มลพิษข้ามแดน กำลังเป็นประเด็นทางสิ่งแวดล้อมซึ่งมีที่มาจากการพัฒนาทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยี ซึ่งการแก้ไขปัญหามีความซับซ้อนอย่างมากจึงต้องใช้กลไกความร่วมมือระหว่างประเทศจึงเป็นกำลังสำคัญเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย
การประชุมคณะมนตรีคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง ครั้งที่ 33 และการประชุมระหว่างคณะมนตรีคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง กับหุ้นส่วนการพัฒนา ครั้งที่ 31 และการหารือความร่วมมือระหว่างไทย - สปป.ลาว ในวันที่ 20 พ.ย. 2569 ณ กรุงฮานอย สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม เพื่อกำหนดนโยบายและแนวทาง ความร่วมมือในการบริหารองค์กร รวมถึงความร่วมมือกับประเทศคู่เจรจาและหุ้นส่วนการพัฒนา โดยมีผู้แทนระดับรัฐมนตรีจากประเทศสมาชิก ประกอบด้วย ราชอาณาจักรกัมพูชา สปป.ลาว ไทย และเวียดนาม รวมทั้งประเทศคู่เจรจา จีนและสหภาพเมียนมา และหุ้นส่วนการพัฒนา
โดย มีวาระการประชุมที่สำคัญได้แก่ ร่างขอบเขตการดำเนินงานของหัวหน้าเจ้าหน้าที่บริหาร สำนักงานเลขาธิการคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง และ การอนุมัติแผนการดำเนินงานและงบประมาณของคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง ประจำปี พ.ศ. 2570–2571 รวมถึงการหารือความร่วมมือระหว่างไทย - สปป.ลาว เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและสร้างความเข้าใจร่วมกัน เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบจากโครงการไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนสานะคามและเขื่อนภูงอย ซึ่งเป็นไปตามมติที่ประชุมคณะกรรมการ แม่น้ำโขงแห่งชาติไทย ครั้งที่ 2/2569 เมื่อวันที่ 11 พ.ย. 2569 ที่ผ่านมา
สำหรับท่าทีของไทยโดยคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบตามข้อเสนอของสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.)ถึงกรอบการหารือและร่างถ้อยแถลงในการประชุมดังกล่าว มีสาระสำคัญเกี่ยวกับ 1.เสริมสร้างความร่วมมือเพื่อการบริหารจัดการและพัฒนาทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน และมุ่งผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมต่อประชาชน 2.ให้ความสำคัญกับการแลกเปลี่ยนข้อมูล ระบบติดตามและแจ้งเตือนสถานการณ์น้ำ คุณภาพน้ำ และการรับมืออุทกภัย ภัยแล้ง และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
3.ส่งเสริมการใช้ประโยชน์ทรัพยากรน้ำอย่างสมดุล โดยคำนึงถึงเศรษฐกิจ สังคม และระบบนิเวศ เน้นย้ำการเป็นเวทีความร่วมมือเพื่อการพัฒนา ปรึกษาหารือ ปรับปรุงแนวทางปฏิบัติ และเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการแจ้งและการปรึกษาหารือล่วงหน้า ที่สะท้อนไปสู่ความเข้าใจและการดำเนินงานร่วมกันได้อย่างแท้จริง
4.ขับเคลื่อนแผนกลยุทธ์คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงฉบับปัจจุบันให้เกิดผลเป็นรูปธรรม โดยจัดลำดับความสำคัญของแผนงานและงบประมาณ พร้อมผลผลิตและผลลัพธ์ที่สามารถติดตามประเมินผลได้ และ 5.ให้ความสำคัญกับการเสริมสร้างความยั่งยืนทางการเงินขององค์กร และการพัฒนาความร่วมมือกับหุ้นส่วนการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นไปตามมติที่ประชุมคณะกรรมการแม่น้ำโขงแห่งชาติไทย ครั้งที่ 2/2569 เมื่อวันที่ 11 พ.ย.2569
"กรอบการหารือและร่างถ้อยแถลง สำหรับการประชุมดังกล่าวถือเป็นสิ่งที่แสดงถึงบทบาทของประเทศไทย ในการรักษาผลประโยชน์แห่งชาติและการปกป้องทรัพยากรธรรมชาติของประเทศที่สอดคล้องกับนโยบายและแนวทางการดำเนินงานอย่างรอบคอบ และการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างสมดุลของประเทศไทยในประเด็นด้านผลกระทบข้ามพรมแดน ผ่านการผลักดันให้มีการประเมินผลกระทบอย่างรอบด้าน และการขอให้ประเทศเพื่อนบ้านดำเนินการศึกษาและสำรวจข้อมูลเพิ่มเติมให้ชัดเจนก่อนดำเนินโครงการ"
นอกจากนี้ จะเป็นโอกาสให้ไทยได้แสดงวิสัยทัศน์และบทบาทในการขับเคลื่อนความร่วมมือ ผ่านการสนับสนุนแผนการดำเนินงานของคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง ตลอดจนการพิจารณาร่างขอบเขตการดำเนินงานและระเบียบต่าง ๆ ให้เกิด ความเหมาะสม เพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงและความท้าทายต่าง ๆ ของบริบทลุ่มน้ำโขง อาทิ ปัญหามลพิษข้ามพรมแดน ตลอดจนปัญหาคุณภาพน้ำและสารปนเปื้อนที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนริมฝั่งลุ่มน้ำโขง ทั้งนี้ จะมีการลงนามรับรองรายงานการประชุมร่วมกันของผู้แทนประเทศสมาชิก
ความร่วมมือระหว่างประเทศ และท่าทีที่แข็งขันของไทยในการขับเคลื่อนการทำงานร่วมกับเพื่อนบ้านซึ่งไม่เพียงทำให้ปัญหาหมดไปแต่ต้องไม่ให้เกิดปัญหาใหม่ขึ้นมาอีก





