ครั้งแรกในไทย! ผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมากทางไกลด้วยหุ่นยนต์ข้ามจังหวัด

กระทรวงสาธารณสุข(สธ.)เปิดตัวการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกล (Robotic Telesurgery) ครั้งแรกในประเทศไทยแบบข้ามจังหวัด โดยทีมแพทย์ รพ.นพรัตนราชธานี กทม. ควบคุมการผ่าตัดโรคมะเร็งต่อมลูกหมากให้ผู้ป่วยซึ่งอยู่ที่ รพ.มหาราชนครราชสีมา ระยะทาง 250 กิโลเมตร ผ่านอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง มีความหน่วงสัญญาณต่ำเพียง 22 มิลลิวินาที ผ่าตัดแบบแผลเล็ก เรียลไทม์ และแม่นยำ ช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวไว ลดภาระค่าเดินทาง พร้อมเดินหน้าขยายเทคโนโลยีสู่โรงพยาบาลศูนย์ในภูมิภาค โดยสิทธิบัตรทอง ประกันสังคม และข้าราชการ สามารถเข้าถึงการรักษาตามข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2569  ที่ โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กทม. นายพัฒนา พร้อมพัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข(รมว.สธ.) กล่าวในการเป็นประธานในพิธีเปิดการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกล (Robotic Telesurgery) ครั้งแรกในประเทศไทยว่า กระทรวงสาธารณสุข(สธ.)มีนโยบายส่งเสริมการนําเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการแพทย์มายกระดับระบบบริการสุขภาพ ควบคู่กับการพัฒนาศูนย์ความเป็นเลิศด้านการแพทย์เฉพาะทางให้มีศักยภาพในระดับสากล เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชนว่าทุกคนจะได้รับบริการทางการแพทย์ที่ได้มาตรฐาน แม่นยํา และปลอดภัยอย่างเท่าเทียมกัน

การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกลระหว่างโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กรุงเทพมหานคร และโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ถือเป็นก้าวประวัติศาสตร์ของวงการแพทย์ไทย หลังประสบความสำเร็จในการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกลข้ามประเทศกับจีน ซึ่งนอกจากจะสะท้อนถึงศักยภาพและความพร้อมด้านเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูงของกรมการแพทย์แล้ว ยังเป็นต้นแบบในการถ่ายทอดเทคโนโลยีและพัฒนาเครือข่ายการผ่าตัดทางไกลของประเทศในอนาคตด้วย

ผ่าตัดได้เรียลไทม์ ผ่านระบบอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง

การทำศัลยกรรมผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมากด้วยหุ่นยนต์ทางไกลโดยตัวผู้ป่วยรับการผ่าตัดอยู่ที่โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา (โคราช) ซึ่งมีทีมแพทย์ประจำอยู่ในห้องผ่าตัดที่นั่นคอยอำนวยความสะดวกด้วย ส่วนทางด้านแพทย์ผู้ลงมือผ่าตัดหลักจะประจำการและควบคุมเครื่องอยู่ที่โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี ระยะทางห่างกันราว 250 กิโลเมตร  

เชื่อมต่อกันด้วยระบบอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงที่มีความหน่วงของสัญญาณต่ำมากเพียงประมาณ 22 มิลลิวินาที ทำให้แพทย์สามารถมองเห็นภาพในห้องผ่าตัดได้แบบเรียลไทม์จนแทบไม่รู้สึกถึงความหน่วง ซึ่งแตกต่างจากการทดสอบผ่าตัดทางไกลไปยังประเทศจีนในครั้งก่อนหน้าที่มีความหน่วงสัญญาณราว 100-1,000 มิลลิวินาที หรือประมาณ 1 วินาที)

แผลเล็ก ฟื้นตัวเร็ว เวลาผ่าตัดไม่นาน ลดค่าใช้จ่าย 

“การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์เช่นนี้เป็นการผ่าตัดแบบแผลเล็ก ซึ่งเปิดแผลขนาดเล็กมาก ส่งผลให้ผู้ป่วยสามารถฟื้นตัวและพักฟื้นได้อย่างรวดเร็ว โดยกระบวนการผ่าตัดเริ่มขึ้นตั้งแต่เวลาประมาณ 09:00 น. และใช้เวลาเพียงประมาณ 1 ชั่วโมงกว่าขณะนี้ดำเนินไปได้ด้วยดี นายพัฒนากล่าว 

นายพัฒนา กล่าวอีกว่า แนวทางการขยายเทคโนโลยีหุ่นยนต์ผ่าตัดไปยังโรงพยาบาลต่างๆ เป็นนโยบายหลักของกระทรวงสาธารณสุขที่จะขยายบริการด้านนวัตกรรมและเทคโนโลยีหุ่นยนต์ผ่าตัด (Robotic Surgery) ให้มีความแพร่หลายมากขึ้น เนื่องจากเทคโนโลยีนี้ช่วยลดค่าใช้จ่ายทางอ้อมลงได้หลายด้าน เริ่มตั้งแต่การลดระยะเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางของคณะแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์

รวมถึง ช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้ป่วยในต่างจังหวัดไม่จำเป็นต้องเสียเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางไกลเข้ามาในกรุงเทพฯ หรือโรงพยาบาลประจำจังหวัดขนาดใหญ่เพื่อรับการรักษา นอกจากนี้ ยังช่วยร่นระยะเวลาการพักฟื้นของตัวผู้ป่วยและช่วยลดความซับซ้อนของเคสผ่าตัดต่างๆ ลงไปได้ด้วย โดยตั้งเป้าว่าจะขยายบริการนี้ให้เข้าถึงและครอบคลุมประชากรให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

ติดตั้งรพ.ต่างจังหวัดต้องสมเหตุสมผล

ถามถึงการศึกษาความคุ้มทุนและความพร้อมของโรงพยาบาลในต่างจังหวัดในการรองรับเทคโนโลยีที่มีราคาสูง นายพัฒนา กล่าวว่า   หากนำหุ่นยน์ผ่าตัดราคาแพงไปลงในโรงพยาบาลขนาดเล็กจนเกินไปอาจจะไม่สมเหตุสมผลในเชิงความคุ้มทุน จึงจำเป็นต้องพิจารณาติดตั้งในโรงพยาบาลต่างจังหวัดที่มีศักยภาพเพียงพอ ควบคู่ไปกับการฝึกอบรมพัฒนาทักษะของบุคลากรทางการแพทย์ด้วย

"ส่วนแนวทางว่าจะเลือกใช้วิธีจัดซื้อขาดหรือการเช่าใช้นั้น ถือเป็นประเด็นที่จะต้องประเมินและพิจารณาเป็นรายกรณีและรายโรงพยาบาล โดยอ้างอิงจากความหนาแน่นและจำนวนปริมาณของผู้ป่วยที่จะเข้ามาใช้งานเครื่อง"นายพัฒนากล่าว  

 ยกตัวอย่างเช่น ที่โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี ได้นำเครื่องนี้เข้ามาติดตั้งออนบอร์ดใช้งานจริงได้ประมาณ 4-5 เดือน และสามารถทำเคสผ่าตัดไปได้แล้วถึง 52 เคส ซึ่งโดยปกติหากแพทย์ได้ทดลองทำเคสสะสมราว 20-30 เคส ก็จะเริ่มมีความคล่องตัว ชำนาญ และมีทักษะในการใช้งานที่ดีมากแล้ว ส่วนที่โรงพยาบาลมหาราชฯ โคราชนั้น ปัจจุบันสามารถดำเนินงานผ่าตัดไปได้มากกว่า 90 เคส หรือเกือบ 100 เคสแล้ว

“การจัดซื้อของรพ.จะต้องประเมินตามความเหมาะสมเป็นสำคัญ ซึ่งเป็นเรื่องที่ทางโรงพยาบาลและบริษัทผู้ผลิตสินค้าจะต้องเจรจารายละเอียดร่วมกัน เนื่องจากในปัจจุบันมีผู้ประกอบการหลายรายที่มีเทคโนโลยีระดับใกล้เคียงกัน สธ.จำเป็นต้องพิจารณาคัดเลือกเทคโนโลยีให้สอดคล้องเหมาะสมกับศักยภาพของแต่ละโรงพยาบาล และตรงกับประเภทของโรคและปริมาณของคนไข้ที่อยู่ในละแวกพื้นที่นั้นๆ เป็นหลัก”นายพัฒนากล่าว 

ผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ ครอบคลุมโรค 3 สาขาหลัก

นพ.สมฤกษ์ จึงสมาน ปลัดกระทรวงสาธารณสุข  กล่าวว่า การผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกล เป็นโอกาสให้บุคลากรทางการแพทย์ในส่วนภูมิภาคได้พัฒนาศักยภาพ ซึ่งจะมีการขยายผลไปยังเครือข่ายโรงพยาบาลศูนย์ในแต่ละเขตสุขภาพต่อไป เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ ให้ประชาชนทั่วประเทศได้เข้าถึงเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูงที่มีคุณภาพและมีความปลอดภัย

การผ่าตัดผู้ป่วยโรคมะเร็งต่อมลูกหมากของโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โดยคณะแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ได้แก่ นพ.นิพนธ์ ศุภรัตนชาติพันธ์ และนพ.ธนาธร เติมไกรศรี ร่วมกับ นพ.พีรดนย์ สาเพิ่มทรัพย์ ซึ่งควบคุมการผ่าตัดผ่านระบบทางไกลจากโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กรุงเทพมหานคร ระยะทางประมาณ 250 กิโลเมตร

ด้าน น.พ.ณัฐพงศ์ วงศ์วิวัฒน์ อธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวเสริมว่า กรมการแพทย์มุ่งมั่นพัฒนาระบบบริการการแพทย์เฉพาะทางอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการนำนวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการแพทย์สมัยใหม่มาปรับใช้เพื่อประโยชน์สูงสุดของประชาชน โดยโรงพยาบาลนพรัตนราชธานีได้เริ่มให้บริการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2568 ทำการผ่าตัดไปแล้ว 52 ราย ครอบคลุม 3 สาขาหลัก ได้แก่

• สูตินรีเวช (มะเร็งมดลูกและรังไข่)
• ศัลยกรรมทั่วไป (มะเร็งตับอ่อน มะเร็งกระเพาะอาหาร และมะเร็งลำไส้ใหญ่)
• และศัลยกรรมระบบทางเดินปัสสาวะ (มะเร็งต่อมลูกหมากและมะเร็งในไต) โดยการผ่าตัดสำเร็จทุกราย

นอกจากนี้ ยังได้แสดงศักยภาพในการเชื่อมต่อทีมผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ทางไกลข้ามประเทศ กับ West China Hospital ประเทศจีน ระยะทางประมาณ 3,000 กิโลเมตร โดยเมื่อวันที่ 21 เมษายน 2569 เป็นการผ่าตัดนิ่วในถุงน้ำดี และวันที่ 25 มิถุนายน 2569 เป็นการผ่าตัดมะเร็งต่อมลูกหมาก

นพ.ปิยวัฒน์ เลาวหุตานนท์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลนพรัตนราชธานี กล่าวว่า  สำหรับค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลด้วยหุ่นยนต์ผ่าตัด ปัจจุบันระบบสิทธิ์การรักษาพยาบาลฟรียังไม่ได้ครอบคลุมการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์สำหรับทุกโรค

• สิทธิ์การรักษาของกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือสิทธิบัตรทองสามารถเบิกจ่ายได้ฟรีภายใต้ 3 ข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ ทำให้คนไข้ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม
• กลุ่มผู้ใช้สิทธิ์ประกันสังคมก็สามารถดำเนินการขออนุมัติการรักษาเพื่อใช้บริการได้โดยไม่ต้องจ่ายเพิ่มเช่นกัน
• รวมถึงกลุ่มสิทธิ์สวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ (จ่ายตรง)

 ปัจจุบันโรงพยาบาลนพรัตนราชธานีมีแคมเปญพิเศษรองรับสำหรับคนไข้โรคมะเร็งต่อมลูกหมากที่เป็นสิทธิ์จ่ายตรงและสิทธิบัตรทอง ให้สามารถเข้ามารับบริการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์นี้ได้ฟรีโดยไม่มีค่าใช้จ่าย