัย เพื่อดูแลผู้สูงอายุที่มีจำนวนเพิ่มมากขึ้นด้วยคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น มีระบบบริการที่ครบวงจรทั้งแผนกผู้ป่วยนอก (OPD) หอผู้ป่วยใน ศูนย์ทันตกรรมเฉพาะทาง และศูนย์ฟื้นฟูศักยภาพทางกาย
นอกจากนั้น ศูนย์แห่งนี้มีแนวทางที่จะขยายการดูแลให้ครอบคลุมประชาชนได้มากขึ้นผ่าน เทคโนโลยีการแพทย์ทางไกล (Telemedicine) ซึ่งจะช่วยให้แพทย์หนึ่งคนสามารถดูแลผู้ป่วยที่อยู่ที่บ้านได้จำนวนมากขึ้น โดยที่ผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องเดินทางมาที่ศูนย์ รวมถึงการทำงานร่วมกับเครือข่าย อสส. และพยาบาลในพื้นที่เพื่อเชื่อมโยงองค์ความรู้ในการดูแลผู้สูงอายุให้ทั่วถึงยิ่งขึ้น
มากกว่าสถานพยาบาล พื้นที่แห่งชีวิต
ประเทศไทยกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงทางประชากรครั้งสำคัญจากการเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มรูปแบบ ส่งผลให้ความต้องการบริการด้านการดูแลสุขภาพ การฟื้นฟูสมรรถภาพ และการดูแลระยะยาวเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
รศ.นพ.ฉัตรชัย มิ่งมาลัยรักษ์ ผู้อำนวยการศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์ เฉลิมพระเกียรติ กล่าวว่าธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ ถูกพัฒนาขึ้นให้เป็นมากกว่าสถานพยาบาล แต่เป็นพื้นที่แห่งชีวิตแห่งการดูแลที่เชื่อมโยงการรักษาพยาบาล การฟื้นฟู และคุณภาพชีวิตเข้าด้วยกัน โดยยึดผู้รับบริการและครอบครัวเป็นศูนย์กลาง ภายใต้การดูแลของทีมสหสาขาวิชาชีพ ประกอบด้วยอายุรแพทย์ด้านผู้สูงอายุ พยาบาล ทันตแพทย์ เภสัชกร นักกายภาพบำบัด และบุคลากรทางการแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับการดูแลอย่างครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคมและจิตวิญญาณ
อย่างไรก็ตาม “อาคารเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ” ประกอบด้วยอาคารสูง 6 ชั้น พื้นที่ใช้สอยรวม 9,500 ตารางเมตร รองรับผู้รับบริการได้ 10,000 รายต่อปี และมีพื้นที่ออกแบบเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุ จำนวน 160 เตียง พร้อมสิ่งอำนวยครบครันสำหรับดูแลผู้สูงอายุ
