วันพฤหัสบดี ที่ 19 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

‘มิเตอร์ไฟฟ้าอัจฉริยะ’1.3ล้านราย6.2พันล้านบาท ฉลาดอย่างไร- คนไทยได้อะไรบ้าง

จากสถานการณ์ความขัดแย้งและสงครามในตะวันออกกลางหลายประเทศจึงเริ่มให้ความสำคัญกับความมั่นคงด้านพลังงานและลดการพึ่งพิงเชื้อเพลิงฟอสซิลมากขึ้นนั้น รัฐบาลจึงได้มีนโยบายสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านพลังงานจากเชื้อเพลิงฟอสซิลสู่พลังงานสะอาด

ดังนั้น การประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ ครั้งที่ 3/2569 (ครั้งที่ 177) เมื่อวันที่ 18 ก.ย.2569 ได้มีมติเห็นชอบการขยายการส่งเสริม Solar ภาคประชาชน ทั้งแบบ บนหลังคา (Rooftop) ภาคพื้นดิน (On Ground) และ ลอยน้ำ (Floating) ในรูปแบบ Net Billing เพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนผลิตไฟฟ้าใช้เองและสามารถจำหน่ายไฟฟ้าส่วนเกินกลับเข้าสู่ระบบ โดยขยายเป้าหมายการรับซื้อไฟฟ้า รวมเป็น 10,000 เมกะวัตต์ จากเดิมเพียง 500 เมกะวัตต์ และขยายระยะเวลาสัญญารับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินที่ส่งกลับเข้าสู่ระบบเป็น 20 ปี จากเดิมเพียง 10 ปี โดยเทียบเป็นผู้ใช้ไฟฟ้า จำนวน 2,000,000 ราย ที่ 5 กิโลวัตต์ต่อราย

เมื่อเร็วๆนี้ ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี(ครม.) มีมติอนุมัติตามที่กระทรวงมหาดไทย (มท.) เสนอ ดังนี้  1. อนุมัติโครงการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานอัจฉริยะ เพื่อรองรับพลังงานทดแทน พลังงานทางเลือกและส่งเสริมการใช้ยานพาหนะที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการลงทุนระบบมิเตอร์อัจฉริยะและระบบเพิ่มประสิทธิภาพ กรอบวงเงิน 10,785.00 ล้านบาท

ประกอบด้วย 1.) การจัดหาระบบมิเตอร์อัจฉริยะพร้อมโมดูลสื่อสาร จำนวน 1.31 ล้านชุด วงเงิน 6,200.00 ล้านบาท

และ 2.) ระบบเพิ่มประสิทธิภาพโครงสร้างพื้นฐานอัจฉริยะ วงเงิน 4,585.00 ล้านบาท ภายใต้พระราชกำหนดให้อำนาจกระทรวงการคลังกู้เงินเพื่อแก้ไขปัญหาผลกระทบจากสถานการณ์วิกฤตด้านพลังงานและสร้างการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงานของประเทศ พ.ศ. 2569

ทั้งนี้ มอบหมายให้การไฟฟ้านครหลวงกำกับดูแลการจัดหาระบบมิเตอร์อัจฉริยะและอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องให้เป็นไปตามมาตรฐานและข้อกำหนดทางเทคนิคอย่างเคร่งครัด รวมทั้งส่งเสริมการใช้ผลิตภัณฑ์ อุปกรณ์ ชิ้นส่วนและบริการภายในประเทศ (Local Content) ตลอดจนสนับสนุนผู้ประกอบการไทย

รวมถึงมอบหมายให้การไฟฟ้านครหลวง ประเมินความต้องการของการติดตั้งระบบมิเตอร์อัจฉริยะในแต่ละพื้นที่อย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง โดยคำนึงถึงความต้องการใช้งานจริง ขีดความสามารถในการติดตั้งอุปกรณ์และความเชื่อมโยงกับโครงการอื่นที่เกี่ยวข้อง อาทิ โครงการ Solar ภาคประชาชน เพื่อให้การจัดหาการส่งมอบและการติดตั้งอุปกรณ์เป็นไปอย่างสอดประสานกัน ลดความเสี่ยงจากปัญหาคอขวด (Bottleneck)

ทั้งนี้ ให้การไฟฟ้านครหลวงเชื่อมโยงข้อมูลจาก ระบบมิเตอร์อัจฉริยะ เพื่อสนับสนุนการวางแผนและบริหารจัดการพลังงานของประเทศ โดยบูรณาการการดำเนินโครงการร่วมกับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กระทรวงพลังงาน และสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน กำหนดแนวทางและรูปแบบการเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลจากระบบมิเตอร์อัจฉริยะอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะมาตรการตอบสนองด้านโหลด (Demand Response) เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นของระบบไฟฟ้าและลดความต้องการใช้ไฟฟ้าในช่วงเวลาที่มีความต้องการสูงสุด 

“ขอให้การไฟฟ้านครหลวง พิจารณากำหนดแนวทางการขอความยินยอมจากผู้ใช้ไฟฟ้า เพื่อให้หน่วยงานสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากข้อมูลมิเตอร์อัจฉริยะได้อย่างเหมาะสม โดยคำนึงถึงการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ความมั่นคงปลอดภัยของข้อมูล และการกำหนดขอบเขตและสิทธิการเข้าถึงข้อมูลให้สอดคล้องกับภารกิจและความจำเป็นของแต่ละหน่วยงาน”

สำหรับระยะเวลาดำเนินการ ตั้งแต่ เดือน ต.ค. 2569-ก.ย. 2570 และเบิกจ่ายให้แล้วเสร็จภายในวันที่ 31 ธ.ค. 2570 พร้อมกำหนดตัวชี้วัดและผลที่คาดว่าจะได้รับ ได้แก่  ผลผลิตของโครงการ (Output) คือ มิเตอร์อัจฉริยะพร้อมโมดูลสื่อสาร และระบบเพิ่มประสิทธิภาพโครงสร้างพื้นฐานอัจฉริยะ เพื่อรองรับผู้ใช้ไฟฟ้าที่ติดตั้ง Solar และเครื่องอัดประจุยานยนต์ไฟฟ้า 1,310,000 ราย

ส่วนผลลัพธ์ของโครงการ (Outcome) ประกอบด้วย 1. รองรับการรับซื้อไฟฟ้าส่วนเกินจากประชาชนที่ติดตั้ง Solar ขนาด 5 kW ต่อราย 6,000 MW 2. รองรับการเครื่องอัดประจุยานยนต์ไฟฟ้า 740 MW

อย่างไรก็ตาม การบูรณาการข้อมูลเชิงลึกจากมิเตอร์อัจฉริยะพร้อมโมดูลสื่อสาร มาใช้ในการบริหารจัดการการใช้พลังงาน การเตรียมความพร้อมรองรับระบบการซื้อขายพลังงานไฟฟ้ากลับคืนสู่โครงข่ายในอนาคตนั้น ยังเป็นความท้าทายในทางปฎิบัติจริงที่เงินหมื่นล้านอาจไม่สามารถเสกระบบไฟฟ้าอัจฉริยะให้ฉลาดได้ทันที หากดีมานด์ - ซัปพลายจริงในระบบไม่สนองและสอดคล้องกัน และยังมีประเด็นไฟฟ้าส่วนเกินจนต้องหยุดจ่ายไฟที่เกิดขึ้นในหลายๆประเทศ ดังนั้นระบบอัจฉริยะจึงยังต้องการความเข้าใจจากทุกฝ่ายและระวังไม่ให้เกิดการวางฝันให้ประชาชนว่าอาจมีรายได้จากสายลมแสงแดดได้อย่างง่ายๆทั้งที่เทคโนโลยีอาจยังไม่มีความพร้อมจริงๆ