กลายเป็นความเสี่ยงอันตรายอย่างมายิ่งกับประชาชน เมื่อมีรีวิวและโฆษณาชวนเชื่อ ตามโซเชียลมีเดียและสื่ออย่างแพร่หลาย เกี่ยวกับการซื้อ “ปากกาฉีดลดน้ำหนัก” มาใช้เองโดยเฉพาะในกลุ่มคนทั่วไป ที่สำคัญมีการปรับขนาดยาและวิธีการฉีดด้วยตนเอง
ใช้ภายใต้คำสั่งแพทย์ และดูแลจากเภสัชกร
ล่าสุด ภญ.รมิตา อัมพะวะผะลิน คณะทำงานสื่อสารองค์ความรู้และการจัดการตนเองของประชาชน สภาเภสัชกรรม ให้ข้อมูลว่า ปากกาลดน้ำหนักไม่ใช่ทางลัด แต่คือทางเลือกหนึ่งของการรักษา เมื่อใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ และมีเภสัชกรติดตามอาการข้างเคียง
ตัวยาที่อยู่ในปากกาลดน้ำหนักเป็นสารที่มีลักษณะคล้ายกับฮอร์โมนที่มีอยู่ในร่างกายชื่อว่า GLP-1 ทำหน้าที่ควบคุมความอยากอาหาร ส่งผลให้รู้สึกอิ่ม และหิวน้อยลงจึงทำให้สามารถลดน้ำหนักได้
ผู้ที่เหมาะกับการใช้ปากกาลดน้ำหนัก โดยใช้ภายใต้คำสั่งแพทย์ และดูแลจากเภสัชกร
- ดัชนีมวลกาย (BMI) มากกว่าหรือเท่ากับ 30 (ภาวะอ้วน) ที่ลดน้ำหนักเองได้น้อยกว่า 5% ของน้ำหนักตัว
- BMI เท่ากับ 27 หรือน้อยกว่า 30 (ภาวะน้ำหนักเกิน) ที่มีปัญหาสุขภาพเกี่ยวข้องกับน้ำหนักตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ระดับไขมันในเลือดผิดปกติ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เป็นต้นที่ลดน้ำหนักเองได้น้อยกว่า 5% ของน้ำหนักตัว
ผู้ที่ไม่ควรใช้ปากกาลดน้ำหนัก
1.มะเร็งต่อมไทรอยด์ชนิดเมดัลลารี
2.กลุ่มเนื้องอกต่อมไร้ท่อหลายต่อมชนิดที่ 2 (MEN 2)
3.อายุต่ำกว่า 18 ปี
4.สตรีมีครรภ์และให้นมบุตร
5.ตับอ่อนอักเสบ
6.นิ่วในถุงน้ำดี และถุงน้ำดีอักเสบ
ผลข้างเคียงคลื่นไส้ อาเจียน ท้องอืด ท้องเสีย ท้องผูก ตับอ่อนอักเสบ นิ่วในถุงน้ำดี ถุงน้ำดีอักเสบ เป็นต้น
คำเตือน
ห้ามซื้อมาฉีดเอง เสี่ยงอันตรายจากการฉีดยาผิดวิธี และได้ยาปลอม
ยาเป็นเพียงแค่ตัวช่วยในการลดน้ำหนักเท่านั้น ต้องออกกำลังกายและควบคุมอาหารร่วมด้วย ไม่งั้นอาจกลับมาโยโย่หลังหยุดยาได้
ยารักษาโรค ไม่ใช่ยาลดน้ำหนักเพื่อสวยงาม
ก่อนหน้านี้ ภญ.สุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา ออกมาเตือนเช่นกันว่า ในประเทศไทยสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) อนุมัติยากลุ่ม Glucagon-like peptide-1 receptor agonist (GLP-1 RA) สำหรับการรักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และลดน้ำหนักในผู้ที่มีภาวะอ้วนเท่านั้น ไม่ใช่ยาลดน้ำหนักเพื่อความสวยงามในกลุ่มบุคคลทั่วไป
ยากลุ่ม GLP-1 RA ออกฤทธิ์ทำให้รู้สึกอิ่มเร็วและลดความอยากอาหาร ทำให้น้ำหนักลดลงได้ในระยะหนึ่ง แต่หากใช้ไม่ถูกต้องหรือหยุดยาเองโดยไม่มีการควบคุม อาจทำให้น้ำหนักดีดกลับเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือที่เรียกว่า โยโย่
และเสี่ยงเกิดผลข้างเคียงรุนแรง เช่น น้ำตาลในเลือดต่ำ ไตวาย ถุงน้ำดีอักเสบ ภาวะซึมเศร้า หรือกล้ามเนื้อฝ่อลีบ โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคไต โรคตับ โรคไทรอยด์ หรือโรคต่อมไร้ท่อ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการประเมินและดูแลอย่างใกล้ชิดจากแพทย์
อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาชวนเชื่อว่า ฉีดแล้วผอม
ที่ผ่านมา อย. พบการโฆษณาและจำหน่ายยากลุ่มดังกล่าวโดยเฉพาะช่องทางออนไลน์ และได้ดำเนินคดีกับผู้กระทำผิดตามกฎหมายมาโดยตลอด แต่ยังคงพบปัญหาการนำไปใช้ในทางที่ผิดอย่างต่อเนื่อง ขณะนี้ อย. อยู่ระหว่างเสนอกระทรวงสาธารณสุข(สธ.)ยกระดับการกำกับดูแลยากลุ่ม GLP-1 RA จาก ยาอันตราย ให้เป็น ยาควบคุมพิเศษ เพื่อจำกัดการจำหน่ายได้เฉพาะร้านขายยาแผนปัจจุบันที่มีใบสั่งยาจากแพทย์เท่านั้น และร้านขายยาจะต้องจัดทำบัญชีและรายงานการจำหน่ายยา เพื่อให้สามารถตรวจติดตามได้อย่างมีประสิทธิภาพ
“อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาชวนเชื่อว่า ฉีดแล้วผอม เพราะไม่มียาวิเศษใดที่ทำให้น้ำหนักลดได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน การลดน้ำหนักที่ถูกต้องควรมาจากการปรับพฤติกรรม เช่น การเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม ออกกำลังกายสม่ำเสมอ พักผ่อนให้เพียงพอ และดูแลสุขภาพจิต ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังได้ในระยะยาว”