20 มีนาคม ของทุกปี เป็นวันอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านแห่งชาติ ซึ่งปัจจุบันประเทศไทย มีอสม. และอาสาสมัครสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร (อสส.) อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ(สบส.) กว่า 1.07 ล้านคน
ทั้งนี้ จากที่คณะรัฐมนตรี(ครม.)เห็นชอบเมื่อช่วงเดือนมี.ค.2566 ในการเพิ่มค่าป่วยการอสม.จากเดิม 1,000 บาทต่อคนต่อเดือน เป็น 2,000 บาทต่อคนต่อเดือน โดยให้เริ่มจ่ายตั้งแต่เดือนต.ค.2566 แต่ผ่านมาแล้ว 6 เดือนจนถึงมี.ค.2567 ยังไม่มีการจ่ายในอัตราใหม่นั้น
ค่าป่วยการอสม. จ่ายย้อนตั้งแต่ต.ค.66
นพ.สุระ วิเศษศักดิ์ อธิบดีกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (สบส.) กล่าวว่า กรมได้มีการตั้งงบประมาณประจำปี 2567 รองรับการจ่ายค่าป่วยการอสม.ในอัตราใหม่ 2,000 บาทต่อคนต่อเดือนไว้ราว 25,000 ล้านบาท ล่าสุดได้มีการชี้แจงถึงเหตุผลความจำเป็นในการปรับเพิ่มค่าป่วยการอสม.ต่อคณะกรรมาธิการพิจารณาพ.ร.บ.งบประมาณฯผ่านแล้ว
“หากพ.ร.บ.งบประมาณ ปี 2567 ผ่านรัฐสภาและมีผลบังคับใช้ก็จะดำเนินการจ่ายค่าป่วยการอสม.ได้ ถ้าเป็นพ.ร.บ.งบประมาณต้องจ่ายย้อนทั้งหมด ไม่ได้มีการหมายเหตุไว้ว่าจะจ่าย ณ เดือนที่ประกาศ แต่โดยหลักทั่วไปก็จะจ่ายย้อนตั้งแต่เดือนต.ค.2566”นพ.สุระกล่าว
ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นพ.ชลน่าน ศรีแก้ว รมว.สาธารณสุข คาดการณ์ว่า พ.ร.บ.งบประมาณปี 2567 น่าจะมีผลบังคับใช้ราวเดือนพ.ค.2567 ซึ่งหากเป็นไปตามที่ นพ.ชลน่าน ระบุ อสม.ก็จะได้รับค่าป่วยการอสม.ย้อนหลัง 7 เดือนตั้งแต่ต.ค.2566-เม.ย.2567 ก่อนจะเข้าสู่การได้รับปกติตั้งแต่เดือนพ.ค.2567 เป็นต้นไป
ย้อนค่าป่วยการอสม. 15 ปี ปรับขึ้น3ครั้ง
สำหรับในรอบ15 ปีตั้งแต่ปี 2552ที่มีการให้ค่าป่วยการอสม.ครั้งแรกจนถึงปี 2567 เป็นเวลา 15 ปี มีการปรับค่าป่วยการอสม. 4 ครั้ง
- เริ่มมีการให้ครั้งแรกเมื่อปี 2552 ซึ่งเป็นช่วงที่มีการระบาดของไข้หวัดใหญ่ 2009 โดยรัฐบาลเวลานั้นเห็นชอบให้มีการจ่ายค่าป่วยการอสม. เป็นเงิน 600 บาทต่อเดือน
- ผ่านมาอีก 10 ปีใน ปี 2562 มีเพิ่มค่าป่วยการอสม.เป็นการสร้างขวัญกำลังใจในการปฏิบัติหน้าที่ เป็นเดือนละ 1,000 บาทต่อเดือน
- ช่วงปี 2565 ที่มีการระบาดโควิด-19 มีการเพิ่มค่าป่วยการ อสม. เป็นกรณีพิเศษระยะเวลา 30 เดือน เดือนละ 500 บาท ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2563 - กันยายน 2565 เพิ่มอีกเดือนละ 500 บาท ทำให้ในช่วงเวลาดังกล่าวได้รับรวมเป็นเดือนละ 1,500 บาทต่อคน
- ล่าสุดช่วงมี.ค.ปี 2566 ครม.เห็นชอบเพิ่มค่าป่วยการอสม.เป็นเดือนละ 2,000 บาทต่อคนต่อเดือน และให้เริ่มจ่ายอัตราใหม่ตั้งแต่เดือนต.ค.2567
สิทธิประโยชน์อื่นให้อสม.
ในส่วนของสิทธิสวัสดิการอสม.ที่ได้รับนั้น เมื่อต้นเดือนธ.ค.2566 สบส.ได้ออก เรื่อง สิทธิประโยชน์อื่นของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน พ.ศ. 2566 เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติงาน และป้องกันการแสวงหาผลประโยชน์จากสิทธิประโยชน์ของ อสม.
ประกาศเป็นการกำหนด หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการพิจารณาสิทธิประโยชน์สำหรับ อสม.หรือบุตรโดยชอบธรรมตามกฎหมาย ไว้ 3 ด้าน ประกอบด้วย
1.ด้านการศึกษา หรือการพัฒนาศักยภาพ โดยองค์กรหรือหน่วยงานที่จะเข้ามาสนับสนุนสิทธิประโยชน์อื่นให้แก่ อสม. ต้องมีลักษณะเป็นการให้เปล่าที่ไม่มีข้อจำกัดหรือเงื่อนไขใดๆ ผูกมัด
2.ด้านสุขภาพ องค์กรหรือหน่วยงานให้การประกันภัย โดยมีระยะคุ้มครอง อย่างน้อย 3 เดือนนับตั้งแต่วันลงทะเบียน สิทธิด้านการบริการด้านการแพทย์และสาธารณสุข
3.ด้านบริการ สินค้าอุปโภค บริโภค วัสดุอุปกรณ์ หรือทรัพยากรอื่น จะต้องเป็นการให้โดยไม่มีข้อจำกัดหรือผูกมัด และเป็นสินค้า หรือบริการในราคาที่ต่ำกว่าที่มีการให้บริการทั่วไป
นพ.สุระ กล่าวว่า ประกาศฉบับนี้ออกมาเนื่องจากจะมีองค์กรที่ประสงค์จะให้ผลประโยชน์กับอสม.เข้ามาเป็นระยะๆ เพื่อเป็นการพิจารณาความเหมาะสมว่ามีผลดีผลได้ขนาดไหน จึงต้องมีคณะอนุกรรมการพิจารณากลั่นกรอง สิทธิประโยชน์อื่นสำหรับ อสม. ก่อนเสนอคณะกรรมกลางพิจารณาให้ความเห็นชอบ
เมื่อผ่านการพิจารณาแล้ว กรม สบส. จะทำบันทึกข้อตกลงร่วมมือระหว่างองค์กรผู้ให้สิทธิและองค์กรผู้ให้สิทธิ ต้องมีการกำกับ ติดตาม และรายงานผลการดำเนินงานตามโครงการร่วมกับกรม สบส. ทุกๆ 3 เดือน พร้อมทั้งมีสรุปรายงานผลการดำเนินงานให้คณะอนุกรรมการทราบ ภายใน 30 ก.ย.ของทุกปี
สิทธิสวัสดิการอสม.
ผู้สื่อข่าวรายงานสิทธิและสวัสดิการอสม.และการช่วยเหลือเยียวยาที่อสม.ได้รับอยู่ในปัจจุบัน อาทิ
1.การช่วยเหลือค่าห้องพิเศษและค่าอาหารพิเศษตามระเบียบกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 8 โดยให้ได้รับการยกเว้น
2.มูลนิธิอสม. วงเงินช่วยเหลือกรณีต่อไปนี้
- สาธารณภัย 2,500-5,000 บาท
- ประสบอุบัติเหตุจากการปฏิบัติหน้าที่ เสียชีวิต 5,000 บาท ทุพพลภาพ 3,000 บาท เยียวยา 1,000-2,000 บาท
3.สมาคมฌกส. อสม. วงเงินช่วยเหลือกรณีเสียชีวิต อัตราเป็นไปตามจำนวนสมาชิก
4.การช่วยเหลือเยียวยาผู้ที่ให้บริการ กรณีที่ได้รับความเสียหายจากการให้บริการสาธารณสุข วงเงินช่วยเหลือกรณีต่อไปนี้
- เสียชีวิต ทุพพลภาพถาวร 480,000-800,000 บาท
- สูญเสียอวัยวะ พิการ 200,000-480,000 บาท
- บาดเจ็บ เจ็บป่วยต่อเนื่อง ไม่เกิน 200,000 บาท