'โครงการวิชชาลัย ไชยภูมิ' ชะลอผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง

นายบรรยงค์ เกียรติก้องชูชัย นายกเทศมนตรีเมืองชัยภูมิ กล่าวถึงโครงการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ “วิชชาลัย ไชยภูมิ” ของเทศบาลเมืองชัยภูมิ ว่า โครงการนี้มาจากแนวคิดแรกเริ่มคือบริบทของเมืองชัยภูมิเริ่มเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ และถ้าไม่ดูแลกลุ่มผู้สูงอายุให้ดี ปล่อยให้อยู่ติดบ้านนานๆ ก็จะมีปัญหาสุขภาพ กลายเป็นติดเตียงและเป็นภาระในการจัดบริการ Long Term Care ซึ่งการจัดบริการ Long Term Care ก็มีข้อจำกัดในด้านบุคลากร และใช้งบประมาณค่อนข้างมาก ด้วยเหตุนี้ ตนจึงมีนโยบายที่ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้ เพื่อให้ภาคประชาชนเกิดตระหนักรู้ถึงการดูแลสุขภาพตนเองให้แข็งแรง

 การจะมีร่างกายแข็งแรง สุขภาพจิตต้องแข็งแรงก่อน จิตใจดีความป่วยไข้ทางร่างกายก็น่าจะน้อยลง จึงเกิดโครงการ“วิชชาลัย ไชยภูมิ” เพื่อให้ผู้สูงอายุได้มีกิจกรรมร่วมกัน ซึ่งโดยทั่วไปจะใช้คำว่าโรงเรียนผู้สูงอายุ แต่ตนมองว่าด้วยประสบการณ์ชีวิตของผู้สูงอายุเปรียบได้ถึงขั้นปริญญาเอก จึงใช้คำว่าวิชชาลัย ซึ่งเป็นสถานที่ให้วิชาความรู้ ส่วนไชยภูมิ เป็นการสะกดแบบโบราณตั้งแต่เริ่มก่อตั้งเมือง

"เขตเทศบาลเมืองชัยภูมิมีประชากรผู้สูงอายุประมาณ 1,200 คน แต่รุ่นแรกเปิดรับประมาณ 200 คนก่อน ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มข้าราชการบำนาญ จริงๆแล้วเปิดรับทุกกลุ่ม แต่เวลาจัดเข้ากลุ่มชั้นเรียน พยายามจะให้เป็นกลุ่มเดียวกันเพื่อให้คุยภาษาเดียวกัน ส่วนรุ่นต่อไปในปีงบประมาณ 2570 ก็เริ่มรับสมัครแล้วและพยายามรับกลุ่มเป้าหมายที่ครอบคลุมมากขึ้น"

สำหรับแนวทางการใช้งบประมาณสำหรับทำโครงการ “วิชชาลัย ไชยภูมิ” นายบรรยงค์ กล่าวว่า หลัก ๆ มาจากงบประมาณประจำปีของเทศบาล เพราะเป็นหนึ่งในนโยบายของตนที่ให้ความสำคัญกับการดูแลคุณภาพชีวิตของประชาชน ผู้สูงอายุมีสุขภาพดี เข้าถึงบริการสุขภาพได้สะดวก และเมืองมีความปลอดภัย ส่วนงบประมาณจากกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่น (กปท.) เป็นส่วนเสริม โดยใช้จ่ายตามหลักเกณฑ์ที่ สปสช. กำหนด 

"เราไม่ได้คาดหวังเงินกองทุนในส่วนอื่นเท่าไหร่ แต่จะต้องช่วยตัวเองให้มากในการดูแลประชาชน ส่วนงบกองทุนต่างๆ ก็ได้มาเป็นวิตามินเสริมให้เรา ที่สำคัญคือต้องทำให้เขาเห็นก่อนว่าเราทำจริงจังและต่อเนื่อง ผมไม่ได้คิดเรื่องเงินไม่ได้คิดว่าตัวเองเป็นนายกเทศมนตรี แต่คิดว่าเราเป็นลูกเป็นหลาน เราก็อยากจะอยากดูแลท่านให้มีอายุยืนที่สุด"นายบรรยงค์ กล่าว

นายบรรยงค์ กล่าวอีกว่า หลังจากดำเนินการไปแล้ว 1 รุ่น พบความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับผู้สูงอายุคือมีการสานต่อกิจกรรมกันเอง เช่น มีการจัดรวมกลุ่มเรียนร้องเพลงและออกค่าใช้จ่ายกันเอง มีการช่วยเหลือการดูแลซึ่งกันและกัน รวมทั้งผู้สูงอายุมีความตื่นตัวในการดูแลสุขภาพของตนมากขึ้น 

ด้าน จ.ส.อ.บุญเพ็ญ ขำชัยภูมิ หัวหน้าฝ่ายส่งเสริมการท่องเที่ยว รักษาการหัวหน้าฝ่ายสังคมสงเคราะห์ เทศบาลเมืองชัยภูมิ กล่าวถึงการขับเคลื่อนโครงการ วิชชาลัย ไชยภูมิ ว่า โครงการนี้จะมีเนื้อหาการเรียนการสอนครอบคลุมทั้งด้านสุขภาพ สังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม เช่น กิจกรรมให้ความรู้ด้านกฎหมาย การรู้ทันแก๊งสแกมเมอร์ การเปลี่ยนแปลงของร่ายกาย ธรรมมะ สมุนไพร ฯลฯ รวมทั้งหมด 14 กิจกรรม โดยรวมกลุ่มกันสัปดาห์ละ 1 วัน รวมระยะเวลาโครงการทั้งหมด 14 สัปดาห์ 

โดยมีเทศบาลเป็นพี่เลี้ยงให้ชมรมผู้สูงอายุเขียนโครงการขอรับการสนับสนุนจากกองทุนหลักประกันสุขภาพระดับท้องถิ่น (กปท.) ประมาณ 500,000 บาท ในการจัดอบรม 14 สัปดาห์ รวมผู้เรียน 200 คน นอกจากนี้ ยังมีการประชุมกันตลอดเพื่อรับฟังเสียงสะท้อนและปรับเนื้อหาให้ตรงกับความสนใจของผู้เรียนและเป็นประโยชน์กับผู้สูงอายุมากที่สุด และเชิญวิทยากรผู้เชี่ยวชาญจากภายนอกเข้ามาให้ความรู้ 

 Feedback จากผู้เข้าเรียนพบว่าประมาณ 80-90% มีความภาคภูมิใจในตัวเองมากที่ทางเทสบาลจัดกิจกรรมให้ความรู้ และกระตือรือร้นที่จะนำความรู้นั้นไปถ่ายทอดให้กับเพื่อนๆละแวกบ้านและคนในครอบครัว อีกประการคือทำให้ผู้สูงอายุได้ออกนอกบ้านมารวมกลุ่มกัน มีการสร้างสายสัมพันธ์ต่อเนื่องแม้จะจบหลักสูตรแล้วก็ตาม ส่วนในปี 2570 กำลังอยู่ระหว่างการรับสมัคร โดยเน้นกลุ่มเป้าหมายใหม่ๆ  และอาจจะมีการปรับเปลี่ยนวิชาให้สอดคล้องกับความสนใจของกลุ่มเป้าหมาย

นางบัวกนก วัชรปรีดา ประธานนักศึกษาวิชชาลัย ไชยภูมิ กล่าวว่า ประโยชน์ที่ได้รับจากการเข้าร่วมโครงการ คือได้เพื่อน ได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ วิทยากรแต่ละท่านที่มาให้ความรู้ทั้ง 14 กิจกรรม เป็นเรื่องที่สามารถนำไปใช้และถ่ายทอดกับคนรอบข้าง ไม่ว่าจะเป็นครอบครัว หรือคนที่อยู่หมู่บ้านเดียวกัน เช่น วิชาสูงวัยรู้ทันไฮเทค รู้ทันกลโกงต่างๆ การเปลี่ยนแปลงของร่างกายและอารมณ์เมื่อเข้าสู่อายุ 60 ปีขึ้นไป เป็นต้น 

นอกจากนี้ ยังตอบโจทย์ในเรื่องการคลายเครียด ผู้สูงอายุบางคนอยู่คนเดียว อย่างน้อยก็มีโอกาสออกมาพบปะเพื่อนๆ อาทิตย์ละ 1 ครั้ง  ซึ่งก็ช่วยเยียวยาจิตใจของเขาได้ หรือทางด้านจิตใจคือความบันเทิงหรือนันทนาการ พอเทศบาลจัดโครงการแบบนี้ขึ้นมาก็มีเวทีที่ค่อนข้างใหญ่และเปิดกว้าง ทำให้ได้มารู้จักกัน เห็นหน้ากัน ความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งมากขึ้น