องค์กรระงับข้อพิพาทของ WTO ไฟเขียวตั้งคณะผู้พิจารณาตามคำร้องของรัสเซีย ตรวจสอบมาตรการ CBAM และระบบซื้อขายสิทธิปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป หลังถูกกล่าวหาว่าสร้างอุปสรรคทางการค้าและเอื้อประโยชน์แก่อุตสาหกรรมภายใน EU ขณะที่ไทยพร้อมอีก 17 ประเทศและเขตเศรษฐกิจ สงวนสิทธิเข้าร่วมกระบวนการในฐานะบุคคลที่สาม
ข้อมูลจากองค์การการค้าโลก (WTO) ระบุว่า คณะกรรมการจะตรวจสอบกลไกการปรับภาษีคาร์บอนชายแดนของสหภาพยุโรปและโครงการซื้อขายสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก
คณะกรรมการระงับข้อพิพาท (DSB) เห็นชอบในการประชุมเมื่อวันที่ 25 ก.ย.2569 ที่ผ่านมา ต่อคำขอจากสหพันธรัฐรัสเซียในการจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อตรวจสอบกลไกการปรับภาษีคาร์บอนชายแดน (CBAM) ของสหภาพยุโรป และการอุดหนุนการส่งออกที่ถูกกล่าวหาภายใต้โครงการของสหภาพยุโรปสำหรับการซื้อขายสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก
ทั้งนี้ รัสเซียได้ยื่นคำขอครั้งที่สองสำหรับการจัดตั้งคณะกรรมการระงับข้อพิพาทเพื่อพิจารณาว่า CBAM ของสหภาพยุโรปและการอุดหนุนการส่งออกที่ถูกกล่าวหาภายใต้โครงการของสหภาพยุโรปสำหรับการซื้อขายสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจกนั้นสอดคล้องกับพันธกรณีของสหภาพยุโรปต่อองค์การการค้าโลก (WTO) หรือไม่ โดยสหภาพยุโรปได้คัดค้านคำขอครั้งแรกของรัสเซียในการจัดตั้งคณะกรรมการในการประชุม DSB เมื่อวันที่ 24 ก.ค.ที่ผ่านมา
ข้อมูลจากฝั่งรัสเซีย ระบุว่าแพ็คเกจ CBAM สร้างอุปสรรคทางการค้าอย่างมากสำหรับสินค้าที่นำเข้าสู่สหภาพยุโรป ขณะที่การจัดสรรโควตาการปล่อยก๊าซเรือนกระจกให้แก่บริษัทบางแห่งภายใต้ระบบการซื้อขายสิทธิ์การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS) ของสหภาพยุโรปนั้น เท่ากับเป็นการอุดหนุนการส่งออกเพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมภายในประเทศบางประเภท
ด้านข้อมูลจากฝั่งสหภาพยุโรป ระบุว่า เป็นเรื่องผิดปกติที่รัสเซีย ซึ่งกำลัง“ทำสงครามรุกรานยูเครน” อยู่นั้นได้ใช้ความพยายามโดยอาศัยกฎหมายระหว่างประเทศเพื่อปรับปรุงการเข้าถึงตลาดส่งออกของสหภาพยุโรป แต่ถึงกระนั้นสหภาพยุโรปจะเข้าร่วมในกระบวนการระงับข้อพิพาทนี้ แต่ไม่ใช่เพราะรัสเซียใช้กติกาทางกฎหมายแต่เพื่อย้ำว่าสหภาพยุโรปพร้อมสนับสนุนอย่างแข็งแกร่งต่อระบบการค้าพหุภาคีที่ยึดหลักกฎเกณฑ์ นอกจากนี้ยังแสดงความมั่นใจว่าทั้ง CBAM และ ETS สอดคล้องกับกฎของ WTO ดังนั้น DSB เห็นชอบกับการจัดตั้งคณะกรรมาธิการ
อย่างไรก็ตาม อาร์เจนตินา บราซิล แคนาดา จีน อินเดีย อินโดนีเซีย ญี่ปุ่น ราชอาณาจักรซาอุดีอาระเบีย สาธารณรัฐเกาหลี มาเลเซีย นอร์เวย์ ปารากวัย สิงคโปร์ สวิตเซอร์แลนด์ ไต้หวัน ไทย สหราชอาณาจักร และสหรัฐสงวนสิทธิ์ในการเข้าร่วมในกระบวนการนี้ในฐานะบุคคลที่สาม
สำหรับมาตรการ CBAM หรือ Carbon Border Adjustment Mechanism คือมาตรการปรับคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป (EU) มีเป้าหมายทำให้สินค้านำเข้ารับภาระต้นทุนคาร์บอนใกล้เคียงกับสินค้าที่ผลิตในยุโรป ป้องกันการย้ายฐานผลิตไปยังประเทศที่มีกฎสิ่งแวดล้อมผ่อนปรนกว่า และกระตุ้นให้คู่ค้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
มาตรการแบ่งออกเป็น 2 ช่วงหลัก ช่วงเปลี่ยนผ่าน: เริ่มตั้งแต่วันที่ 1 ต.ค. 2566 ผู้นำเข้าใน EU ต้องรายงานปริมาณสินค้าและปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ฝังอยู่ในสินค้า หรือ Embedded Emissions แต่ยังไม่ต้องซื้อใบรับรอง CBAM
ช่วงบังคับใช้เต็มรูปแบบ: เริ่มตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค. 2569 ผู้นำเข้าต้องรายงานการปล่อยคาร์บอน และซื้อ CBAM Certificates ตามหลักเกณฑ์ของ EU แม้ผู้มีหน้าที่ตามกฎหมายโดยตรงจะเป็นผู้นำเข้าในสหภาพยุโรป แต่ผู้ผลิตและผู้ส่งออกไทยต้องจัดส่งข้อมูลการปล่อยคาร์บอนที่ถูกต้องให้คู่ค้า หากไม่สามารถให้ข้อมูลจริงที่ตรวจสอบได้ ผู้นำเข้าอาจต้องใช้ค่าเริ่มต้น หรือ Default Values ซึ่งมักสูงกว่าค่าการปล่อยจริง และอาจทำให้ต้นทุนสินค้าสูงขึ้น
