พลิกโฉมวงการแพทย์ไทยสู่มาตรฐานโลก เมื่อ “โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ” ประกาศความสำเร็จจากการใช้ หุ่นยนต์ Da Vinci Xi ผ่าตัดหัวใจผู้ป่วย 10 รายแรกสำเร็จ 100%
โดยสร้างสถิติความปลอดภัยสูงสุดใน 5 หัตถการ เปลี่ยนลิ้นหัวใจไมตรัล,การซ่อมลิ้นหัวใจไมตรัล,การเปลี่ยนลิ้นหัวใจเอออร์ติก,การซ่อมรูรั่วในหัวใจแต่กำเนิด,การช่วยเลาะเส้นเลือดเพื่อทำบายพาสหัวใจ 'ไม่มีผู้เสียชีวิต และไม่มีการผ่าตัดซ้ำ' แม้แต่รายเดียว ตอกย้ำความเชี่ยวชาญขั้นสูงของทีมแพทย์ไทยที่สามารถก้าวข้ามขีดจำกัดเดิม สู่การรักษาโรคหัวใจที่มีความซับซ้อนและทำได้ยาก
วันนี้ (17 ก.พ. 2569) โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ แถลงข่าวเปิดตัวนวัตกรรมการผ่าตัดหัวใจด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดรุ่น “Da Vinci Xi” สำเร็จ โดยมี รศ.นพ.ดิลก ภิยโยทัย ผู้อำนวยการโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ กล่าวเปิดงานว่า ความสำเร็จในครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของโรงพยาบาลและวงการสาธารณสุขไทย ในการนำเทคโนโลยีที่ทันสมัย อย่าง หุ่นยนต์ Da Vinci Xi มาประยุกต์ใช้ในการผ่าตัดหัวใจ ซึ่งเป็นอวัยวะที่มีความซับซ้อนสูง สะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพและความพร้อมของบุคลากรทางการแพทย์
ต้องขอบคุณทุกฝ่ายทั้งทีมแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่ทุกฝ่าย ที่ร่วมกันขับเคลื่อนนวัตกรรมนี้ให้เป็นจริง หวังว่าความก้าวหน้าครั้งนี้ จะเป็นจุดนึงที่ทำให้เกิดการยกระดับการดูแลผู้ป่วยโรคหัวใจ ที่มีความซับซ้อนให้กับประชาชนชาวไทย เข้าถึงการรักษาที่มีคุณภาพ ปลอดภัย และได้มาตรฐานต่อไป
ข่าวที่เกี่ยวข้อง:
ปั้น 'Wellness Hub Thailand' ดันไทยสู่ท็อป 5 เมืองหลวงสุขภาพโลก
‘วิจัยขั้นแนวหน้า - Medical AI’ ผ่าทางตัน ‘แก่ก่อนรวย’ วิกฤติ ‘เด็กเกิดน้อย’
ครั้งแรกในไทย ใช้หุ่นยนต์ผ่าตัดหัวใจ
ผศ.นพ.บุรวัตร หอมวิเศษ ศัลยแพทย์หัวใจและทรวงอก หัวหน้าทีมผ่าตัด เปิดเผยถึงนวัตกรรมดังกล่าวว่า หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด Da Vinci Xi เป็นเทคโนโลยีที่ได้รับการยอมรับในระดับโลกมากว่า 10 ปี และมีการนำมาใช้ในประเทศไทยประมาณ 6 ปีแล้ว โดยเริ่มแรกมักใช้ในการผ่าตัดระบบทางเดินปัสสาวะ (เช่น มะเร็งต่อมลูกหมาก) ระบบทางเดินอาหาร และตับ แต่ครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกในประเทศไทย ที่มีการนำเทคโนโลยีนี้มาก้าวข้ามขีดจำกัดเดิม สู่การผ่าตัดรักษาโรคหัวใจ
ผศ.นพ.บุรวัตร กล่าวว่าการจะก้าวมาผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ได้นั้น ไม่ใช่เรื่องง่ายและต้องอาศัยทักษะขั้นสูง โดยศัลยแพทย์จะต้องผ่านการฝึกฝนการผ่าตัดส่องกล้องแผลเล็ก ให้เชี่ยวชาญตามลำดับความยาก ตั้งแต่ระดับ 1 ถึงระดับ 4 เสียก่อน โดย ระดับ 1-3 เป็นการผ่าตัดแผลเล็กที่ยังต้องใช้เครื่องมือถ่างขยายซี่โครง หรือเครื่องมือแบบตรงที่มีข้อจำกัดในการเข้าถึงมุมยากๆ ระดับ 4 (สูงสุด) คือการผ่าตัดผ่านรูขนาดเล็กเท่า โดยไม่มีการตัดกระดูก ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญที่สุด และจะต้องมีการสอบวัดเพื่อรับรองว่าแพทย์นั้นมีความพร้อมในการรักษาแล้ว
เช็กข้อดีและข้อเสียของการผ่าตัดแต่ละรูปแบบ
ทั้งนี้ ผศ.นพ.บุรวัตร เน้นย้ำว่า หุ่นยนต์ดังกล่าว ไม่ใช่ AI ที่คิดเองหรือผ่าตัดเอง แต่เป็นเครื่องมือที่ควบคุมโดยศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ 100% เปรียบเสมือนการย่อมือของแพทย์เข้าไปอยู่ในช่องอกคนไข้ ผ่านแขนกลขนาดเล็กเพียง 8 มิลลิเมตร ที่สามารถหมุนได้รอบทิศทาง 360 องศา เพื่อขยายขีดจำกัดและช่วยให้การเย็บซ่อมลิ้นหัวใจหรือหลอดเลือดในพื้นที่แคบและลึก ทำได้อย่างแม่นยำและรวดเร็วกว่าข้อมือมนุษย์ปกติ
เปรียบเทียบข้อดีและข้อเสียของการผ่าตัดแต่ละรูปแบบ ดังนี้
- การผ่าตัดแบบเปิดหน้าอก
เป็นวิธีมาตรฐานดั้งเดิม ข้อดีคือทำง่ายและปลอดภัยสูง
ข้อเสียคือต้อง "ตัดกระดูกหน้าอก" ทำให้ผู้ป่วยเจ็บปวดมาก ฟื้นตัวช้า ใช้เวลาพักฟื้น 3-4 เดือนกว่ากระดูกจะสมานและกลับไปใช้ชีวิตปกติได้
- การผ่าตัดส่องกล้องแผลเล็ก
หลีกเลี่ยงการตัดกระดูก ช่วยลดความเจ็บปวด แผลมีขนาดเล็กมากเพียงแค่รูเจาะ ไม่มีการตัดกระดูก ทำให้ผู้ป่วยเจ็บน้อยมาก เสียเลือดน้อย ลดภาวะแทรกซ้อน และฟื้นตัวเร็ว ผู้ป่วยสามารถลุกเดินและกลับบ้านได้ภายใน 3-4 วัน และกลับไปใช้ชีวิตปกติได้ภายใน 2-4 สัปดาห์
มีข้อจำกัดเรื่องเครื่องมือที่เป็นแท่งตรง ทำให้การเย็บในมุมยากๆ ทำได้ลำบาก และอาจไม่เหมาะกับผู้ป่วยที่มีความซับซ้อนของโรคสูง
- การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์
สามารถผ่าตัดเคสยากและซับซ้อนได้ดีกว่าการส่องกล้องแผลเล็กปกติ เพิ่มโอกาสความสำเร็จในการรักษามากขึ้น
ตั้งเป้า 50 รายต่อปี เปิดหลักสูตรสร้างแพทย์รุ่นใหม่
สำหรับทิศทางในอนาคต ผศ.นพ.บุรวัตร กล่าวว่า หลังจากประสบความสำเร็จในการผ่าตัดผู้ป่วย 10 รายแรก (รวมถึงเคสยากในผู้สูงอายุ 86 ปี) อย่างปลอดภัย ทีมแพทย์ตั้งเป้าหมายที่จะทำการผ่าตัดหัวใจด้วยหุ่นยนต์ให้ได้อย่างน้อย 50 รายภายในปีนี้ ซึ่งตัวเลข 50 รายนี้ถือเป็นเกณฑ์มาตรฐานสากล ที่แสดงถึงความเชี่ยวชาญในระดับที่สามารถเปิดเป็น ศูนย์ฝึกอบรม เพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคนิคการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ให้กับศัลยแพทย์ท่านอื่นๆ ทั้งในและต่างประเทศต่อไป โดยจะเริ่มจากการเปิดสอนผ่าตัดปอดด้วยหุ่นยนต์ และขยายสู่การผ่าตัดหัวใจ
สำหรับ ค่าใช้จ่าย ผศ.นพ.บุรวัตร อธิบายว่า การผ่าตัดหัวใจพื้นฐานสามารถเบิกจ่ายได้ตามสิทธิการรักษา เช่น 30 บาท, ประกันสังคม, ข้าราชการ โดยจะมีค่าใช้จ่ายส่วนเกิน (Add-on) สำหรับอุปกรณ์หุ่นยนต์
ทั้งนี้ ราคาปัจจุบัน ส่วนเกินค่าอุปกรณ์หุ่นยนต์อยู่ที่ประมาณ 100,000 - 200,000 บาท แนวโน้มในอนาคต ทางโรงพยาบาลมีนโยบายปรับลดราคาลงเพื่อไม่ให้เป็นภาระแก่ผู้ป่วย โดยตั้งเป้าที่จะควบคุมค่าใช้จ่ายส่วนเกินนี้ให้ ต่ำกว่า 100,000 บาท (คาดการณ์ที่ 50,000 - 100,000 บาท) เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงเทคโนโลยีการรักษาขั้นสูงได้ง่ายขึ้น
และเชื่อมั่นว่าในอีก 30 ปีข้างหน้า การผ่าตัดแบบเปิดหน้าอกแบบดั้งเดิมอาจลดน้อยลงจนกลายเป็นเรื่องในอดีต และถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยีหุ่นยนต์เกือบทั้งหมด คล้ายกับการเปลี่ยนผ่านสู่ยุค AI หรือรถยนต์ EV ซึ่งเมื่อมีการแข่งขันของผู้ผลิตมากขึ้น จะส่งผลให้ราคาถูกลงและประชาชนเข้าถึงได้ง่ายขึ้นในที่สุด
นอกจากนี้ โรงพยาบาลยังมีการเปิดรับกองทุนบริจาคช่วยเหลือผู้ป่วยยากไร้ที่มีความจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดด้วยวิธีนี้ เพื่อขยายโอกาสในการรักษา
ผศ.นพ.บุรวัตร กล่าวทิ้งท้ายว่า เมื่อทีมแพทย์สามารถสั่งสมประสบการณ์จนบรรลุเป้าหมาย 50 รายในปีนี้ จะนำข้อมูลความสำเร็จและผลการรักษานี้ไปนำเสนอในระดับประเทศ โดยวางเป้าหมายสูงสุดไว้ว่า จะต้องผลักดันให้ "การผ่าตัดหัวใจด้วยหุ่นยนต์" สามารถเบิกจ่ายได้ในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สิทธิบัตรทอง 30 บาท) เช่นเดียวกับการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ในโรคมะเร็งบางชนิดที่สามารถเบิกจ่ายได้แล้วในปัจจุบัน
