ภาวะออทิสติก (Autism Spectrum Disorder: ASD) คือกลุ่มอาการความผิดปกติของพัฒนาการทางสมองที่มีความหลากหลาย ส่งผลกระทบต่อพัฒนาการด้านการสื่อสาร ปฏิสัมพันธ์ทางสังคม รวมถึงพฤติกรรมและความสนใจที่เป็นแบบแผนเฉพาะตัว โดยทั่วไปผู้มีภาวะออทิสติกมักจะแสดงพฤติกรรมบางอย่างซ้ำๆ หรือมีจินตนาการเฉพาะตนในแบบที่แตกต่างจากบุคคลทั่วไป
แม้จะแตกต่าง แต่ก็ยังเป็นมนุษย์
ภายใต้ความท้าทายด้านการสื่อสารและการเข้าสังคม ส่งผลให้เยาวชนกลุ่มนี้ต้องเผชิญกับความท้าทายด้านการเรียนรู้และการยอมรับจากสังคมจนถูกทิ้งไว้ข้างหลัง แต่ถึงกระนั้นคนกลุ่มนี้ก็ยังเป็นมนุษย์ไม่ต่างกับพวกเรา เป็นคนที่เปี่ยมไปด้วยศักยภาพที่รอให้หยิบออกมาเฉิดฉาย แม้ภาพจำทั่วไปของเด็กออทิสติกคือการเป็นตัวปัญหา พูดไม่รู้เรื่อง ย้ำคิดย้ำทำ ขี้อายและใช้อารมณ์เป็นหลัก แต่ก็ใช่ว่าพฤติกรรมเหล่านี้จะไม่สามารถปรับปรุงได้
ภายใต้ความซับซ้อนทางอารมณ์ที่หลายคนมองว่ายากจะหยั่งถึง หากเราเปิดใจเรียนรู้และทำความเข้าใจลักษณะเฉพาะของพวกเขาอย่างถ่องแท้ ก็ย่อมสามารถช่วยส่งเสริมการฝึกฝนทักษะ พัฒนาการใช้เหตุและผล ตลอดจนสร้างสภาพแวดล้อมที่นำไปสู่การยอมรับและอยู่ร่วมกันในสังคมที่ไม่ทิ้งใครไว้ด้านหลังได้อย่างแท้จริง
ข่าวที่เกี่ยวข้อง:
ลดน้ำหนัก ลดไขมันพอกตับ เกี่ยวกันอย่างไร? สัญญาณเตือน 'เมตาบอลิก'
คนไทย 1 ใน 3 เสี่ยงไม่รู้ตัว ‘ธาลัสซีเมีย’ โรคพันธุกรรมพ่อแม่เป็นพาหะ
หัวใจของการดูแลและการสร้างความเข้าใจ
วรัท จันทยานนท์ CEO ARTSTORY ได้เปิดมุมมองว่าเด็กออทิสติกนั้นมีศักยภาพที่หลากหลาย และจะโดดเด่นในสิ่งที่ตนเองชอบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านทัศนศิลป์ จินตนาการอันเข้มข้น และความสามารถในการจดจ่อกับสิ่งที่ตนเองรักเป็นเวลานาน ทำให้พวกเขาสามารถถ่ายทอดมุมมอง ความรู้สึก และเรื่องราวต่างๆ ออกมาเป็นผลงานศิลปะที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ซึ่งไม่เพียงแต่มีความสวยงามตามมาตรฐานศิลปะทั่วไป แต่ยังมีคุณค่าในแง่ของความบริสุทธิ์และการสะท้อนตัวตนที่ไม่เหมือนใครอีกด้วย
การส่งเสริมและดึงศักยภาพแฝงของเยาวชนกลุ่มพิเศษเหล่านี้ จึงจำเป็นต้องอาศัยการดูแลและการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องจากทุกภาคส่วน เริ่มตั้งแต่กระบวนการทำความรู้จักและปรับตัวในขั้นตอนการฝึกฝนทักษะ เช่น การเข้าเรียนศิลปะ ซึ่งครูผู้สอนและผู้ดูแลจะต้องสังเกตพฤติกรรมอย่างใกล้ชิด หากเด็กมีพฤติกรรมไม่อยู่นิ่ง จำเป็นต้องใช้วิธีประกบดูแลส่วนบุคคลและใช้เวลาร่วมกันอย่างต่อเนื่องอย่างน้อย 2–3 สัปดาห์ เพื่อสร้างความคุ้นเคยและความไว้วางใจ จนกระทั่งเด็กรู้สึกปลอดภัยและรับรู้ถึงความเป็นมิตร จึงจะสามารถอยู่ร่วมกันและทำกิจกรรมร่วมกับผู้อื่นได้อย่างราบรื่น
นอกจากนี้เด็กแต่ละคนมีประสบการณ์และความถนัดที่ไม่เหมือนกัน การพัฒนาศักยภาพของเด็กจึงไม่จำกัดว่าจะต้องเป็นศิลปะเท่านั้น แต่เป็นการให้เขาได้ทดสอบ ทดลองทักษะที่หลากหลาย เช่น ฝึกเป็นบาริสต้า ครู ฝึกออกแบบผลิตภัณฑ์ หรือแม้กระทั่งสอนการใช้ AI นั่นทำให้การเรียนรู้จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงห้องเรียนปิดเพียงอย่างเดียว แต่ยังเน้นการจัดกิจกรรมเวิร์กชอปนอกสถานที่ร่วมกับบุคคลทั่วไป หรือให้ทดลองงานในบริษัทต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมให้พวกเขาได้มีปฏิสัมพันธ์ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และทำให้สังคมได้สัมผัสถึงมุมมองที่งดงามผ่านการพูดคุยและร่วมกิจกรรมร่วมกันอีกด้วย
ขณะเดียวกัน คุณสมบัติหลักที่สำคัญของผู้ดูแลคือความอดทน ความเข้าใจธรรมชาติ และการมองเห็นตัวตนที่แท้จริงของเยาวชน แม้ทางกายภาพเยาวชนบางรายอาจจะมีอายุอยู่ในช่วง 15–30 ปี และเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว แต่ในมิติทางจิตใจและวิธีการสื่อสาร พวกเขายังคงมีความคิดที่บริสุทธิ์และต้องการการสื่อสารที่ตรงไปตรงมาเสมือนเด็กคนหนึ่ง การเข้าหาด้วยความเป็นมิตรและเปิดใจรับฟังจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด
แพลตฟอร์มการเรียนรู้ และเวทีสำหรับการยอมรับ
เพื่อตอบรับกับยุคดิจิทัลและการเข้าถึงโอกาสที่เท่าเทียม มูลนิธิออทิสติกไทยและภาคีเครือข่ายได้ร่วมกันพัฒนาและส่งเสริมระบบการเรียนรู้ออนไลน์อย่าง Silpzone : The Art is Everywhere เพื่อช่วยให้เยาวชนกลุ่มพิเศษที่อยู่ห่างไกลสามารถเข้าถึงบทเรียนการพัฒนาทักษะศิลปะและวิชาชีพได้อย่างต่อเนื่อง โดยมีหลักสูตรการสอนที่เหมาะสมกับรูปแบบการเรียนรู้ของเด็กออทิสติกโดยเฉพาะ และส่งมอบอุปกรณ์ที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ถึงหน้าบ้าน
ล่าสุด ธนาคาร ซีไอเอ็มบี ไทย จำกัด (มหาชน) นำโดย อุทัยวรรณ สุขพรรณพิมพ์ ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการใหญ่ Brand & Marketing ได้ร่วมมือกับ นายชูศักดิ์ จันทยานนท์ ประธานมูลนิธิออทิสติกไทย เดินหน้าขับเคลื่อนโครงการพัฒนาศักยภาพเยาวชนออทิสติกผ่านการใช้ศิลปะเป็นสื่อกลาง
ภายใต้เจตจำนงของธนาคารในการดำเนินธุรกิจเพื่อสังคม “Advancing Customer and Society” เพื่อเปิดโอกาสให้บุคคลที่มีความสามารถเฉพาะทางกลุ่มนี้ได้มีพื้นที่แสดงออก พัฒนาตนเอง และก้าวไปสู่การสร้างอาชีพที่มั่นคงในอนาคต ผ่านการจัดงานประกวดศิลปะ “CIMB THAI ARTISM“ ที่เปิดรับสมัครในวันที่ 1 – 30 มิถุนายน โดยเน้นกลุ่มเยาวชนอายุระหว่าง 15–30 ปี
โครงการนี้เกิดขึ้นจากความร่วมมือระหว่างธนาคารและมูลนิธิฯ ที่ต้องการขยายขอบเขตการสร้างประโยชน์เพื่อสังคม จากเดิมที่ทางธนาคารทำงานร่วมกับกลุ่มศิลปินอาชีพทั่วไป มาสู่การสนับสนุนกลุ่มศิลปินเยาวชนพิเศษที่ยังไม่เคยได้รับโอกาสอย่างเป็นรูปธรรม เพื่อร่วมขับเคลื่อนความเท่าเทียมและสร้างความตระหนักรู้ให้กับสังคมในวงกว้าง
โดยแนวคิดของการจัดงานประกวดในครั้งนี้ไม่ได้มุ่งเน้นการแข่งขันเพื่อหาผู้แพ้ชนะในรูปแบบเดิม แต่มีเป้าหมายสำคัญคือการเป็นเวทีเปิดกว้างที่ให้เยาวชนที่มีความสามารถเฉพาะทางได้สะท้อนจินตนาการและประสบการณ์การใช้ชีวิตของตนเองในฐานะมนุษย์คนหนึ่งที่มีต่อโลกกว้าง ผ่านลวดลายและสีสันบนผลงานศิลปะ
จากความเชื่อมั่นของครอบครัว สู่การสร้างรายได้อย่างยั่งยืน
เป้าหมายของความร่วมมือในครั้งนี้ คือการเปลี่ยนศักยภาพแฝงทางศิลปะและวิชาชีพแขนงต่าง ๆ ให้กลายเป็นอาชีพและรายได้ที่มั่นคง เพื่อลดการพึ่งพาและสร้างคุณค่าในตัวเองให้กับเยาวชนออทิสติก โดยกระบวนการดังกล่าวจะนำไปสู่การนำผลงานศิลปะไปต่อยอดเชิงพาณิชย์ ผ่านการนำลวดลายและภาพวาดที่ผ่านการประกวดไปประยุกต์ใช้ในการออกแบบผลิตภัณฑ์ ของที่ระลึกเพื่อการกุศล พร้อมด้วยโอกาศการจ้างงานจาก CIMB ต่อหากมีศักยภาพที่สอดคล้องกับความต้องการของบริษัท
ท้ายที่สุดนี้ เด็กออทิสติกจะไม่สามารถพัฒนาได้เลยหากไร้การสนับสนุนจากสถาบันที่ใกล้ชิดเด็กที่สุดอย่างสถาบันครอบครัว โครงการในครั้งนี้จึงมีอีกหนึ่งจุดมุ่งหมายสำคัญ คือการปรับเปลี่ยนทัศนคติของครอบครัว จาก "ภาระ" มาเป็น "ผู้มีความสามารถ" เพราะความสุขและความภูมิใจที่ได้รับจากพ่อแม่จะช่วยส่งเสริมพัฒนาการเชิงบวก ทำให้ปัญหาพฤติกรรม เช่น ความไม่อยู่นิ่งหรือสมาธิสั้นลดน้อยลง และเมื่อพ่อแม่เข้าใจ ยอมรับ และภูมิใจในตัวลูก ความรู้สึกนี้จะขยายวงกว้างออกไปสู่สังคม ทำให้เกิดการยอมรับว่าทุกคนมีคุณสมบัติเฉพาะทางและมีโอกาสที่จะนำผลงานก้าวสู่สังคมได้ไม่ว่าจะเป็นใครก็ตาม
ความร่วมมือระหว่างธนาคาร ซีไอเอ็มบี ไทย และมูลนิธิออทิสติกไทยในครั้งนี้ จึงไม่ได้เป็นเพียงการดำเนินงานเพื่อสังคมชั่วครั้งชั่วคราว แต่เป็นการร่วมวางรากฐานทางสังคมและจิตใจ ปลดล็อกศักยภาพแฝงของเยาวชนให้กลายเป็นฟันเฟืองที่ช่วยขับเคลื่อนครอบครัว และมอบความอุ่นใจอย่างยั่งยืนให้กับพ่อแม่ผู้ปกครอง ซึ่งถือเป็นการสร้างพื้นที่ยืนที่มั่นคงและเปี่ยมด้วยการยอมรับอย่างแท้จริง
